Το γεγονός ότι στην Ελλάδα οι διακινητές μένουν στην ουσία ατιμώρητοι, υποβοηθούμενοι από την τοπική κοινωνία και τις αρχές, σημειώνεται και στις δύο τελευταίες εκθέσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την εμπορία ανθρώπων.

Η κατάσταση στη χώρα μας περιγράφεται ως εξής στην έκθεση του 2005. Η Ελλάδα είναι «διαμετακομιστικό κέντρο και χώρα προορισμού για ένα σημαντικό αριθμό γυναικών και παιδιών και ένα μικρότερο αριθμό ανδρών που διακινήθηκαν με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την καταναγκαστική εργασία. Υπήρξαν ισχυρισμοί ότι ορισμένοι αστυνομικοί ήσαν αναμεμειγμένοι σε κυκλώματα εμπορίας ή δωροδοκήθηκαν από διακινητές...

Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2005 η αστυνομία ανέφερε ότι άσκησε διώξεις σε 162 άτομα για εγκλήματα που υπόκεινται στις διατάξεις του νόμου που αφορά την εμπορία ανθρώπων και εντόπισε 79 θύματα εμπορίας, παρ' όλο που υπολογίζεται ότι υπήρξαν πολύ περισσότερα θύματα κατά την περίοδο αυτή. Τον Ιανουάριο ένας διακινητής καταδικάσθηκε στην Καβάλα σε 12ετή φυλάκιση και χρηματικό πρόστιμο 52.625 ευρώ. Στο τέλος του χρόνου είχε αποφυλακισθεί με εγγύηση».

Η φετινή έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ θεωρεί ότι η Ελλάδα έχει βελτιωθεί σε ό,τι αφορά την κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Παρ' όλα αυτά, δεν λείπουν τα σοβαρά προβλήματα.

Οπως σημειώνεται, «Αν και η κυβέρνηση ανέφερε αύξηση στις καταδίκες για εγκλήματα εμπορίας ανθρώπων, οι περισσότεροι διακινητές αφέθηκαν ελεύθεροι εν αναμονή της εκδίκασης εφέσεων, περιλαμβανομένων διακινητών που είχαν ήδη καταδικασθεί σε φυλάκιση».

Και συνεχίζει η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ: «Το 2005 η ελληνική κυβέρνηση ερεύνησε 60 υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων και συνέλαβε 202 υπόπτους. Ο αριθμός καταδικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων αυξήθηκε κατά εννέα και οι ποινές φυλάκισης γι' αυτούς κυμαίνονταν από ένα έως 12 χρόνια. Ωστόσο η κυβέρνηση δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει αν οιοσδήποτε από τους διακινητές εξέτισε πραγματικά την ποινή στην οποία είχε καταδικασθεί. Αν και η κυβέρνηση ανέφερε ότι περισσότεροι από εκατό κατηγορούμενοι για υποθέσεις παράνομης εμπορίας ανθρώπων βρίσκονται εν αναμονή εκδίκασης της υπόθεσής τους, το 2005 τα ελληνικά δικαστήρια άφησαν ελεύθερους τους περισσότερους από τους κατηγορούμενους».

Είναι άξιο προσοχής ότι -όπως σημειώνεται- «η κυβέρνηση δεν απάντησε ικανοποιητικά σε ισχυρισμούς ότι ορισμένοι Ελληνες διπλωμάτες στο εξωτερικό διευκόλυναν την παράνομη εμπορία ανθρώπων εκδίδοντας βίζες με περιορισμένες έγγραφες αποδείξεις και χωρίς την προσωπική συνέντευξη σε γυναίκες που αργότερα αναγνωρίσθηκαν ως θύματα εμπορίας».

Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν ψηφισθεί ο Ν.3064/2002 περί εμπορίας και παράνομης διακίνησης ανθρώπων, η ομάδα εργασίας του νομοσχεδίου είχε συμπεριλάβει και φυλάκιση ενός έως δύο χρόνων για τους πελάτες, οι οποίοι αποδέχονταν υπηρεσίες αγοραίου σεξ από γυναίκα-θύμα οργανωμένης διακίνησης. Πρόκειται για τη λεγόμενη αρχή ευθύνης του πελάτη, η οποία όμως «εξέπεσε» του νομοσχεδίου σε συντομότατο διάστημα, λόγω σωρείας αντιδράσεων. Βασικό επιχείρημα ήταν ότι θα ήταν αδύνατον να εφαρμοσθεί, κυρίως στην επαρχία, όπου οι αστυνομικοί θα καλούνταν να συλλάβουν συγγενείς και φίλους τους που επισκέπτονται την «Ουκρανή» ή τη «Μολδαβή» του γειτονικού μπαρ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπ. Δημόσιας Τάξης, την περίοδο 2003-2005 συνελήφθησαν για σωματεμπορία 774 άτομα, εκ των οποίων το 65% Ελληνες. Στο ίδιο διάστημα ασκήθηκαν 412 ποινικές διώξεις. Ενώπιον των δικαστηρίων εισήχθησαν 216 υποθέσεις. Εκδόθηκαν 211 αποφάσεις, εκ των οποίων οι 205 καταδικαστικές για 284 κατηγορουμένους σε σύνολο 327. Αν ο αριθμός των συλλήψεων (774) εκτιμάται ως μικρός μπροστά στο πρόβλημα, είναι ακόμη πιο απογοητευτικός ο αριθμός των κατηγορουμένων (284) που τελικά καταδικάζονται.

