Του Γιαννη Παπαδογιαννη / jpapadogiannis@kathimerini.gr

Φυγή προς τα εμπρός, μέσω συνένωσης δυνάμεων για τη δημιουργία μεγαλύτερου μεγέθους σχημάτων, εξετάζουν οι διοικήσεις των μεγάλων εμπορικών τραπεζών. Απώτερος στόχος είναι να σπάσει ο κύκλος της απαισιοδοξίας και της αμφιβολίας και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την εκτόνωση των πιέσεων και τη δημιουργία προσδοκιών. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συζητήσεις και τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη συμμετέχουν και ξένες τράπεζες.

Επιτελικά στελέχη τραπεζών εκφράζουν την ανησυχία τους ότι το δεύτερο κύμα επιπτώσεων, μετά τις αφόρητες πιέσεις των αγορών προς την ελληνική κυβέρνηση και την εκτίναξη του κόστους δανεισμού του Δημοσίου σε δυσθεώρητα ύψη, θα πλήξει τις τράπεζες. Βασική εστία ανησυχίας είναι η ρευστότητα των εγχώριων τραπεζών. Η επικείμενη επιστροφή περίπου 40 δισ. ευρώ που έχουν αντλήσει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), εκ των οποίων τα 25 δισ. ευρώ θα πρέπει να επιστραφούν μέχρι το τέλος Ιουνίου, αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχουν αντιμετωπίσει οι ελληνικές τράπεζες. Δεδομένης της εκτόξευσης του κόστους δανεισμού και της αδυναμίας της κυβέρνησης να αποκαταστήσει την κρίση εμπιστοσύνης, η άντληση από τις διεθνείς αγορές αναγκαίων κεφαλαίων φαντάζει περίπου σαν αδύνατη αποστολή.

Η δημιουργία ισχυρότερων σχημάτων θα... τάρασσε τα νερά, θα δημιουργούσε νέες προοπτικές και προσδοκίες, ενώ παράλληλα οι μεγαλύτερου μεγέθους τράπεζες θα είχαν ευκολότερη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές για την άντληση χρήματος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συζητήσεις για τη συνένωση τραπεζών εξετάζεται και η συμμετοχή μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών, οι οποίες θα αποκτήσουν στρατηγικό κομμάτι της τάξεως του 10% του νέου σχήματος.

Ποια θα μπορούσαν να είναι τα νέα σχήματα; Οι συνδυασμοί είναι πολλοί. Ενα πιθανό δίδυμο είναι η Εθνική Τράπεζα με την Τράπεζα Πειραιώς. Υπενθυμίζεται ότι σχετικά πρόσφατα οι δύο τράπεζες βρέθηκαν ένα βήμα πριν από τη συγχώνευση. Η συνένωση των δύο τραπεζών θα δημιουργούσε μια τράπεζα με ενεργητικό 165 δισ. ευρώ. Αν στο σχήμα μετείχε και μια μεγάλη ξένη τράπεζα, τότε οι δυνατότητες πρόσβασης του νέου σχήματος στις διεθνείς αγορές θα πολλαπλασιάζονταν.

Σε μια τέτοια εξέλιξη είναι βέβαιο ότι η Eurobank θα αντιδρούσε δυναμικά. Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η Eurobank θα «χτυπούσε» το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (Τ.Τ.) όπου ήδη ελέγχει ποσοστό 5%. Με την απόκτηση του Τ.Τ. ο όμιλος Eurobank θα ενίσχυε σημαντικά τη θέση του στην αγορά, ενώ παράλληλα θα είχε πρόσβαση στην πολύτιμη ρευστότητα του Τ.Τ.

Για την Alpha Bank οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η πρόσφατη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1 δισ. ευρώ έχει ενισχύσει σημαντικά την κεφαλαιακή της θέση και προβλέπουν ότι η «απάντηση» του ομίλου θα είναι συμμαχία με μεγάλη ξένη τράπεζα.

Βέβαια πολλά άλλα σενάρια είναι πιθανά: Η Τράπεζα Πειραιώς θα μπορούσε να στραφεί προς τις μεγάλες κυπριακές τράπεζες για τη σύναψη στρατηγικής συμμαχίας, ενώ δεδηλωμένη είναι η πρόθεση της διοίκησης της Αγροτικής Τράπεζας για συνένωση των δυνάμεων με το Τ.Τ. Ωστόσο, η νέα διοίκηση του Τ.Τ. ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο στην ατζέντα, υπογραμμίζοντας ότι στόχος της διοίκησης είναι η αυτοδύναμη ανάπτυξη της τράπεζας.

Από την άλλη, έμπειρα στελέχη τραπεζών συμβουλεύουν αυτοσυγκράτηση. Αναγνωρίζουν ότι οι οικονομίες κλίμακας από τη συγχώνευση δύο μεγάλων τραπεζών είναι σημαντικότατες: μείωση δαπανών μέσω συγχωνεύσεων των διοικητικών υπηρεσιών, περιορισμός δικτύου, αποχώρηση πλεονάζοντος προσωπικού, αύξηση μεριδίων αγοράς, ισχυροποίηση κεφαλαιακής βάσης, ευκολότερη πρόσβαση στις αγορές χρήματος, ενώ το μεγαλύτερο μέγεθος συνεπάγεται και μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη.

Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο μπορούν να υλοποιηθούν στην πράξη αυτές οι οικονομίες κλίμακος ειδικά στην Ελλάδα που πέραν του ανελαστικού εργασιακού περιβάλλοντος η χώρα δοκιμάζεται από τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Χωρίς αποτέλεσμα κατέληξαν οι επαφές μεταξύ της διοίκησης της Aspis Bank με την Apollo Management International για τη συμμετοχή του μεγάλου επενδυτικού fund στην αύξηση κεφαλαίου της τράπεζας. Οι δύο πλευρές βρέθηκαν ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Μάλιστα στα μέσα Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε due diligence της τράπεζας. Εντούτοις στις αρχές του 2010 οι επιτελείς του fund άλλαξαν στάση. Κατά πληροφορίες, η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών και οι μεγάλες αβεβαιότητες για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας αποτέλεσαν τη βασική αιτία για την απόσυρση του ενδιαφέροντος.