Των Κωνσταντινου Καλλεργη και Βασιλη Ζηρα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υλοποίησε χθες την απειλή που είχε διατυπώσει στα τέλη του 2007 για αμφισβήτηση της νομιμότητας της γνωστής «τροπολογίας του 20%» για ανώτατο ποσοστό συμμετοχής ξένων επενδυτών σε εταιρείες στρατηγικής σημασίας και κυρίως τον ΟΤΕ, αποστέλλοντας στην Ελλάδα προειδοποιητική επιστολή εν όψει παραπομπής της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Στην επιστολή, η Επιτροπή και ο Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς Τσάρλι Μακρίβι, αμφισβητούν τις δύο κεντρικές πρόνοιες του νόμου, την εκ των προτέρων έγκριση από την κυβέρνηση της συμμετοχής επενδυτών σε ποσοστό άνω του 20% στο κεφάλαιο εταιρειών στρατηγικής σημασίας και την εκ των υστέρων, με άλλα λόγια μετά την ιδιωτικοποίηση, έγκριση από τον υπουργό Οικονομικών σημαντικών επενδυτικών και διοικητικών αποφάσεων των ιδίων εταιρειών.

Συγκεκριμένα, η Επιτροπή αμφισβητεί τις παραγράφους 1 και 3 του άρθρου 11 του νόμου 3631/2008, θεωρώντας ότι παραβιάζουν θεμελιώδεις πρόνοιες των ιδίων των ιδρυτικών Συνθηκών της Ενωσης. Η μεν πρώτη παράγραφος είναι εκείνη που ορίζει ότι για Ανώνυμες Εταιρείες εθνικής στρατηγικής σημασίας, ιδίως όταν πρόκειται για εταιρείες που έχουν στην κυριότητά τους ή διαχειρίζονται εθνικά δίκτυα υποδομών, η απόκτηση δικαιωμάτων ψήφου από το 20% του μετοχικού κεφαλαίου και άνω προϋποθέτει την προγενέστερη έγκριση της Διυπουργικής Επιτροπής Αποκρατικοποιήσεων.

Η δε παράγραφος 11 (3) ορίζει ότι και μετά την αποκρατικοποίηση, αποφάσεις των εταιρειών εθνικής στρατηγικής σημασίας που αφορούν συγκεκριμένα θέματα που ορίζονται στη διάταξη, πρέπει να εγκρίνονται από τον υπουργό Οικονομικών εντός 30 ημερών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος.

Οι αποφάσεις αυτές αρχίζουν από «τη διάλυση της εταιρείας, τη θέση της σε εκκαθάριση και τον ορισμό εκκαθαριστών», μέχρι «οποιοδήποτε εταιρικό μετασχηματισμό των ανωτέρω επιχειρήσεων», «οποιαδήποτε μεταφορά, μεταβολή ή μετατροπή, οποιαδήποτε εκχώρηση, παροχή ως εγγύηση, καθώς και σε οποιαδήποτε μεταβολή ή αλλαγή του προορισμού των στρατηγικής σημασίας στοιχείων του ενεργητικού των ανωτέρω εταιρειών και των βασικών δικτύων και υποδομών για την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας καθώς και για την ασφάλειά της». Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όμως, αμφότερες οι πρόνοιες συνιστούν «αδικαιολόγητη» παραβίαση της αρχής της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων (όπως προβλέπει το άρθρο 56 της Συνθήκης της Ρώμης) ενώ, «υπό ορισμένες συνθήκες» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι στοιχειοθετούν και παραβίαση του άρθρου 43 περί ελευθερίας εγκατάστασης.

Κατόπιν αυτού, η Επιτροπή προχώρησε, κατόπιν εισήγησης του Μακρίβι στην αποστολή της προειδοποιητικής επιστολής, στην οποία η Αθήνα έχει τώρα διορία δύο μηνών να απαντήσει πειστικά. Εάν αυτό δεν συμβεί τότε η συνήθης διαδικασία είναι η αποστολή δεύτερης και τελικής προειδοποιητικής επιστολής, με αντίστοιχη διορία για συμμόρφωση και εν συνεχεία η παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Κύκλοι του υπουργείου Οικονομίας επισήμαιναν ότι η Κομισιόν ζητεί αλλαγές στη νομοθετική ρύθμιση και όχι απόσυρσή της. Κατά συνέπεια, πριν τοποθετηθούν επί της ουσίας περιμένουν το κείμενο για να διαπιστώσουν ποιες είναι οι αλλαγές που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε κάθε περίπτωση, τόνιζαν, το υπουργείο Οικονομίας θα είναι σε πλήρη συνεργασία με την Κομισιόν.

Η εξέλιξη δεν αιφνιδίασε το οικονομικό επιτελείο, αφού από την πρώτη στιγμή ο αρμόδιος επίτροπος Μακ Κρίβι είχε εκφράσει εμμέσως πλην σαφώς τη διαφωνία του με τη ρύθμιση. Επιπλέον, ευθύς εξαρχής γνώριζαν στο υπουργείο Οικονομίας ότι υπήρχε πολύ μεγάλη πιθανότητα να αντιδράσει η Επιτροπή, αλλά διέρρεαν ότι θα έφταναν έως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αφού ο στόχος τότε ήταν να «μπλοκάρουν» την είσοδο της MIG στον ΟΤΕ, και να κερδίσουν χρόνο, με την ελπίδα ότι μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση θα έχει βρεθεί στρατηγικός επενδυτής.

Αλλωστε, ο κίνδυνος να καταπέσει η ρύθμιση και να βρεθεί ο ΟΤΕ εκτεθειμένος στον κίνδυνο μιας επιθετικής εξαγοράς είναι ένα από τα επιχειρήματα της κυβέρνησης υπέρ του deal με την Deutsche Telekom. Ωστόσο, το γεγονός ότι εκτός από το πλαφόν στα δικαιώματα ψήφου, η Κομισιόν αμφισβητεί και το δικαίωμα του υπουργού Οικονομίας να θέτει βέτο σε μείζονος σημασίας στρατηγικές αποφάσεις για την εταιρεία, όπως η πώληση, η διάλυση, ο εταιρικός μετασχηματισμός κ.λπ. υποχρεώνει το Δημόσιο να περιλάβει τις σχετικές πρόνοιες στη συμφωνία μετόχων με την Deutsche Telekom, κάτι που σύμφωνα με πληροφορίες δεν βρίσκει αντίθετη τη γερμανική πλευρά.