Οσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα. Καθοριστικός παράγοντας στην αποτελεσματικότερη διαχείριση φαινομένων και περιστατικών «εκφοβισμού» είναι η έγκαιρη διάγνωσή τους, σε συνδυασμό με προγράμματα πρόληψης, επισημαίνει ο δρ Χάρης Ασημόπουλος, κοινωνικός λειτουργός στην Παιδοψυχιατρική Κλινική Παίδων «Αγία Σοφία» και συντονιστής προγραμμάτων της ΕΨΥΠΕ. Τα σημάδια για την αναγνώριση περιπτώσεων παιδιών που πέφτουν θύματα εκφοβισμού και ενδοσχολικής βίας ποικίλουν και μπορεί να είναι από «χειροπιαστά», όπως μελανιές, εκδορές, σκισμένα ή κατεστραμμένα ρούχα, τα οποία το παιδί αποφεύγει να δικαιολογήσει στους γονείς, μέχρι την απότομη επιδείνωση των σχολικών επιδόσεων, τις συχνές απουσίες, ψυχοσωματικής φύσεως πονοκεφάλους, πόνους στην κοιλιά, διαταραχές του ύπνου και κατάθλιψη.

Ωστόσο, οι εκπαιδευτικοί δεν είναι... εκπαιδευμένοι κατάλληλα, ώστε να τα διακρίνουν και να ενεργούν αναλόγως, σύμφωνα με τον κ. Ασημόπουλο. «Υπάρχει κενό σε αυτόν τον τομέα, καθώς στη συντριπτική τους πλειονότητα δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις χειρισμού τέτοιων θεμάτων», εξηγεί. Την ίδια στιγμή που στο εξωτερικό τα σχολεία είναι στελεχωμένα με ειδικούς, στην Ελλάδα η συζήτηση για ψυχολόγους στα σχολεία ανακινείται μόνο όταν συμβαίνουν ακραία περιστατικά (δολοφονία Αλεξ Μεσχισβίλι στη Βέροια στις αρχές 2006, βιασμός μαθήτριας από τη Βουλγαρία σε γυμνάσιο στην Αμάρυνθο το φθινόπωρο 2006, θανάσιμος αυτοτραυματισμός σπουδαστή του ΟΑΕΔ στου Ρέντη αφού άνοιξε πυρ εναντίον συμμαθητών και καθηγητών τον περασμένο Απρίλιο). Παράλληλα, «ο κλάδος των ψυχολόγων που αποφοιτούν κάθε χρόνο από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας αντιμετωπίζει έντονα το πρόβλημα της ανεργίας, ενώ θα μπορούσε να στελεχώσει αυτές τις θέσεις», επισημαίνει ο κ. Ασημόπουλος.

Ενθαρρυντική είναι η εφαρμογή στις δύο τελευταίες τάξεις τεσσάρων δημοτικών της Αθήνας και σε γυμνάσια της Θεσσαλονίκης από το 2006 του διακρατικού προγράμματος «Δάφνη - Για την καταπολέμηση της βίας στα παιδιά και τις γυναίκες», στο οποίο επίσης συμμετέχουν η Κύπρος, η Γερμανία και η Λιθουανία. Η εμπειρία της τελευταίας θα παρουσιαστεί αύριο στο συνέδριο. Το πρόγραμμα υλοποιείται στην Ελλάδα υπό την επιστημονική ευθύνη και τον διακρατικό συντονισμό του αναπληρωτή καθηγητή Παιδοψυχιατρικής και επιστημονικού υπευθύνου της ΕΨΥΠΕ, Γιάννη Τσιάντη, σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Χρηματοδοτείται κατά 80% από την Ε.Ε. και κατά 20% από το υπουργείο Υγείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από το πρόγραμμα, το ποσοστό των μαθητών που κατέφευγε στον διευθυντή του σχολείου όταν έπεφτε θύμα εκφοβισμού ήταν 5,5% και ανέβηκε στο 15,79% κατόπιν, ενώ μειώθηκε από 28% σε 5,26% εκείνο των μαθητών που δεν γνωστοποιούν σε κανέναν ότι έπεσαν θύματα «εκφοβισμού».