Της Σοφιας Σκουλικαρη

Μια πολυαναμενόμενη «νέα σελίδα», η οποία ίσως σημαίνει πολλά, ίσως και τίποτα, άνοιξε την περασμένη Τρίτη η ΒΡ. Υπό το φως των πρώτων ζημιών που καταγράφει μετά 18 χρόνια -προϊόν της πρωτοφανούς στην ιστορία των ΗΠΑ περιβαλλοντικής καταστροφής στον Κόλπο του Μεξικού- η εταιρεία ανακοίνωσε επισήμως αλλαγή ηγεσίας. Τη θέση του Τόνι Χέιγουορντ θα πάρει από την 1η Νοεμβρίου ο Ρόμπερτ Ντάντλι, ο οποίος θα γίνει ο πρώτος μη Βρετανός διευθύνων σύμβουλος στα χρονικά της ΒΡ, όντας υπεύθυνος σήμερα των εργασιών για τη διακοπή της διαρροής και τον καθαρισμό της πετρελαιοκηλίδας που δημιούργησε η έκρηξη της εξέδρας γεωτρήσεων Deepwater Horizon στις 20 Απριλίου.

Στελέχη της ΒΡ κάνουν λόγο για «επανίδρυση» μιας εταιρείας που κατέγραψε ζημίες-ρεκόρ το δεύτερο τρίμηνο του έτους και αντιμετωπίζει τον τεχνικά και πολιτικά δύσκολο στόχο αποκατάστασης του Κόλπου του Μεξικού, ώστε να αποκαταστήσει και την εικόνα της, που έχει δεχθεί ισχυρότατο πλήγμα. Ιδίως στη χώρα στην οποία κατέχει τον τίτλο της κορυφαίας πετρελαιοπαραγωγού και απ' όπου προέρχεται το 40% του προσωπικού και των μετόχων της. Προς αυτή την κατεύθυνση ελήφθη η απόφαση να απομακρύνει τον κ. Χέιγουορντ και τύποις, μετά την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων του στις εργασίες για την αντιμετώπιση της πετρελαιοκηλίδας και την ανάθεσή τους στον Ρόμπερτ Ντάντλι. Ο τελευταίος δεσμεύθηκε να προχωρήσει σε αλλαγές υπό το φως της καταστροφής, τονίζοντας ότι «αναμφίβολα θα μάθουμε πολλά από τις έρευνες για το γεγονός». Σύμφωνα με τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας, Καρλ-Χένρικ Σβάνμπεργκ, προτεραιότητα είναι να τερματιστεί η διαρροή, να καθαριστεί η κηλίδα και να αποζημιωθούν οι άνθρωποι που έχασαν τη δουλειά τους.

Ωστόσο, όπως πρόσθεσε ο κ. Σβάνμπεργκ, η ΒΡ είναι αποφασισμένη να αποκαταστήσει την αξία της μετοχής της, ικανοποιώντας τους μετόχους για τους οποίους η καταβολή μερίσματος ανεστάλη κατόπιν πολιτικών πιέσεων από την Ουάσιγκτον. Είναι άγνωστο αν η αλλαγή ηγεσίας σηματοδοτεί στροφή στις πρακτικές που οδήγησαν στη μοιραία έκρηξη της πετρελαιοπηγής Μακόντο. Το «νέο πρόσωπο» που επαγγέλλεται η ΒΡ σίγουρα δεν σημαίνει τίποτα για τους 11 νεκρούς από την έκρηξη. Προφανώς, ούτε για τους κατοίκους των πληγεισών περιοχών, οι οποίοι μεταξύ άλλων προβλέπεται ότι θα αντιμετωπίσουν μείωση εσόδων κατά 22,7 δισ. δολάρια μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Νέο πρόσωπο σίγουρα δεν επιδεικνύει πάντως η εταιρεία ως προς τη γραμμή υπεράσπισής της: στα πρώτα σχόλια του κ. Ντάντλι μετά την ανακοίνωση των νέων καθηκόντων του, επέμεινε, όπως ο προκάτοχός του, πως η ΒΡ δεν επέδειξε αμέλεια σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των υπεράκτιων δραστηριοτήτων της. Χαρακτήρισε το τραγικό γεγονός «πολύ περίπλοκο βιομηχανικό δυστύχημα», προϊόν «σειράς ανεξάρτητων κακών κρίσεων εκ μέρους έμπειρων ανθρώπων και βλαβών σε εξοπλισμό στον οποίο εμπλέκονται πολλές εταιρείες».

