«Τώρα είμαι και εγώ οπαδός του Κέινς», είχε περί το 1971 ο τότε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρίτσαρντ Νίξον. Αλλωστε, πολλοί οικονομολόγοι, οι οποίοι είχαν εμπνευσθεί από τον Τζον Μέιναρντ Κέινς, από το έργο του «Γενική Θεωρία», τη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970 θεωρούσαν ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις για το φορολογικό και τις κρατικές δαπάνες αποτελούσαν το κύριο εργαλείο για την εξομάλυνση του οικονομικού κύκλου. Η αντίληψη αυτή επλήγη αργότερα από τον στασιμοπληθωρισμό και τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η νέα αντίληψη που επικράτησε πρέσβευε ότι η νομισματική πολιτική που ασκούσε μία ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα αποτελούσε καλύτερο όπλο κατά της ύφεσης από τις αποφάσεις των πολιτικών.

Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά την επικράτηση του «κεϊνσιανού πνεύματος» το στυλ της δημοσιονομικής πολιτικής του επανέρχεται στο προσκήνιο. Στις 13 Φεβρουαρίου ο Τζορτζ Μπους υπέγραψε νομοσχέδιο για φοροαπαλλαγές φυσικών προσώπων και προσωρινά επενδυτικά κίνητρα ύψους 152 δισ. δολαρίων για το τρέχον έτος και 168 δισ. δολαρίων συνολικά. Το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε σε ταχύτατο χρόνο από το Κογκρέσο και είχε στόχο να ανακόψει την επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας, μέσω της ενίσχυσης της τσέπης των Αμερικανών καταναλωτών και της τονώσεως των επενδύσεων.

Την Πέμπτη, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Χένρι Πόλσον, παρουσίασε τις προτάσεις για την αυστηρότερη εποπτεία των στεγαστικών τραπεζών από τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ και την εφαρμογή αυστηρότερων προδιαγραφών για τη χορήγηση των σχετικών αδειών στους εκδότες στεγαστικών δανείων, με στόχο την αποτροπή νέας κρίσης του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Είχε προηγηθεί ο επικεφαλής της Fed, Μπεν Μπερνάνκι, ο οποίος κάλεσε τις τράπεζες να χαρίσουν ένα τμήμα των στεγαστικών δανείων σε όσους δανειολήπτες αντιμετωπίζουν δυσκολίες αποπληρωμής.

Ταυτόχρονα, άρχισε και ένας διάλογος ως προς την ώθηση προς τα πάνω της οικονομικής ανάπτυξης πέραν των ΗΠΑ.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο εκ παραδόσεως αποτελεί έναν άγρυπνο φύλακα για τον περιορισμό των ελλειμμάτων στους προϋπολογισμούς, ασκεί πιέσεις για επιπλέον χαλάρωση της φορολογικής πολιτικής. Στην περίπτωση αυτή, η νομισματική πολιτική ενδέχεται να αποβεί λιγότερο αποτελεσματική, μέσα σε ένα απογοητευτικό περιβάλλον, όπως προβάλλει στην επιχειρηματολογία του ο διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Ντομινίκ Στρος-Καν. Στη σύνοδο των υπουργών οικονομικών του «G7», στο Τόκιο, στις 9 Φεβρουαρίου, ο Ντομινίκ Στρος-Καν είπε ότι εκτός από την Αμερική, χώρες οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν κατά το ένα τέταρτο στη διαμόρφωση του διεθνούς ΑΕΠ, μπορούν να μειώσουν τη φορολογία τους και να αυξήσουν τις δαπάνες τους. Κάλεσε μάλιστα αυτές τις χώρες να αρχίσουν να λαμβάνουν τα σχετικά μέτρα από τώρα.

Εκκληση για τη λήψη δημοσιονομικών μέτρων ώστε να αντιμετωπισθεί η παγκόσμια κρίση απηύθυνε την εβδομάδα που πέρασε ο πρώτος αναπληρωτής γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Τζον Λίπσκι.

Την πίστη του στις αντοχές της αμερικανικής οικονομίας εξέφρασε ο Αμερικανός πρόεδρος, Τζορτζ Μπους, δηλώνοντας πεπεισμένος ότι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου θα ανακτήσει τη δύναμή της παρά τους χαλεπούς καιρούς που διέρχεται τώρα. Σε ομιλία του ενώπιον της Οικονομικής Λέσχης της Νέας Υόρκης τόνισε πως «διαθέτουμε μια ανθεκτική οικονομία» και επικαλέσθηκε τη χαμηλή ανεργία και την υψηλή παραγωγικότητα για να προεξοφλήσει ότι η αμερικανική οικονομία θα ανακάμψει.

Οπως, όμως, αναμενόταν καθώς είχε εξαγγελθεί από τον εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος αρκέσθηκε στις αισιόδοξες προβλέψεις και απέφυγε οποιαδήποτε αναφορά σε περαιτέρω μέτρα για την τόνωση της αμερικανικής οικονομίας. Σε ό,τι αφορά τις προτάσεις που ακούγονται να αγοράσει η κυβέρνηση όσα σπίτια βγήκαν σε αναγκαστικό πλειστηριασμό εξαιτίας αδυναμίας των δανειοληπτών να αντεπεξέλθουν στις μηνιαίες δόσεις των στεγαστικών τους δανείων, ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε πως κάτι τέτοιο θα αποτελούσε ενίσχυση προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και όχι βοήθεια για να μείνουν οι Αμερικανοί πολίτες στα σπίτια τους. Αντέκρουσε, επίσης, τις προτάσεις να επιτραπεί αλλαγή στους όρους αποπληρωμής των στεγαστικών δανείων, με το επιχείρημα ότι κάτι τέτοιο θα έδινε λάθος μήνυμα στις χρηματαγορές.

Υπενθυμίζεται ότι έχει προηγηθεί η δέσμη φοροαπαλλαγών που παραχώρησε ο πρόεδρος Μπους και η διά στόματος Μπεν Μπερνάνκι παραίνεση της Federal Reserve προς τις στεγαστικές τράπεζες να αναδιαρθρώσουν τα δάνεια ώστε να διευκολύνουν τους δανειολήπτες.