Οπως σημειώνεται από ειδικούς, τόσο στο δικαστικό όσο και στον αστυνομικό κλάδο χρειάζεται πολύ καλύτερη ενημέρωση και εξειδίκευση στο θέμα της εμπορίας ανθρώπων. Οπως σημειώνει η κ. Γκλεγκλέ «ο νόμος (Ν.3064/2002) δεν επιδιώκει την αναγνώριση της ιδιότητας του θύματος trafficking στα άτομα, τα οποία γίνονται αντικείμενο γενετήσιας εκμετάλλευσης με τη θέλησή τους, αλλά σε αυτά τα οποία, ευρισκόμενα σε ευάλωτη θέση, συναινούν μεν, αλλά η συναίνεσή τους έχει αποσπασθεί με εξαναγκαστικά μέσα τα οποία καθιστούν τη βούλησή τους ελαττωματική και κατά συνέπεια όχι πραγματική».

Μολδαβία, Ρουμανία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Βουλγαρία σήμερα και Πολωνία, Ουγγαρία, Δημοκρατία της Τσεχίας παλαιότερα (πριν από την ένταξή τους) είναι τα κυριότερα κέντρα σωματεμπορίας γυναικών και νέων κοριτσιών. Μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ το 1989, τα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος άρχισαν να «στρατολογούν» μαζικά γυναίκες εν αγνοία τους, προκειμένου να «ικανοποιήσουν» την υψηλή ζήτηση για θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σε πολλά κράτη-μέλη οι διακινητές μένουν στη φυλακή δύο ή τρία χρόνια και μετά συνεχίζουν ανεμπόδιστα τη δράση τους, αφού το κέρδος για έναν σωματέμπορο από την εκμετάλλευση κάθε γυναίκας εκτιμάται σε 120.000 ευρώ ετησίως. Στην πορεία τής δραστηριοποίησής τους φροντίζουν να διαφθείρουν όποιον μπορούν ή και δολοφονούν όποιον συνιστά σοβαρό εμπόδιο στη δουλειά τους.

Πρόσφατα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης επιβεβαιώνουν την κλασική εικόνα των θυμάτων κυκλωμάτων σωματεμπορίας. Πρόκειται κυρίως για γυναίκες φτωχές, με χαμηλή εκπαίδευση, με ένα ή περισσότερα παιδιά (ή εξαρτώμενα μέλη). Είναι χαρακτηριστικό ότι το 79,5% των θυμάτων είναι γυναίκες με οικογενειακές ευθύνες - μόνες μητέρες, χωρισμένες ή χήρες. Μόλις το 10,4% είναι παντρεμένες.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι διακινητές δεν είναι μόνο άνδρες, αλλά και γυναίκες. Μάλιστα σε κάποια στάδια της «στρατολόγησης» το ποσοστό γυναικών αγγίζει το 50%. Στις 30% των περιπτώσεων ο/η «στρατολόγος» είναι φίλος, σε ποσοστό 60% κάποιος/α ξένη και σε μικρότερα ποσοστά συγγενής ή μέλος της οικογένειας.

Το 30% των θυμάτων δεν έχει εργασθεί στο παρελθόν και το 57% έχει κάποια εργασιακή εμπειρία. Μόνο το 1,2% των γυναικών είχε εργασθεί πριν από τη «στρατολόγηση» στη βιομηχανία του αγοραίου έρωτα.

Το ελπιδοφόρο στοιχείο -κατά τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης- είναι ότι έχουν αποδώσει οι εκστρατείες ενημέρωσης των γυναικών σε κράτη της πρώην Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Καταγράφεται χαρακτηριστικά η εκστρατεία ενημέρωσης το περασμένο καλοκαίρι στη Μολδαβία. Ενα κινητό κέντρο πληροφόρησης -ένα μίνιμπας- ταξίδεψε σε 52 προσεκτικά επιλεγμένες περιοχές για περισσότερο από ένα μήνα. Σταματούσε σε κάθε καλοκαιρινή κατασκήνωση, χωριό και πόλη. Ανθρωποι του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης έκαναν συνεντεύξεις και έδιναν πληροφορίες για το τι πραγματικά σημαίνει μετανάστευση στην Ε.Ε. Η εκστρατεία συνδυάστηκε με τηλεοπτικό σποτάκι και μια τηλεφωνική γραμμή που τις πρώτες έξι εβδομάδες λειτουργίας της δέχθηκε περισσότερες από 5.000 κλήσεις. Το 70% των γυναικών που καλούσε για πληροφορίες ήταν από αγροτικές περιοχές και κυρίως νεαρής ηλικίας - ακριβώς το προφίλ των γυναικών που αποτελούν τον πρωταρχικό στόχο των σωματεμπόρων.