Ο κ. Χέιγουορντ αποχωρεί με αποζημίωση απόλυσης 1,6 εκατ. δολαρίων και συνταξιοδοτικό πακέτο 16,8 εκατ. δολαρίων, καθώς και με πακέτα μετοχών της ΒΡ αξίας δεκάδων εκατομμυρίων. Η εταιρεία κινείται προκειμένου να του εξασφαλίσει έδρα μη εκτελεστικού μέλους του διοικητικού συμβουλίου της ρωσικής κοινοπραξίας της, ΤΝΚ-ΒΡ, από την οποία είχε απομακρυνθεί ο κ. Ντάντλι το 2008, λόγω των εντάσεων με την ομάδα των Ρώσων ολιγαρχών που συμμετέχουν κατά το ήμισυ. Η «χρυσή εξορία» του κ. Χέιγουορντ ίσως δώσει στον ίδιο και στην εταιρεία την ευκαιρία για μια νέα αρχή.

Την Πέμπτη, η ΒΡ βρέθηκε για πρώτη φορά αντιμέτωπη με θύματα του Κόλπου του Μεξικού σε δικαστήριο του Αϊνταχο: περίπου 200 ενάγοντες, από τις οικογένειες των νεκρών ως ψαράδες που απειλούνται με οικονομική καταστροφή. Η εταιρεία βρίσκεται στο επίκεντρο έρευνας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για τις αστικές και ποινικές ευθύνες της. Ακτιβιστές της Greenpe-ace οργάνωσαν την Τρίτη εκδήλωση διαμαρτυρίας, κλείνοντας πρατήρια βενζίνης στο κέντρο του Λονδίνου και αντικαθιστώντας το γνωστό ηλιοτρόπιο στο λογότυπο της ΒΡ με άλλο, βουτηγμένο σε μια θάλασσα πετρελαίου. Ηταν μια προειδοποίηση ότι ο νέος επικεφαλής οφείλει να κάνει πράξη το σύνθημα «πέρα από το πετρέλαιο», που υπήρξε έμπνευση του προκατόχου του. Το μέλλον θα δείξει αν αυτό θα παραμείνει ένα κενό περιεχομένου σύνθημα.

Ο Ρόμπερτ Ντάντλι, ένας γεωλόγος που μεγάλωσε στις ακτές του Κόλπου του Μεξικού, επελέγη για τη θέση του νέου διευθύνοντος συμβούλου για να προσθέσει μια πινελιά οικειότητας στις σχέσεις της ΒΡ με τους αξιωματούχους και τους κατοίκους των πληγεισών περιοχών και το αμερικανικό Κογκρέσο. O πρώτος μη Βρετανός που αναλαμβάνει αυτή τη θέση, θεωρείται το άκρο αντίθετο του Τόνι Χέιγουορντ, του οποίου τα άστοχα σχόλια και ενέργειες οδήγησαν στην απομάκρυνσή του από τον «τόπο του εγκλήματος», με τους πάντες να προδικάζουν ότι δεν επρόκειτο να παραμείνει στη θέση του για πολύ καιρό.

Ο κ. Ντάντλι «μιλάει τη γλώσσα» της περιοχής, όμως θα χρειαστεί πολλά περισσότερα από τη σωστή προφορά για να αποκαταστήσει το όνομα της ΒΡ στις ΗΠΑ. Αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι το ιστορικό περικοπών κόστους και ριψοκίνδυνων αποφάσεων της εταιρείας. Η αντιστροφή του αρνητικού κλίματος θα απαιτήσει αλλαγή νοοτροπίας. Οπως επισημαίνουν αμερικανικά ΜΜΕ, ο κ. Ντάντλι θα χρειαστεί όχι μόνο να «μιλήσει τη γλώσσα» της περιοχής, αλλά να χρησιμοποιήσει όλη του την εμπειρία στη διοίκηση και την καθημερινή πρακτική.

