Του Daniel V. Speckhard*

Hδιεθνής κοινότητα θα τιμήσει τη Δευτέρα 26 Απριλίου ως τη δέκατη ετήσια Ημέρα για την Παγκόσμια Προστασία των Πνευματικών Δικαιωμάτων. Η Ελλάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ως κοινό στόχο να προστατεύουν τους καλλιτεχνικούς και οικονομικούς δημιουργούς τους από την κλοπή της δημιουργικότητάς και του ταλέντου τους.

Η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων ενθαρρύνει την καινοτομία, που αποτελεί τη μηχανή της οικονομικής ανάπτυξης. Βραβεύει τους δημιουργούς και παρακινεί την ανάπτυξη περισσότερο αποτελεσματικών μεθόδων παραγωγής και διανομής. Αποτελεί κίνητρο για τις νέες εσωτερικές αγορές προκαλώντας την εισαγωγή νέων προϊόντων, καθώς και καινούργιες μορφές τεχνολογίας και υπηρεσιών. Ταυτόχρονα βελτιώνει τα προϊόντα που κυκλοφορούν και την ισχύουσα τεχνολογία. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι επιτρέπει τη δημιουργία καινούργιων θέσεων εργασίας αφού ενθαρρύνει τις επενδύσεις.

Το δημιουργικό έργο και όσοι το παράγουν υποφέρουν χωρίς στήριξη του ισχυρού μηχανισμού για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων. Η πλαστογραφία και η πειρατεία αποστερούν τους καλλιτέχνες, τους επιχειρηματίες, και τις επιχειρήσεις από τα πλεονεκτήματα των δημιουργιών τους και των πρωτοποριακών τους έργων. Επίσης, μειώνουν την απασχόληση και συνιστούν απειλή για την ευημερία μιας χώρας. Για παράδειγμα, οι κινηματογραφικές ταινίες, τα μουσικά έργα, και τα βιβλία που παράγονται -και επί των οποίων οι Αμερικανοί δημιουργοί διατηρούν την πνευματική ιδιοκτησία- προσφέρουν εργασία σε περίπου 5,4 εκατομμύρια Αμερικανούς. Αντίστοιχα, η Ελλάς έχει μια τρομακτική και μακραίωνη παράδοση στους τομείς της τέχνης, της φιλολογίας και της μουσικής. Χωρίς την αποτελεσματική προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων η ιστορικά ισχυρή ομάδα των Ελλήνων συγγραφέων, μουσικών δημιουργών, και άλλων καλλιτεχνών θα χάσει τους καρπούς του δημιουργικού τους ταλέντου.

Καθώς η παγκόσμια οικονομία θα εξελίσσεται, οι επιχειρήσεις που βασίζονται στη γνώση θα αποτελούν το μέλλον της απασχόλησης. Τα πνευματικά δικαιώματα παρέχουν ένα απαραίτητο θεμέλιο για την ανάπτυξη νέων βιομηχανιών που υποστηρίζουν με τη σειρά τους τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε άλλες βασικές και δευτερεύουσες βιομηχανίες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες οι επιχειρήσεις που προστατεύουν με συνέπεια τα πνευματικά τους δικαιώματα απασχολούν τη στιγμή αυτή περισσότερους από 18 εκατομμύρια Αμερικανούς, και συνεισφέρουν κατά 40% στην οικονομική μας ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, το ετήσιο κόστος από πλαστογραφίες, πειρατεία, και κλοπή της πνευματικής ιδιοκτησίας ανέρχεται σε περίπου 250 δισεκατομμύρια δολάρια και στερεί 750.000 θέσεις εργασίας από Αμερικανούς.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις συνδέονται ευθέως με το σύστημα προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων. Οι ξένοι επενδυτές δεν μεταφέρουν σύγχρονες μορφές τεχνολογίας σε νέες αγορές αν δεν υπάρχει τρόπος αποτελεσματικής προστασίας και προβολής των δικαιωμάτων τους. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ινδία αυξήθηκαν σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις αρχές του 1990 όταν η χώρα αυτή εισήγαγε μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τον νόμο περί ευρεσιτεχνίας και σφραγίδας κατασκευαστή, γεγονός που κατέταξε από τότε την Ινδία στις ηγετικές χώρες σε ό, τι αφορά την καινοτομία. Η Βραζιλία θέσπισε καινούργιο νόμο προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων το 1996 και οι άμεσες ξένες επενδύσεις αυξήθηκαν από 4,4 δισεκατομμύρια δολάρια το 1995 σε 32,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2000, δηλαδή, αύξηση 800% σε πέντε χρόνια.

Οι υπολογιστές και η ψηφιακή εποχή έφεραν μια επανάσταση στον τρόπο που επικοινωνούμε με ανθρώπους στην ίδια μας τη χώρα αλλά και με άλλες χώρες που έχουν διαφορετική κουλτούρα και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να προστατεύουμε την καινοτομία, και να διαμορφώνουμε ένα περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα. Χωρίς την απαραίτητη προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων τα άτομα και οι επιχειρήσεις έχουν μικρό κίνητρο να εισέλθουν στη δύσκολη και συχνά ακριβή διαδικασία της δημιουργίας του καινούργιου. Και είναι ακριβώς αυτή η ικανότητα για καινοτομία που προκαλεί επενδύσεις και κινεί την οικονομική ανάπτυξη.

Η πνευματική ιδιοκτησία είναι το νόμισμα της σημερινής καινοτόμου παγκόσμιας οικονομίας, και η αποτελεσματική προστασία και εφαρμογή των πνευματικών δικαιωμάτων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την οικονομική πρόοδο και σταθερότητα. Η διαφύλαξη των πνευματικών δικαιωμάτων διευρύνει το επιχειρηματικό, επενδυτικό, και καλλιτεχνικό περιβάλλον μιας χώρας, ενώ οι ανεπαρκείς συνθήκες προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων πλήττουν όλες τις πλευρές - γιατί προκαλούν απώλεια θέσεων εργασίας για τους πολίτες και απώλεια εσόδων για επιχειρήσεις και κυβερνήσεις. Η ανεπαρκής προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και η αυξανόμενη παγκόσμια διακίνηση πειρατικών αγαθών υποσκάπτουν την ανάπτυξη οικονομιών που βασίζονται στη γνώση.

Σήμερα, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει αρκετές προκλήσεις – πολλές από τις οποίες μπορεί να φαίνεται ότι έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα πνευματικά δικαιώματα. Ομως, τα πνευματικά δικαιώματα παίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των συνθηκών για οικονομική ανάπτυξη – καινοτομία και δημιουργικότητα, φιλικό κλίμα για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις, και για την είσπραξη φορολογικών εσόδων. Στην προσπάθειά της η Ελλάδα να βγει από την παρούσα οικονομική κρίση, η στιβαρή προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων θα αποτελέσει ζωτικό μέρος της οικονομικής ανάπτυξης.

* Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα.