Του Κωστη Παπαδημητριου

Τελικά οι κεντρικοί τραπεζίτες παραμένουν... κεντρικοί τραπεζίτες ακόμη και τα Χριστούγεννα. Με αυτόν τον τρόπο σχολίασε χθες τις δηλώσεις του διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) κ. Ζαν-Κλοντ Τρισέ στο τακτικό του σημείωμα ο αναλυτής της Bank of America κ. Gilles Moec. Ο κ. Τρισέ βραβεύτηκε από τους Financial Times ως «πρόσωπο της χρονιάς». Στη σχετική εκδήλωση χθες δεν έχασε την ευκαιρία να στείλει το μήνυμα ότι η επόμενη κίνηση των επιτοκίων θα είναι προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω και ότι ανησυχεί, όπως πάντα, για τον πληθωρισμό. Ο κ. Τρισέ δεν θέλησε να χαλάσει το εορταστικό πνεύμα και να τα βάλει με τα γερμανικά συνδικάτα και τις αυξήσεις των μισθών που ζητούν –αγαπημένο του στόχο–, αλλά ο κ. Moec πιστεύει ότι το υπονόησε αρκούντως όταν έλεγε ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι «προέρχονται από έναν μεγάλο κίνδυνο».

Πρώτον, ο κ. Τρισέ είπε ότι «οι συνάδελφοί μας βρίσκονται σε διαφορετική θέση», εννοώντας την αμερικανική Federal Reserve και την Τράπεζα της Αγγλίας, που πρόσφατα μείωσαν τα επιτόκια. Με αυτόν τον τρόπο θέλησε να εξηγήσει τη διαφορετική στάση της ΕΚΤ που προτίμησε να τα διατηρεί αμετάβλητα – και φαίνεται ότι θα συνεχίσει για αρκετό καιρό ακόμη. Επιπλέον, ο κ. Τρισέ θέλησε να ξεκαθαρίσει ότι οι ενέργειές του στη διατραπεζική αγορά (η πρόσφατη χορήγηση άφθονης ρευστότητας για τη διάσωση των τραπεζών από τα προβλήματα που, πάντως, οι ίδιες δημιούργησαν) δεν προδικάζουν την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής. «Ο βασικός μας στόχος είναι να διασφαλίσουμε τη σταθερότητα των τιμών, που απαιτεί ένα συγκεκριμένο επίπεδο βραχυπρόθεσμων επιτοκίων», είπε χθες ο κ. Τρισέ, επιβεβαιώνοντας, ουσιαστικά, ότι δεν έχει αλλάξει άποψη από τον Αύγουστο, όταν είχε πει ότι «η αγορά διαθεσίμων πρέπει να λειτουργεί σε οποιοδήποτε επίπεδο επιτοκίων».

Δεύτερον, ο κ. Τρισέ επανέλαβε τις ανησυχίες του για τον πληθωρισμό και υπονόησε ότι θα αυξήσει τα επιτόκια αν υπάρχουν δευτερογενείς επιπτώσεις από τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων (δηλαδή, αν προκαλέσουν αυξήσεις τιμών και στα άλλα προϊόντα και υπηρεσίες, στο λεγόμενο δομικό πληθωρισμό). Σημειώνουμε ότι στις ΗΠΑ και τη Βρετανία οι πληθωριστικές πιέσεις είναι μικρότερες, προς το παρόν. Μάλιστα, ο κ. Τρισέ είπε ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις θα παίξουν «αποφασιστικό» ρόλο. Οι «ιέρακες» της ΕΚΤ επιμένουν ότι θα πρέπει να… αυξηθούν τα επιτόκια, αλλά φαίνεται ότι η πλειοψηφία τους έπεισε να περιμένουν όσο δεν υπάρχουν ακόμη δευτερογενείς αυξήσεις των τιμών. Πάντως, ο κ. Τρισέ επέμεινε ότι η απόφαση να μείνουν αμετάβλητα τα επιτόκια πάρθηκε ομόφωνα και όχι κατά πλειοψηφία.

Συνολικά, ο κ. Moec θεωρεί ότι τα παραπάνω σχόλια επιβεβαιώνουν την άποψή του ότι η επόμενη κίνηση της ΕΚΤ θα είναι αύξηση των επιτοκίων, μόλις περάσει η κρίση στις διεθνείς χρηματοοικονομικές αγορές και ανακάμψει η επιχειρηματική δραστηριότητα στις ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν το βλέπει αυτό να συμβαίνει πριν από το προσεχές καλοκαίρι, και κατά συνέπεια δεν βλέπει αύξηση των επιτοκίων πριν από τον Σεπτέμβριο του 2008. Για τους επόμενους μήνες, λοιπόν, τα ευρωπαϊκά επιτόκια θα μείνουν κολλημένα στο 4%, κατά την Bank of America.

Επίσης, ο διοικητής της ΕΚΤ είπε ότι οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα των τιμών «εστιάζονται σε έναν μεγάλο κίνδυνο» χωρίς να εξηγήσει ποιος είναι αυτός. Ο κ. Moec της Bank of America πιστεύει ότι ο κ. Τρισέ εννοεί τις αυξήσεις των μισθών γενικότερα και ειδικότερα τις διεκδικήσεις των γερμανικών συνδικάτων. Το Δημόσιο ζητάει 8% για το 2008, οι εργάτες της χαλυβουργίας το ίδιο, οι οδηγοί των τρένων διψήφιο νούμερο και οι νοσοκομειακοί γιατροί 10%. Η αλήθεια είναι ότι οι Γερμανοί εργαζόμενοι είχαν για πολλά χρόνια δεχθεί μικρότερες αυξήσεις από ό,τι οι άλλες χώρες και ότι η ανισότητα των αμοιβών έχει αυξηθεί, όπως και σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Επίσης, είναι αλήθεια ότι ιστορικά οι μεγάλες αναδιανομές του εισοδήματος δεν έχουν γίνει μέσω της φορολογίας και των κοινωνικών δαπανών αλλά μέσω των αυξήσεων των μισθών. Φαίνεται ότι έπειτα από τόσα χρόνια συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων οι Γερμανοί έχουν χάσει την υπομονή τους και ενδεχομένως να «δώσουν το σύνθημα» και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πάντως και πέρυσι, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, τα γερμανικά συνδικάτα είχαν διεκδικήσει μεγάλες αυξήσεις, αλλά τελικά συμβιβάστηκαν με 3-4%. Θα συμβεί το ίδιο και φέτος;