Tου Γιαννη Παπαδογιαννη / jpapadogiannis@kathimerini.gr

Μη ικανοποιητικές κρίνει η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) τις προβλέψεις που έχουν σχηματίσει οι εμπορικές τράπεζες για την κάλυψη των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η ΤτΕ θεωρεί «απολύτως απαραίτητη τη σημαντική ενίσχυση των προβλέψεων» για την αντιμετώπιση της σημαντικής αύξησης των καθυστερήσεων, ενώ υπογραμμίζει ως λίαν αρνητική εξέλιξη την υποχώρηση του ποσοστού κάλυψης των δανείων σε καθυστέρηση από συσσωρευμένες προβλέψεις.

Μάλιστα, η ΤτΕ προβλέπει περαιτέρω αύξηση των καθυστερήσεων τους επόμενους μήνες: όπως υπογραμμίζεται στην Εκθεση για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα λόγω της παρούσας δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας αναμένεται περαιτέρω άνοδος των δανείων σε καθυστέρηση τόσο σε απόλυτους όρους όσο και ως ποσοστό του συνόλου των δανείων. Σημαντικές επιπτώσεις στις καθυστερήσεις αναμένεται και εξαιτίας των νομοθετικών παρεμβάσεων του υπουργείου Οικονομίας. Στελέχη τραπεζών σημειώνουν ότι ήδη αριθμός δανειοληπτών δεν αποπληρώνει τις υποχρεώσεις του αναμένοντας τις «ευεργετικές» διατάξεις.

Στο εννεάμηνο ο δείκτης καθυστερήσεων ανήλθε στο 7,2% έναντι 6,8% στο εξάμηνο, 6% στο πρώτο τρίμηνο και 5% που ήταν στο τέλος του 2008. Αναλυτικότερα, ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων στη στεγαστική πίστη διαμορφώθηκε στο τέλος Σεπτεμβρίου στο 6,9% από 5% τον περασμένο Δεκέμβριο, στην καταναλωτική πίστη ανήλθε στο 11,7% από 8,2% τον Δεκέμβριο του 2008, ενώ στην επιχειρηματική πίστη οι καθυστερήσεις ανήλθαν σε 6,4% από 4,3% τον περασμένο Δεκέμβριο. Ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη θεωρείται η μεγάλη αύξηση των καθυστερήσεων στην επιχειρηματική πίστη. Πολλοί αναλυτές προβλέπουν ότι το 2010 ο δείκτης καθυστερήσεων θα ξεπεράσει αισθητά το 10%.

Η σημαντική επιδείνωση της ποιότητας των χαρτοφυλακίων δανείων των τραπεζών αποτυπώνεται στην εξασθένηση του δείκτη κάλυψης των δανείων σε καθυστέρηση από συσσωρευμένες προβλέψεις: στο τέλος Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στο 41,4% έναντι 48,9% που ήταν στο τέλος Δεκεμβρίου 2008. Σημειώνεται ότι τον Δεκέμβριο του 2005 το ποσοστό αυτό είχε διαμορφωθεί στο 61,9% και έκτοτε βρίσκεται σε συνεχή πτωτική πορεία. Εν πολλοίς η ποιότητα των χαρτοφυλακίων των τραπεζών επιδεινώνεται σταθερά, πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, καθώς προτεραιότητα των τραπεζών αποτελούσε η επίτευξη υψηλής κερδοφορίας και όχι η δημιουργία αποθέματος προβλέψεων για την εποχή των ισχνών αγελάδων (η οποία ήρθε πολύ γρήγορα).

Από την άλλη πλευρά στελέχη τραπεζών υπογραμμίζουν δύο σημεία. Πρώτον, ότι η επιδείνωση του δείκτη κάλυψης είναι λογική, καθώς οι τράπεζες αξιοποιούν το απόθεμα προβλέψεων που είχαν σχηματίσει τα προηγούμενα χρόνια για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας. Δεύτερον, ότι πέραν των προβλέψεων οι τράπεζες κατέχουν σημαντικές εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις που περιορίζουν σημαντικά τον πιστωτικό κίνδυνο.

Ως σημαντική θετική εξέλιξη για τις εμπορικές τράπεζες καταγράφεται η ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας. Στο τέλος Σεπτεμβρίου, ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών και των ομίλων τους ανήλθε, αντίστοιχα, σε 13,2% και 11,7% (από 10,7% και 9,4% αντίστοιχα στο τέλος Δεκ. ’08). Σύμφωνα με την ΤτΕ, μεγάλη σημασία για τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος έχει η ποιοτική βελτίωση των ιδίων κεφαλαίων, που επιτεύχθηκε λόγω της ολοκλήρωσης σημαντικών αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου.

Ωστόσο η ΤτΕ καλεί τις τράπεζες να χαράξουν μεσοπρόθεσμη στρατηγική, ιδίως όσον αφορά το επιθυμητό επίπεδο της κεφαλαιακής βάσης και τη διαχείριση των επιμέρους εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης, σταθμίζοντας όχι μόνο τις τρέχουσες αλλά και τις προβλεπόμενες χρηματοπιστωτικές και μακροοικονομικές συνθήκες και προοπτικές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας.