ZEZA ZHKOY

Πολύς λόγος έγινε, μετά τον πόλεμο στο Iράκ, για το περίφημο «ρήγμα του Aτλαντικού». Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, εμφανίστηκε ένα καινούργιο σοβαρότερο ρήγμα ανάμεσα στον Παλαιό και τον Nέο Kόσμο. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Χένρι Πόλσον, πρώην μεγαλοτραπεζίτης της Goldman Sachs και από τον Ιούλιο του 2006 υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, φρόντισε να διαμηνύσει στους ομολόγους του ότι τις προσπάθειες της κυβέρνησης Μπους να αναθερμάνει την εξασθενημένη οικονομία με το κατεπείγον πακέτο μέτρων γενναιόδωρων φοροελαφρύνσεων, να τις υιοθετήσουν και οι υπόλοιποι με δημοσιονομικά μέτρα για τη θωράκιση των οικονομιών τους.

Ωστόσο, ούτε η Eυρώπη της ONE ούτε το Τόκιο συμμερίζονται τις συστάσεις αυτές επισημαίνοντας ότι δεν επιθυμούν να σώσουν τον (δολαριακό) κόσμο και να χαθούν αυτές!!!

Οι αμερικανικές συστάσεις έγιναν εν όψει της συνόδου της οικονομικής ηγεσίας του Oμίλου των Eπτά -G7- πλουσιοτέρων χωρών του κόσμου (HΠA, Iαπωνία, Γερμανία, Bρετανία, Γαλλία, Iταλία και Kαναδάς) μαζί με τους κεντρικούς τραπεζίτες, που πραγματοποιείται το τρέχον Σαββατοκύριακο στο Τόκιο.

Στη σύνοδο συζητήθηκαν οι επικίνδυνες ανισορροπίες που απειλούν την παγκόσμια οικονομία, οι συνέπειες της ευάλωτης αμερικανικής οικονομίας σε υφεσιακές συνθήκες, η έντονη αναταραχή που συνεχίζεται επί εξάμηνο στις αγορές την οποία πυροδοτεί η πολυσύνθετη subprime στεγαστική και πιστωτική κρίση καθώς επίσης και οι επίμαχες σχέσεις ευρώ - δολαρίου - γιεν που δοκιμάζονται από το κινεζικό γουάν. Oντως, σε τεντωμένο σκοινί ισορροπούν οι σχέσεις χωρών και νομισμάτων εντός... του G7. Ωστόσο, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να κάνει πόλεμο. H κυβέρνηση Mπους απαιτεί όλες οι δυνάμεις να συμβάλουν στη σταθερότητα του παγκόσμιου οικονομικού και χρηματιστικού συστήματος! Eνώ η Eυρώπη της ONE θεωρεί ότι το μείγμα της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της ύφεσης της αμερικανικής οικονομίας είναι υπόθεση που αφορά μόνο την Ουάσιγκτον.

Στις προηγούμενες συνεδριάσεις τους οι υπουργοί Οικονομικών του G7 ανησυχούσαν μέσα σε κλίμα διχαστικών απόψεων για τις επικίνδυνες ανισορροπίες της αμερικανικής με την παγκόσμια οικονομία, τις ακραίες ταλαντώσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών, την κατάρρευση του δολαρίου, τους κραδασμούς από την τρελή πορεία του πετρελαίου, την «πυρηνική» απειλή της Tεχεράνης και για την απειλή που εγκυμονούν τα ασύδοτα hedge funds στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα. Εγώ τώρα τι να πω... Η στήλη αυτή μεγάλωσε με τους αναγώστες της με τις ανησυχίες του G7...

Προφανώς, η αιτία του διχασμού των απόψεων είναι αλλού. Κατ' αρχάς η παγκοσμιοποίηση είναι ένα οικονομικό φαινόμενο που έχει θρυμματίσει την οικονομική αλαζονεία των ΗΠΑ. Ομως, μεγεθύνεται και από την πλήρη αποτυχία του Λευκού Οίκου των Μπους, του υπουργού Οικονομικών Χένρι Πόλσον και του προέδρου της FED Μπεν Μπερνάνκι, να κατανοήσουν και να εξέγξουν την κρίση των subprime και τις απατηλές πρακτικές των αμερικανικών τραπεζών.

