The Economist

Mε μια απλή ματιά στον οικονομικό Τύπο αυτήν την περίοδο γίνεται σαφές πως κυρίαρχο θέμα είναι οι προβλέψεις: οι πέντε μετοχές που θα φθάσουν στην κορυφή! Τα αμοιβαία κεφάλαια που υπόσχονται τις υψηλότερες αποδόσεις!

Οι καλύτεροι της Γουόλ Στριτ καλούνται να αποκαλύψουν τις χρυσές επενδύσεις του ερχόμενου έτους. Ο σχολιαστικός Αμπεϊ Τζόσεφ Κόχεν της Goldman Sachs υποστηρίζει πως τα κέρδη των εταιρειών με την υψηλότερη κεφαλαιοποίηση θα αυξηθούν κατά 5,6% και ότι ο δείκτης S&P 500 θα κλείσει, συγκεκριμένα, στις 1.675 μονάδες. Το μόνο που μπορεί να προβλέψει η συγκεκριμένη στήλη του Economist είναι πως στο σύνολό τους, οι εκτιμήσεις αυτές θα αποδειχθούν άστοχες. Αν και πολλοί αναλυτές είχαν προβλέψει την πτώση των τιμών των ακινήτων μέσα στο 2007, λίγοι ήταν εκείνοι που ανέμεναν την κατάρρευση των χρηματοοικονομικών αγορών, με το σύστημα των πιστωτικών παραγώγων να αποκαλύπτει από τη μια ημέρα στην άλλη τις αδυναμίες του.

Ο συγγραφέας και επενδυτής Νασίμ Ταλέμπ αποκάλεσε αυτές τις απρόβλεπτες αδυναμίες, που τράνταξαν το παγκόσμικο χρηματοπιστωτικό σύστημα, «μαύρους κύκνους». Ο μοναδικός τρόπος για να προβλέψει κανείς την άφιξη ενός μαύρου κύκνου είναι να διαμορφώσει μια σειρά ακραίων προβλέψεων – κάποια από αυτές θα αποδειχθεί ορθή. Στη συγκεκριμένη στήλη γίνεται μια επιλογή των σημείων που αφήνουν περιθώρια για να εμφανιστούν αυτά τα μοιραία πτηνά.

Το πρώτο είναι τα εμπορικά ακίνητα. Οι πιέσεις που απειλούν με επιδείνωση της κρίσης στην αγορά των ακινήτων –και κατά συνέπεια την επιβράδυνση της οικονομίας και τον περιορισμό της πίστωσης– μεταφέρονται σιγά σιγά στην αγορά των εμπορικών ακινήτων, ιδιαίτερα στη Βρετανία. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο στην έκδοση της Τράπεζας της Αγγλίας, Financial Stablity Report, οι υποχρεώσεις των εταιρειών διαχείρισης εμπορικών ακινήτων αναλογεί στο 9% των συνολικών δανείων της χώρας. Είναι ένα υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με την περίοδο ανάπτυξης 1989-90 που προηγήθηκε της κρίσης των ακινήτων. Ανάλογες τάσεις παρατηρούνται στην Ισπανία και την Ιρλανδία. Οσο για τις ΗΠΑ, η αγορά των εμπορικών ακινήτων εξακολουθεί να κινείται σε φυσιολογικούς ρυθμούς, αλλά η πιστωτική κρίση πιθανότατα να επηρεάσει και εκεί το κλίμα. Ενδεικτικό είναι ότι η 17th Century Properties, η αυστραλιανή εταιρεία που κατέχει 700 εμπορικά κέντρα στις ΗΠΑ, ανακοίνωσε πως αδυνατεί να εξυπηρετήσει δάνεια ύψους 1,1 δισ. δολαρίων.

Το δεύτερο σημείο που προκαλεί κάποια ανησυχία είναι η Ανατολική Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, τα κράτη-μέλη της πρώην Σοβιετικής Ενωσης αποτελούν ελκυστικούς επενδυτικούς προορισμούς, με το σκεπτικό ότι οι οικονομίες τους σύντομα θα ενσωματωθούν στη δυτική Ευρώπη. Ο Ιαν Χάρνετ της Absolute Research Strategy επισημαίνει πως αυτή η προοπτική έχει ενθαρρύνει μια επικίνδυνη τάση σε αυτές χώρες. Καταναλωτές και επενδυτές δανείζονται στα χαμηλά επιτόκια ξένων ισοτιμιών.

Ο πειρασμός είναι απόλυτα κατανοητός. Οι Ούγγροι δανείζονται σε ελβετικά φράγκα και εξοικονομούν εννέα ποσοστιαίες μονάδες σε τόκους. Φυσικά, η απότομη υποχώρηση ή υποτίμηση του φόριντ είναι ένας μεγάλος κίνδυνος, καθώς έτσι θα εκτοξευθεί το κόστος αποπληρωμής του εξωτερικού χρέους. Αυτό είναι, άλλωστε, το δίδαγμα της ασιατικής κρίσης, το 1997-98.

Ορισμένες οικονομίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες από άλλες. Σύμφωνα με τον Γκίλιαν Ετζεγουόαρθ της Deutsche Bank, το 51% των δανείων της Ουγγαρίας είναι σε ξένο νόμισμα. Αλλά η ρίζα του κακού μπορεί να φυτρώσει και σε άλλες χώρες. Στη Βουλγαρία, το χρέος της χώρας σε ξένο νόμισμα αντιστοιχεί στο 48% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών φθάνει το 18%. Στη Λεττονία, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών φθάνει το 25% του ΑΕΠ. Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις μιας κρίσης στο πρώην σοβιετικό μπλοκ. Δίχως αμφιβολία, το πλήγμα θα ήταν βαρύ εάν συμπέσει με την επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας και την αποδυνάμωση των επιδόσεων σε αυτές της Δυτικής Ευρώπης και της Ιαπωνίας. Οπως απεδείχθη από την τελευταία πιστωτική κρίση, που πυροδοτήθηκε από την κατάρρευση της αμερικανικής αγοράς των στεγαστικών δανείων μειωμένης εξασφάλισης, κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει την έκθεση των τραπεζών και το μέγεθος του κινδύνου που έχουν αναλάβει μέχρι να βγουν στην επιφάνεια τα δυσάρεστα νέα. Και το τσίμπημα των κύκνων μπορεί να πονέσει αρκετά.