Του Γιαννη Παπαδογιαννη / jpapadogiannis@kathimerini.gr

Η ανάκτηση της αξιοπιστίας της Ελλάδας αποτελεί το μέγα ζητούμενο και όλες οι προσπάθειες πρέπει άμεσα να επικεντρωθούν στον στόχο αυτό καθώς κάθε λεπτό που χάνεται, η αβεβαιότητα αυξάνεται και οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται, απελευθερώνοντας ανεξέλεγκτες και εξαιρετικά επικίνδυνες δυνάμεις.

Ηδη ο τραπεζικός κλάδος, ο πιο εύρωστος και εξωστρεφής κλάδος της εγχώριας οικονομίας, δέχεται ισχυρές πιέσεις με τις τραπεζικές μετοχές να βρίσκονται στο στόχαστρο της διεθνούς κερδοσκοπίας. Και επειδή για κάθε κακό που συμβαίνει στη χώρα πάντα φταίει κάποιος «άλλος», πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα κερδοσκοπικά κεφάλαια δεν κινούνται βάσει συναισθημάτων, φιλιών ή κρυφών σχεδίων: απλά μαγνητίζονται από τις χτυπητές αδυναμίες επιχειρήσεων ή χωρών και την ανικανότητα των διοικούντων να αναμετρηθούν με τα προβλήματα. Την προηγούμενη εβδομάδα υπήρξε ένας καταιγισμός εκθέσεων από ξένους οίκους, οι οποίες υποβάθμισαν τις εγχώριες τράπεζες, με αποκορύφωμα την GoldmaSachs και την UBS που περιέγραψαν με μελανά χρώματα τις επιπτώσεις για τις τράπεζες εξαιτίας της μακροοικονομικής κατάστασης. Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, με σοβαρές επιπτώσεις στις τράπεζες. Με τραυματισμένο το ελληνικό Δημόσιο, οι τράπεζες θα έχουν κατ' αρχήν δυσκολίες να αντλήσουν τη ρευστότητα που χρειάζονται, ενώ αν η μακροοικονομική κατάσταση επιδεινωθεί τους επόμενους μήνες τότε είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν ακόμα και πρόβλημα ρευστότητας. Σημειώστε ότι η ρευστότητα αποτελεί ζήτημα ζωής ή θανάτου για τις τράπεζες.

Την προηγούμενη εβδομάδα είχαμε και θετικές εκθέσεις, όπως της Merrill Lynch, οι οποίες όμως δεν ήταν ικανές να εξισορροπήσουν το αρνητικό κλίμα. Αίσθηση προκάλεσε η έκθεση της GoldmaSachs λόγω των πληροφοριών ότι ο αμερικανικός οίκος επικοινωνεί με το οικονομικό επιτελείο και κορυφαία στελέχη του είχαν συνάντηση με τον πρωθυπουργό. Ακόμα και αν είναι έτσι, είναι ανόητο να περιμένει κανείς ότι επειδή η GoldmaSachs συμβουλεύει το Δημόσιο για χρηματοοικονομικά θέματα θα βάλει τους πελάτες της να αγοράζουν ελληνικά ομόλογα και μετοχές.

Σίγουρα στην εξίσωση, του πώς συμπεριφέρονται οι ξένοι οίκοι, υπάρχει και η παράμετρος των οικονομικών συμφερόντων: διαχρονικά φαίνεται ότι υπάρχει μια συσχέτιση των αισιόδοξων εκτιμήσεων με οίκους που έχουν λάβει δουλειές από το Δημόσιο ή μεγάλες τράπεζες και των αρνητικών εκτιμήσεων με οίκους οι οποίοι δεν έχουν λάβει. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας, σύμφωνα με στελέχη τραπεζών, το σημαντικότερο στοιχείο είναι η μεταβλητότητα και οι αβεβαιότητες που κυριαρχούν και που οδηγούν σε αντικρουόμενες εκτιμήσεις. Οι αναλύσεις δεν είναι αποτέλεσμα νέων ειδήσεων αλλά εκτιμήσεων πάνω στα γνωστά.

Αλλοι αναλυτές πιστεύουν ότι η κατάσταση δεν είναι τόσο άσχημη, άλλοι όμως προβλέπουν κατάρρευση. Αλλοι ξένοι προβλέπουν ότι η κυβέρνηση θα καταφέρει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, άλλοι ότι θα αποτύχει. Αλλοι πιστεύουν ότι θα σωθούμε επειδή είμαστε μέλος της Ευρωζώνης, άλλοι σημειώνουν ότι η Ευρωζώνη προσφέρει περιορισμένη προστασία.

Επιτελικά στελέχη τραπεζών υπογραμμίζουν την ανάγκη άμεσης δράσης με την παρουσίαση ενός συγκεκριμένου σχεδίου για την αντιμετώπιση της κατάστασης και των προκλήσεων που διαμορφώνονται. Μόνο αν παρουσιαστεί ένα σχέδιο που θα δίνει συγκεκριμένες απαντήσεις σε όλα όσα απασχολούν τους ξένους δανειστές μας θα αρθούν σταδιακά οι αβεβαιότητες και θα επανακτήσουμε την αξιοπιστία μας. Αξιολογώντας το σχέδιο και τα μέτρα που θα ληφθούν, οι αναλυτές και οι αγορές θα μπορέσουν να διαμορφώσουν άποψη για το πού πάνε τα πράγματα και να διαλυθεί το φάσμα της... χρεοκοπίας. Προϋπόθεση βέβαια γι' αυτό είναι όχι μόνο να παρουσιαστεί ένα αποτελεσματικό σχέδιο, αλλά και να πεισθούν οι περισσότεροι για τη βούληση και την ικανότητα της κυβέρνησης να το υλοποιήσει.

Οι τραπεζίτες υπογραμμίζουν ότι δίχως την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του Δημοσίου είναι μάταιο να ζητούμε δράσεις σε άλλα μέτωπα ή από άλλους φορείς. Για παράδειγμα, δεν έχει νόημα η κουβέντα για το πόσα κεφάλαια πρέπει να διοχετεύσει το τραπεζικό σύστημα στην αγορά τους επόμενους μήνες (με στόχο την αναθέρμανση της οικονομίας) όταν καθημερινά αυξάνεται η αβεβαιότητα για την ικανότητα των τραπεζών να αντλήσουν ρευστότητα, εξαιτίας της επιδείνωσης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, που σωστά περιγράφηκε από τον πρωθυπουργό κ. Γιώργο Παπανδρέου, πρέπει να αντιμετωπιστεί με έκτακτο σχέδιο και μέτρα. Πρέπει άμεσα να διαλύσουμε τα σύννεφα που πυκνώνουν πάνω από τη χώρα άμεσα, διαφορετικά κάθε μέρα που περνά αυξάνεται ο κίνδυνος να βρεθούμε στο έλεος μιας τέλειας καταιγίδας.