Καθαρές ζημίες-ρεκόρ, ύψους 17,1 δισ. δολαρίων, έναντι κερδών 4,4 δισ. δολαρίων την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, αλλά και έσοδα αυξημένα κατά 34%, στα 75,8 δισ. δολάρια, επιφύλαξε το δεύτερο τρίμηνο του έτους για την ΒΡ.

Στον αντίποδα βρίσκονται οι ανταγωνίστριές της, ExxonMobil και Royal Dutch Shell που στο ίδιο χρονικό διάστημα είδαν τα κέρδη τους να εκτινάσσονται στο ιλιγγιώδες ποσό των 7,56 δισ. δολαρίων για την πρώτη και στο ουδόλως ευκαταφρόνητο ποσό των 4,39 δισ. για τη δεύτερη.

Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος, Τόνι Χέιγουορντ, τόνισε ότι «εκτός Κόλπου, είναι πολύ ενθαρρυντικό το γεγονός ότι οι διεθνείς δραστηριότητες της ΒΡ κατέγραψαν και πάλι ισχυρές επιδόσεις, που σημαίνει πως μπορεί να καλύψει τις υποχρεώσεις της σε ό,τι αφορά την ανθρώπινη τραγωδία και την πετρελαιοκηλίδα».

Η εταιρεία τριπλασίασε στα 30 δισ. δολάρια την αξία των περιουσιακών στοιχείων που σχεδιάζει να πωλήσει για να καλύψει το κόστος της πετρελαιοκηλίδας και να ανακτήσει την ευρωστία της.

Είναι οι πρώτες ζημίες που παρουσιάζει η ΒΡ από το 1992 και σε αυτές περιλαμβάνεται ο ειδικός λογαριασμός αποζημιώσεων ύψους 20 δισ. δολαρίων, τον οποίο δημιούργησε κατόπιν πιέσεων του Αμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα. Ας σημειωθεί πάντως ότι, την ημέρα των «μεγάλων αλλαγών» στην ηγεσία, η εταιρεία φερόταν να μην έχει καταθέσει ούτε λεπτό στον λογαριασμό αυτό. Στις ζημίες περιλαμβάνονται και τα 2,9 δισ. δολάρια στα οποία έχει ανέλθει ώς σήμερα το κόστος της κηλίδας.

Η πρόβλεψη της ΒΡ για το συνολικό κόστος αποζημιώσεων και καθαρισμού της κηλίδας ανέρχεται στα 32,2 δισ. δολάρια, από το οποίο ευελπιστεί να εξασφαλίσει φοροαπαλλαγή 10 δισ. δολαρίων. Κάτι τέτοιο είναι καθ' όλα νόμιμο στις ΗΠΑ, όμως αναμένεται να ξεσηκώσει σάλο στο ήδη οργισμένο Κογκρέσο. Ηδη την Τετάρτη, ο γερουσιαστής της Φλόριντα Μπιλ Νέλσον ζήτησε τη διενέργεια σχετικής έρευνας.

Οι αναλυτές θεωρούν, πάντως, αισιόδοξη την εκτίμηση καθώς πιθανολογούν πως το κόστος της πετρελαιοκηλίδας ίσως αποδειχθεί διπλάσιο. Βάσει των υπαρχόντων στοιχείων, η ΒΡ μπορεί να κληθεί να καταβάλει πρόστιμο, όπως προβλέπει ο νόμος για την προστασία της ποιότητας των υδάτων (Clean Water Act), ώς και 18,8 δισ. δολαρίων, αν διαπιστωθεί βαριά αμέλεια. Η εταιρεία μπορεί επίσης να υποχρεωθεί να πληρώσει πρόστιμα για ποικίλα άλλα ποινικά αδικήματα, τα οποία θα διευκρινισθούν στην πορεία των ερευνών για τα αίτια της έκρηξης.