The New York Times

Σύμφωνα με την επικρατούσα αντίληψη περί οικονομικών, η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου πρέπει να επιφέρει μείωση της κατανάλωσης και αύξηση της παροχής, καθώς οι παραγωγοί σπεύδουν να αντλήσουν περισσότερο πετρέλαιο. Εμπειρογνώμονες του κλάδου, όμως, εκφράζουν φόβους ότι δεν θα συμβεί τίποτε από τα δύο. Η εκτίναξη της τιμής δεν έχει οδηγήσει σε συρρίκνωση της ζήτησης ούτε σε αύξηση της παραγωγής και το αποτέλεσμα είναι να εκτινάσσονται περαιτέρω οι τιμές.

Ενας λόγος που δεν αυξάνεται σημαντικά η παροχή πετρελαίου είναι πως οι εκτός ΟΠΕΚ χώρες παραγωγοί, όπως η Ρωσία, το Μεξικό και η Νορβηγία, επιδεικνύουν αδράνεια. Για λόγους όπως το αυξημένο κόστος της άντλησης και η άνοδος του εθνικισμού που περιορίζει τις ξένες επενδύσεις, οι χώρες αυτές δεν αυξάνουν την παραγωγή τους. Εχουν καθηλωθεί περίπου στα 50 εκατ. βαρέλια την ημέρα, που αντιστοιχεί στο 60% της παγκόσμιας προσφοράς, με μικρές προοπτικές αύξησης.

Η γεωπολιτική εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου. Οι χώρες εκτός ΟΠΕΚ ήσαν εκείνες που αύξησαν την παραγωγή τις τελευταίες τρεις δεκαετίες μετά την ανακάλυψη νέων πετρελαιοπηγών στην Αλάσκα, τη Βόρεια Θάλασσα και την Κασπία. Σύμφωνα, όμως, με αναλυτές της Barclays Capital και της Goldman Sachs, δεν μπορούμε πλέον να θεωρούμε δεδομένη την αύξηση της παραγωγής στις χώρες αυτές. Την ίδια στιγμή διευρύνεται συνεχώς η κατανάλωση πετρελαίου, που προβλέπεται να αυξηθεί φέτος κατά 1,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα στα 87,2 εκατ. την ημέρα. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας, η αύξηση της ζήτησης προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, την Ινδία και τη Μέση Ανατολή.

Στις ΗΠΑ και σε μεγάλο μέρος του βιομηχανικού κόσμου, οι υψηλές τιμές των καυσίμων έχουν οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης βενζίνης, που όμως, αναμένεται να εξουδετερωθεί από την αύξηση της ζήτησης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου αυξάνουν τα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών. Οι Exxon Mobil και Chevron αναμένεται να εμφανίσουν εξαιρετικές αποδόσεις στα αποτελέσματα τριμήνου, μολονότι αγωνίζονται να αυξήσουν την παραγωγή. Σε ορισμένες περιοχές εξαντλούνται τα αποθέματα. Η παραγωγή της Νορβηγίας έχει υποχωρήσει κατά 25% μετά την κορύφωσή της το 2001, ενώ της Βρετανίας έχει πέσει κατά 43% σε οκτώ χρόνια.

Σε άλλες περιοχές, άλλωστε, η αύξηση της φορολογίας και του κόστους της έκδοσης άδειας, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, αλλά και η πολιτική αστάθεια καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή την αύξηση της παραγωγής. Το Μεξικό δεν μπορεί να εντοπίσει καινούργιες πηγές για να εξισορροπήσει την κατάρρευση της μεγαλύτερης πετρελαιοπηγής του, της Cantarell. Ενας συνδυασμός μείωσης της παραγωγής και αύξησης της εγχώριας κατανάλωσης θα μπορούσε να εξαφανίσει τις εξαγωγές του Μεξικού την επόμενη πενταετία. Η Ρωσία, επίσης, εμπνέει ανησυχία στους αναλυτές, μολονότι δεν έχει εξαντλήσει τις πηγές της, όπως ένα τμήμα της ανατολικής Σιβηρίας, και έχει συνεισφέρει σημαντικά στην αύξηση της προσφοράς ενέργειας την τελευταία δεκαετία. Ρώσοι αξιωματούχοι προειδοποιούν, όμως, ότι έχουν τελειώσει οι ημέρες της ιλιγγιώδους ανάπτυξης που ακολούθησαν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Σήμερα η Ρωσία παράγει περί τα 10 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ενώ το 1996 παρήγαγε έξι εκατ. Η άνοδος του ενεργειακού εθνικισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε πάγωμα των επενδύσεων και να επιβραδύνει την αύξηση της παραγωγής για χρόνια. Την ίδια στιγμή, ο ΟΠΕΚ, που αντιπροσωπεύει το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και ελέγχει περισσότερο από το 75% των παγκόσμιων αποθεμάτων, μάλλον θα δυσκολευθεί να αυξήσει την παραγωγή του.

Η μεγαλύτερη εξαγωγός πετρελαίου στον κόσμο, η Σαουηδική Αραβία, αναμένεται να αυξήσει την παραγωγή της στα 12,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα, αλλά προσφάτως ανακοίνωσε ότι δεν θα υπερβεί αυτό το επίπεδο.

Οι 13 χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ σκοπεύουν να δαπανήσουν 150 δισ. δολάρια για να αυξήσουν την παραγωγή τους κατά πέντε εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι το 2012. Θα πρέπει, όμως, ο ΟΠΕΚ να αντλεί 60 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι το 2030 για να ανταποκριθεί στην προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης. Αναλυτές του κλάδου εκτιμούν ότι είναι αδύνατον να επιτύχει τον στόχο αυτόν χωρίς το Ιράν και το Ιράκ. Σημειωτέον ότι σήμερα αντλεί 36 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Σε ό,τι αφορά τα βιοκαύσιμα, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά πως οι υπάρχουσες επενδύσεις δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν τη συρρικνούμενη παραγωγή πετρελαίου και θα χρειασθούν περί τα 5,4 τρισ. δολάρια μέχρι το 2030 για να αυξηθεί η παραγωγή. Διαφορετικά είναι πιθανή μια κρίση ιλιγγιώδους εκτίναξης των τιμών πριν από το 2015.