Tου Γιαννη Παπαδογιαννη / jpapadogiannis@kathimerini. gr

Το παράδοξο οι καθυστερήσεις στα στεγαστικά δάνεια να ξεπερνούν αυτές των επιχειρηματικών δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον είναι ειλικρινή τα στοιχεία των τραπεζών σε ό, τι αφορά τα επιχειρηματικά δάνεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου, οι καθυστερήσεις στα στεγαστικά δάνεια ανήλθαν στο 6,3%, ενώ στα επιχειρηματικά διαμορφώνονται κοντά στο 5%. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2008, ενώ οι καθυστερήσεις στα στεγαστικά δάνεια αυξήθηκαν σημαντικά φτάνοντας στο 5,3% έναντι 3,6% το 2007, αντίθετα στα επιχειρηματικά οι καθυστερήσεις μειώθηκαν στο 4,3% από 4,6% το 2007. Η κρίση λοιπόν δεν αγγίζει τις επιχειρήσεις; Οχι ακριβώς. Αναχρηματοδότηση είναι η κομψή λέξη με την οποία εκατοντάδες δάνεια προβληματικών επιχειρήσεων –ορισμένα από αυτά ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ– εμφανίζονται ως εξυπηρετούμενα. Η πρακτική της αναχρηματοδότησης ασφαλώς δεν είναι μεμπτή, αντίθετα είναι εξαιρετικά χρήσιμη και επωφελής τόσο για τις επιχειρήσεις –εξασφαλίζοντας καλύτερους όρους σε δύσκολες περιόδους– όσο και για τις τράπεζες. Μεμπτό όμως είναι το γεγονός ότι ορισμένες τράπεζες κάνουν κατάχρηση της πρακτικής, εμφανίζοντας δάνεια επιχειρήσεων δίχως αύριο ως μη προβληματικά.

Το θέμα έχει προκαλέσει την αντίδραση της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) η οποία έχει καλέσει σε διαβούλευση τις εμπορικές τράπεζες αλλά και τις ελεγκτικές εταιρείες ώστε να εξασφαλιστεί ότι η πρακτική της αναχρηματοδότησης δεν θα χρησιμοποιείται για την ευνοϊκή μεταχείριση προβληματικών δανείων. Η ΤτΕ απαιτεί για τα αναχρηματοδοτούμενα δάνεια που εμφανίζουν υψηλή πιθανότητα αθέτησης να διενεργούνται υψηλές προβλέψεις όπως προβλέπεται. Η διενέργεια ικανοποιητικών προβλέψεων αποτελεί το κύριο μέλημα της κεντρικής τράπεζας, καθώς έτσι αυξάνεται αποφασιστικά η ανθεκτικότητα των τραπεζών και η ικανότητά τους να διαχειριστούν ακόμα και πιο δύσκολες συνθήκες. Παρά τη σημαντική αύξηση των προβλέψεων που έχουν πραγματοποιήσει το τελευταίο διάστημα οι τράπεζες, αυτή δεν αντισταθμίζει την ένταση της αύξησης των καθυστερήσεων, γεγονός που αποτυπώνεται στην υποχώρηση του λόγου κάλυψης των επισφαλειών από τις συσσωρευμένες προβλέψεις στο 44%.

Επίσης, η ΤτΕ θα επιβάλει την υιοθέτηση κοινών ορισμών αναφορικά με τις καθυστερήσεις. Μέχρι τώρα, οι τράπεζες χρησιμοποιούν διαφορετικό ορισμό για το πότε ένα δάνειο χαρακτηρίζεται μη εξυπηρετούμενο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαβούλευση βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο και σύντομα θα οριστικοποιηθούν και θα ανακοινωθούν οι τελικές αποφάσεις για τον χειρισμό των αναχρηματοδοτήσεων, των προβλέψεων και τον κοινό τρόπο ορισμού των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Η αναντιστοιχία στο ύψος των καθυστερήσεων μεταξύ στεγαστικών - επιχειρηματικών δανείων οφείλεται και σε τεχνικούς λόγους. Το 2007 αλλά και τους πρώτους μήνες του 2008, οι τράπεζες έδιναν στεγαστικά δάνεια με υπερβολική ευκολία, χρηματοδοτώντας συχνά πάνω από το 100% της εμπορικής κατοικίας του σπιτιού. Η τακτική αυτή είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου στεγαστικών δανείων. Παράλληλα, το 2008 τα επιχειρηματικά δάνεια σημείωσαν σημαντική αύξηση της τάξης του 22% (έναντι 14% της λιανικής), γεγονός που επηρέασε θετικά την τελική εικόνα των καθυστερήσεων.