Του Γιαννη Παπαδογιαννη/ jpapadogiannis@kathimerini.gr

Θερμοκήπιο για την ανεξέλεγκτη δράση, την αυθαίρετη δόμηση, την καταπάτηση και τον πλουτισμό διαφόρων, χαρακτηρίζει μελέτη της Alpha Bank, το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία του περιβάλλοντος και τη νομολογία του Ε΄ τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Το ισχύον νομοθετικό και οργανωτικό πλαίσιο για την προστασία του περιβάλλοντος στην Ελλάδα όχι μόνο δεν συμβάλλει στην προστασία του αλλά πιθανότατα αποτελεί παράγοντα που συντελεί στην παρατηρούμενη εκτεταμένη καταστροφή του, υπογραμμίζεται στη μελέτη της Alpha Bank. Μια ματιά γύρω μας αρκεί για να διαπιστώσει και ο πλέον δύσπιστος την κατάρρευση της δημόσιας διοίκησης στο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος και τη δραματική υποβάθμιση στην ποιότητα ζωής. Οι πόλεις αναπτύσσονται άναρχα, χωρίς πολεοδομικό σχέδιο, καταστρέφοντας τα πάντα: δεν υπάρχει μέριμνα για τη δημιουργία λειτουργικών δρόμων, χωρίς πλατείες, χωρίς πάρκα και χώρους κοινής χρήσης. Στην Αθήνα σήμερα δεν μπορεί κανείς να περπατήσει. Ενα ατελείωτο δάσος από πολυκατοικίες οι οποίες ολοένα και γιγαντώνονται. Πλέον καθεστώς αποτελούν οι ημιυπαίθριοι χώροι: οι εργολάβοι δρώντας ανεξέλεγκτα -και με στόχο να κάνουν περιουσίες γρήγορα- κατασκευάζουν πολυκατοικίες κατά πολύ μεγαλύτερες του νόμιμου. Πώς; Χτίζουν και τους ημιυπαίθριους χώρους. Με το ημιυπαίθριο τέχνασμα οι εργολάβοι πετυχαίνουν να οικοδομούν πολυκατοικίες κατά 20% μεγαλύτερες του νόμιμου. Και βέβαια πολλά άλλα: οι πυλωτές των πολυκατοικιών με άδεια για πάρκινγκ χτίζονται και πωλούνται ως δωμάτια, οι φωταγωγοί εξαφανίζονται για να κερδηθούν λίγα τετραγωνικά κ.ά. Η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είχε εξαγγείλει την αλλαγή του σχετικού νόμου, ενώ την αλλαγή του νόμου διακήρυξε και η κυβέρνηση της Ν.Δ. όμως ακόμα το ΥΠΕΧΩΔΕ αδιαφορεί. Και όλα αυτά τα χρόνια χτίζονται νέες κατοικίες με όλες αυτές τις στρεβλές πρακτικές. Ετσι το πρόβλημα κοινωνικοποιήθηκε: ημιυπαίθριους χώρους πλέον έχουν τόσοι πολλοί που κάθε κυβέρνηση φοβάται να αλλάξει τον νόμο. Αλλωστε το ελληνικό κράτος παραδοσιακά στέκεται στο πλευρό των παρανομούντων, τους οποίους πριμοδοτεί σε βάρος του κοινωνικού συνόλου: καταπατητές δημόσιας γης δημιουργούν περιουσίες, κυβερνήσεις νομιμοποιούν αυθαίρετους οικισμούς, επιτρέπουν τη λειτουργία αυθαίρετων επιχειρήσεων, επιτρέπουν στους εργολάβους να δρουν εκτός ορίων και συχνά - πυκνά παρέχεται φορολογική αμνηστία έναντι ενός μικρού προστίμου. Ραχοκοκαλιά της οικονομίας στην Ελλάδα σήμερα είναι η φοροδιαφυγή και η παραοικονομία. Δηλαδή, το κλέψιμο. Οποιος δεν κλέψει -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- φαίνεται πως ακολουθεί ένα αποτυχημένο μοντέλο επιβίωσης και όχι μόνο δεν επιβραβεύεται από την πολιτεία αλλά αντίθετα τιμωρείται.

Η μόνη οργανωμένη αντίδραση πολιτείας, κομμάτων, κατοίκων περιοχών, περιβαλλοντικών οργανώσεων κ.ά. φαίνεται ότι εκδηλώνεται ενάντια κάθε μεγάλης οργανωμένης αναπτυξιακής προσπάθειας και μεγάλης επένδυσης. Σύμφωνα με τη μελέτη της Alpha Bank ένας μεγάλος αριθμός αναπτυξιακών έργων εθνικής εμβέλειας, μεγάλων έργων οικονομικής και κοινωνικής υποδομής, σημαντικών επιχειρηματικών-τουριστικών μονάδων, οργανωμένων επεκτάσεων οικισμών, επεκτάσεων και αναβαθμίσεων λιμένων, κ.ά., αμφισβητούνται, καθυστερούν ή/και ακυρώνονται από το ΣτΕ που κρίνει αντισυνταγματικά τα σχετικά προεδρικά διατάγματα ή επενδυτικά σχέδια. Η δημόσια διοίκηση φαίνεται πως αποστρέφεται οτιδήποτε οργανωμένο, επιτρέποντας ταυτόχρονα την πιο ακραία αυθαιρεσία και ασυδοσία που προκαλεί de facto πολλαπλασιαστικά μεγαλύτερες καταστροφές στο περιβάλλον. Οσο και αν ακούγεται παράδοξο, αυτό επιτυγχάνεται μέσω της άκαμπτης νομοθεσίας. Οπως σημειώνεται στη μελέτη της Alpha Bank η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο αυστηρά, άκαμπτα και απόλυτα νομοθετικά πλαίσια για την προστασία του περιβάλλοντος παγκοσμίως, με κορωνίδα το άρθρο 24 του Συντάγματος και τη νομολογία του Ε΄ τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Και τι γίνεται στην πράξη; Πού είναι το ΣτΕ στο θέμα του Ασωπού ποταμού όπου περίπου 200 επιχειρήσεις εξακολουθούν (εδώ και 30 χρόνια) να απορρίπτουν τα λύματά τους στο ποτάμι πολλές από τις οποίες χωρίς καμιά επεξεργασία; Πού είναι το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο για το θέμα των λατομείων στην Αττική; Πώς χτίστηκε η Πεντέλη;

Εντονες αντιδράσεις προκαλεί κάθε μεγάλη επένδυση -και δεν μιλάμε για βιομηχανίες αλλά για τουριστικές μονάδες- ενώ ένοχη σιωπή επικρατεί για τα αυθαίρετα δωμάτια στα νησιά, την άναρχη ανάπτυξη των τουριστικών οικισμών, την απουσία ΧΥΤΑ και τη χωρίς επεξεργασία διοχέτευση των λυμάτων στη θάλασσα και τα ποτάμια. Αλλά στην Ελλάδα μας αρέσει να ασχολούμαστε με τα μεγάλα: οι οικολογικές οργανώσεις αγωνίζονται για τα μεταλλαγμένα και τη φαλαινοθηρία και αδιαφορούν για τα μικρά ζητήματα που αφορούν τη χώρα όπως η ελεύθερη βόσκηση σε πολλά νησιά και η υπερβόσκηση -ιδιαίτερα από τις κατσίκες- στην ύπαιθρο, οι πυλώνες της ΔΕΗ που διασχίζουν δάση και προκαλούν πυρκαγιές, οι παράνομες χωματερές, ο διπλασιασμός της κατανάλωσης πετρελαίου στην Ελλάδα την τελευταία 5ετία, η ενεργειακή σπατάλη, η απουσία ανακύκλωσης, η κυκλοφορία χιλιάδων αυτοκινήτων (εκ των οποίων τα περισσότερα δημόσιας χρήσης) δίχως καταλύτες ή με χαλασμένους καταλύτες. Ζητήματα που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη χρεοκοπία του περιβάλλοντος.