Περίπου 10.000 διατηρητέα κτίρια σε όλη τη χώρα και 800 παραδοσιακούς οικισμούς έχει ανακηρύξει το ΥΠΕΧΩΔΕ, στα οποία προστίθενται περίπου 100 διατηρητέα κάθε χρόνο. Ωστόσο, το μήνυμα που δίνει η Πολιτεία στους ιδιοκτήτες διατηρητέων είναι... «δανείσου από τις τράπεζες», αφού το κύριο κίνητρο που τους παρέχει για την αποκατάσταση του κτιρίου τους είναι η επιδότηση του επιτοκίου του δανείου που θα λάβουν! Αυτό που χρειάζεται είναι ουσιαστικές φορολογικές ελαφρύνσεις, σημειώνουν οι ειδικοί, προκειμένου το διατηρητέο να μην μετατρέπεται σε βάρος για τον ιδιοκτήτη του.

Σύμφωνα με την ανοιχτή ηλεκτρονική βάση δεδομένων (http://estia.minenv.gr) που έχει δημιουργήσει το ΥΠΕΧΩΔΕ, στο σύνολο της χώρας έχουν χαρακτηριστεί περίπου 10.000 διατηρητέα κτίρια και 824 παραδοσιακοί οικισμοί. Η διεύθυνση Παραδοσιακών Οικισμών του ΥΠΕΧΩΔΕ προώθησε από το 2004 έως τα τέλη του 2007 189 διαδικασίες χαρακτηρισμού διατηρητέων, που αφορούσαν 354 κτίρια. Πολλοί χαρακτηρισμοί αφορούν μεγάλα σύνολα κτιρίων, όπως έγινε παλαιότερα στην Πλάκα (508 κτίρια) ή πρόσφατα –το 2000– στο Μετς (80 κτίρια). Κι όλα αυτά χωρίς να συνυπολογιστούν τα περίπου 8.000 διατηρητέα του υπουργείου Πολιτισμού, που έχουν χωριστό νομικό καθεστώς και τα διατηρητέα των υπουργείων Αιγαίου και Μακεδονίας -Θράκης, για τις αντίστοιχες περιοχές. Ανάμεσα στις πόλεις με μεγάλο αριθμό διατηρητέων κτιρίων είναι το Ναύπλιο με 352, η Πάτρα με 329 και τα Ιωάννινα με 111 διατηρητέα κτίρια.

«Κανονικά θα έπρεπε να υπάρχουν συνεργεία που να «σκανάρουν» τις γειτονιές και να εντοπίζουν τα σημαντικά κτίρια, όσα αξίζει να διασωθούν», εξηγεί στην «Κ» η καθηγήτρια του ΕΜΠ κ. Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη.

«Το πρώτο και βασικό πρόβλημα είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιδιοκτήτης δεν μπορεί να επωμιστεί το κόστος αποκατάστασης», συμπληρώνει ο κ. Χρ. Παυλάτος, πολιτικός μηχανικός. «Ως απάντηση το κράτος, επιδοτεί το 50% του επιτοκίου για δάνεια έως 100.000 ευρώ. Δηλαδή στέλνει τους ανθρώπους στις τράπεζες να πάρουν δάνεια με επαχθείς όρους! Η δε μεταφορά συντελεστή (σ.σ. δικαίωμα μεταφοράς ή πώλησης του «πλεονάζοντος» δικαιώματος δόμησης) έχει πια κολλήσει οριστικά. Θα έπρεπε το κράτος να δώσει φορολογικές απαλλαγές στο κόστος της αποκατάστασης. Αναλαμβάνοντας λ.χ. το κόστος του ΙΚΑ συμμετέχει με έναν ουσιαστικό τρόπο».

«Τα μέτρα που έχει προβλέψει η πολιτεία για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων είναι ασπιρίνες», λέει ο κ. Μάνος Μπίρης, καθηγητής του ΕΜΠ. «Αν δεν έχεις οικονομική δυνατότητα, το κράτος σε ωθεί είτε να το πουλήσεις, να το αφήσεις να καταρρεύσει ή να το «βιάσεις» για να το κάνεις μπαρ, όπως τα διατηρητέα της οδού Ηρακλειδών στο Θησείο. Είναι κρίμα γιατί σήμερα η κοινή γνώμη είναι πιο ευαίσθητη για την αρχιτεκτονική από ό,τι το ’60. Και οι ιδιοκτήτες διατηρητέων θα πρέπει να είναι περήφανοι».