Της Ιφιγενειας Διαμαντη

«Οταν χτυπούν ένα παιδί κάθε μέρα, του χαλούν τα πράγματα, δεν το αφήνουν ήσυχο, το κοροϊδεύουν, το ενοχλούν και το παιδί τότε δεν νιώθει καλά, μετά δεν έχει θάρρος και δεν μπορεί να το ξεπεράσει». Μόνο τα ίδια τα παιδιά μπορούν να δώσουν με τη μεγαλύτερη ακρίβεια το νόημα της λέξης bullying. Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο, όπως έχει αποδοθεί στα Ελληνικά, δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Οι έρευνες γύρω από αυτό, όμως, ξεκίνησαν μόλις στη δεκαετία του '70 στο εξωτερικό, ενώ στην Ελλάδα πολύ πιο πρόσφατα.

Ενα 10% με 15% των μαθητών δημοτικού και γυμνασίου πέφτει θύμα διαφόρων μορφών εκφοβισμού στο σχολείο, με τους μαθητές που ασκούν βία να υπολογίζεται ότι ξεπερνούν το 5% του συνόλου των μαθητών. Προς το παρόν, δεν υφίσταται από την πολιτεία οργανωμένο πρόγραμμα αντιμετώπισης του φαινομένου το οποίο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είθισται να κάνει την εμφάνισή του στο δημοτικό, να κορυφώνεται στο γυμνάσιο και να μειώνεται στο λύκειο. Οι όποιες προσπάθειες εξαντλούνται αφ' ενός σε αυτοτελείς πρωτοβουλίες εκπαιδευτικών που εντάσσουν το σχολείο τους σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως η περίπτωση ενός γυμνασίου στον Ασπρόπυργο, καλουμένων παράλληλα να αντιμετωπίσουν τη δυσπιστία και την καχυποψία συναδέλφων ή αρμοδίων από τους οποίους περνούν υποχρεωτικά προς έγκριση τα προγράμματα. Αφ' ετέρου, σε φορείς που εφαρμόζουν σχετικά προγράμματα, όπως η Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (www. epsype. gr).

Υπό την καθοδήγηση του αναπληρωτή καθηγητή Παιδοψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικού υπευθύνου της ΕΨΥΠΕ, Γιάννη Τσιάντη, εδώ και τρία χρόνια η Ελλάδα συμμετέχει στο διακρατικό πρόγραμμα «Δάφνη» μαζί με την Κύπρο, τη Γερμανία και τη Λιθουανία, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε σχολεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Τα αποτελέσματα, μαζί με άλλες πτυχές, θα συζητηθούν σε διήμερο συνέδριο που αρχίζει σήμερα (Divani Palace Acropolis, Παρθενώνος 19 - 25), τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κάρολου Παπούλια και συνδιοργανώνεται από την ΕΨΥΠΕ και τη Σχολή Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου. Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας, με θέμα τη σημασία της πρόληψης για τον εκφοβισμό και τη βία στο σχολείο μεταξύ των μαθητών.

Με αυτήν την αφορμή, στην Ελλάδα βρίσκεται ο πρωτοπόρος και θεμελιωτής στην έρευνα γύρω από το φαινόμενο του εκφοβισμού, Σουηδός Νταν Ολβιους, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν στη Νορβηγία. Το βιβλίο του «Εκφοβισμός και βία στο σχολείο - Τι γνωρίζουμε και τι μπορούμε να κάνουμε», που έχει μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες και στην Ελλάδα εξέδωσε η ΕΨΥΠΕ, παρουσιάστηκε χθες σε κεντρικό βιβλιοπωλείο. Το 1970, ο Ολβιους ξεκίνησε την πρώτη επιστημονική μελέτη για το φαινόμενο και στη δεκαετία του 1980 διεξήγαγε το Πρόγραμμα Πρόληψης του Εκφοβισμού που φέρει το όνομά του. Εδώ και οκτώ χρόνια, είναι επικεφαλής πρωτοβουλίας της νορβηγικής κυβέρνησης για την εφαρμογή του στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.