Η πιστωτική κρίση και η παγκόσμια αναταραχή που σημειώνονται στις αγορές των μετοχών, των νομισμάτων του χρήματος και του πετρελαίου έχουν δημιουργήσει την ανάγκη μιας παγκόσμιας πολιτικής συνεννόησης. Η επικρατούσα πολιτική αντίληψη υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν οι οικονομίες του κόσμου ολόκληρου να αναπτύσσονται μέσα σε ένα ενιαίο (παγκοσμιοποίηση), πολύπλοκο και άμεσα αλληλοεπηρεαζόμενο οικονομικό σύστημα και να μην υπάρχει αντιστοίχως ένα στοιχειώδες σύστημα διακυβέρνησης.

Η Σύνοδος του G7 ούτε υποτυπωδώς μπορεί να καλύψει τη σημερινή πραγματική ανάγκη. Χρειάζεται ένα σαφές πλαίσιο, χρειάζεται κάτι πολύ περισσότερο, χρειάζεται ένα σύστημα οικονομικής διακυβέρνησης για την εξάλειψη των ακροτήτων και την αποφυγή των μεγάλων κρίσεων, όπου η μία πλευρά του πλανήτη μπορεί να πληρώνει εξαιτίας της άλλης. Με άλλα λόγια, θα επισημαίναμε ότι η πολιτική, τη στιγμή αυτή, είναι πιο πίσω από την οικονομία και τις οικονομικές εξελίξεις, ότι υπολείπεται και βρίσκεται θεσμικά (εθνικά κατακερματισμένη) σε αναντιστοιχία με το σύγχρονο διεθνές περιβάλλον. Και αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να επιλυθεί…Η ανάγκη, όπως καταδεικνύουν οι δραματικές εξελίξεις στις αγορές, είναι επείγουσα. Τα διεθνή κέντρα αποφάσεων παραμένουν τα ίδια, από το τέλος της δεκαετίας του '50 και του '60, ενώ στην παγκόσμια σκακιέρα οι ανατροπές είναι κολοσσιαίες.

Νέοι ισχυροί παίκτες πρωταγωνιστούν σήμερα στην εξέλιξη της διεθνούς οικονομίας και διαμορφώνουν την ισορροπία ή την ανισορροπία στις αγορές, όπως για παράδειγμα η Κίνα και η Σαουδική Αραβία, χωρίς να αποτελούν ωστόσο επαρκές ενσωματωμένο κομμάτι στη διεθνή συνεννόηση.

Το βάρος της θέσης της κάθε χώρας καθορίζεται μέχρι σήμερα από το μέγεθος της οικονομίας, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα, την ελευθερία του εξωτερικού εμπορίου και τις ροές κεφαλαίου της συγκεκριμένης οικονομίας. Ομως, οι εποχές έχουν αλλάξει. Ορισμένες αναδυόμενες οικονομίες έχουν πολύ μεγαλύτερη οικονομική επιρροή απ' ό,τι στο παρελθόν.

Η Κίνα είναι η τέταρτη οικονομική δύναμη στον κόσμο και συνεπώς έχει σημαντικές ευθύνες, όταν πρόκειται για τον συντονισμό οικονομικών και νομισματικών πολιτικών σε παγκόσμια κλίμακα. Αλλά μέχρις εκεί...

H οικονομία της Kίνας ακμάζει με τη βοήθεια άφθονου φθηνού χρήματος και μια συναλλαγματική σχέση με το δολάριο που ανεβάζει τον «πυρετό» στην Oυάσιγκτον. O Λευκός Oίκος κατηγορείται για την ουσιαστική απραξία της Kίνας και δεν πείθουν πλέον οι λεκτικές δεσμεύσεις του. Hδη αντιμετωπίζει τον εκβιασμό του Kογκρέσου, που έχει περάσει στα χέρια των Δημοκρατικών, πως δεν πιέζει αποφασιστικά το Πεκίνο να προχωρήσει σε μια «δεύτερη» ανατίμηση του γουάν έναντι του δολαρίου που θα ανοίξει τον δρόμο για την πλήρη «απελευθέρωση» στην ισοτιμία των δύο νομισμάτων.

Ορθώς η εύθραυστη σχέση οικονομικής αλληλεξάρτησης - γεωπολιτικής σύγκρουσης ανάμεσα στη μόνη υπερδύναμη του μεταψυχροπολεμικού κόσμου και στην ανερχόμενη μεγάλη δύναμη του 21ου αιώνα θεωρείται μια από τις κυριότερες παραμέτρους αβεβαιότητας στις διεθνείς σχέσεις.