Tου Kωνσταντινου Δημαδη*

Αυτή τη στιγμή σε όλο τον κόσμο –και κυρίως στην Ευρώπη– οι νεοελληνικές σπουδές αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα. Ενας από τους λόγους είναι οικονομικός, με την ευρύτερη έννοια, η αλλαγή δηλαδή του ακαδημαϊκού συστήματος, με την εισαγωγή της Μπολόνια. Κατ’ αρχήν γιατί προβλέπει τη μείωση του αριθμού του διδακτικού προσωπικού των ΑΕΙ –οι αποχωρούντες καθηγητές δεν αντικαθίστανται– και έπειτα γιατί ο φοιτητής δεν έχει πια την ελευθερία να επιλέγει μαθήματα, παρά πιέζεται να ολοκληρώσει γρήγορα τις σπουδές του. Το σύστημα είναι «σχολικό» και δεν αφήνει καμία ακαδημαϊκή ελευθερία. Στο πλαίσιο αυτό, οι «μικρές» σπουδές θίγονται άμεσα. Η έδρα των Νεοελληνικών Σπουδών του Αμστερνταμ για παράδειγμα ήταν από τις καλύτερες στην Ευρώπη. Κι όμως, η θέση του καθηγητή δεν έχει καλυφθεί εδώ και χρόνια. Και δεν πρόκειται να συμπληρωθεί. Ενα Τμήμα χωρίς καθηγητή, δεν πρόκειται να επιζήσει.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι τα προγράμματα που διατίθενται είναι στενά φιλολογικά και δεν μπορούν να προσελκύσουν φοιτητές. Ο φοιτητής θα πρέπει να μάθει για την κοινωνία της Ελλάδας, για την Ιστορία της, τη νοοτροπία της. Μια φιλολογική, λογοτεχνική σπουδή δεν τον εξυπηρετεί. Δυστυχώς, στην Ευρώπη δεν θα επιζήσουν τέτοια προγράμματα.

Είναι σημαντικό να διατηρηθούν οι έδρες νεοελληνικών σπουδών όχι μόνο για τη γλώσσα μας, αλλά για να γνωρίζουν οι ξένοι τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Είναι πολιτικό το ζήτημα.

*Ο κ. Κ. Δημάδης είναι καθηγητής του Πανεπιστήμιου Freie του Βερολίνου και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών.