Του Βασιλη Ζηρα

Η Κομισιόν κλιμακώνει τις πιέσεις της προς την κυβέρνηση και της ετοιμάζει έναν υψηλό λογαριασμό που θα κληθεί να «πληρώσει» για να βγει η ελληνική οικονομία από την επιτήρηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά πως για να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ θα απαιτηθούν μέτρα συνολικού ύψους 3,7 δισ. ευρώ ή 1,5% του ΑΕΠ περίπου για τη διετία 2009–2010.

Το μέγεθος του λογαριασμού είναι τόσο μεγάλο που μάλλον εξανεμίζει τις ελπίδες του οικονομικού επιτελείου για μια πιο ελαστική αντιμετώπιση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ecofin στη δεύτερη φάση της διαδικασίας επιτήρησης, κατά την οποία θα καθορίσουν το χρονοδιάγραμμα, τον τρόπο και τα μέτρα με τα οποία θα μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Οι σχετικές εισηγήσεις της Επιτροπής θα γίνουν στις 24 Μαρτίου και θα εγκριθούν από το Ecofin στις 4 Απριλίου.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η επιθυμία του οικονομικού επιτελείου να επιτύχει τη διόρθωση του ελλείμματος σε τρία χρόνια (έως το τέλος του 2011) δεν έχει καμία πιθανότητα να υλοποιηθεί. Αυτό φάνηκε να το έχει αποδεχθεί και η κυβέρνηση, αφού ο υπουργός Οικονομίας Γ. Παπαθανασίου δηλώνει πλέον ότι θα μπορούσε να επιτύχει τη δημοσιονομική προσαρμογή και στη διετία.

Από τις δηλώσεις του υπουργού, που επεσήμαινε ότι η Κομισιόν δεν έχει λάβει υπόψη της τα μέτρα για την περικοπή των δαπανών, φαίνεται επίσης ότι ο νέος στόχος του κ. Παπαθανασίου είναι να μη ζητηθούν από την Ελλάδα πρόσθετα μέτρα φέτος, αλλά να μετατεθούν για το 2010. Οι λόγοι για τους οποίους επιδιώκεται κάτι τέτοιο, είναι αμιγώς πολιτικοί: Πρώτον, νέα μέτρα θα σήμαινε ότι αλλάζει για τρίτη φορά σε διάστημα λίγων μηνών ο προϋπολογισμός. Δεύτερον, θα υποχρεώσει την κυβέρνηση να ανακοινώσει μέτρα για τη συγκράτηση των δαπανών και για την αύξηση των εσόδων τον Απρίλιο ή τον Μάιο, γεγονός που θα περιορίσει δραστικά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φαίνεται πρόθυμη να ικανοποιήσει ούτε αυτό το αίτημα της κυβέρνησης. Αυτό φάνηκε από την απόφαση της περασμένης Τετάρτης, με την οποία έθεσε την ελληνική οικονομία σε επιτήρηση ζητώντας μείωση του ελλείμματος από φέτος. Υπενθυμίζεται ότι το Πρόγραμμα Σταθερότητας προβλέπει ότι το έλλειμμα θα διατηρηθεί όπως και το 2008, στο 3,7% του ΑΕΠ. Επιπλέον, και οι εκτιμήσεις της Επιτροπής για το μέγεθος της προσαρμογής που πρέπει να γίνει δεν διευκολύνουν. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η περικοπή των δαπανών κατά 500 εκατ. ευρώ είναι ανεπαρκής. Κι αυτό, γιατί εκτιμά πως το έλλειμμα του 2009 δεν θα είναι 3,7% του ΑΕΠ όπως προέβλεπε τον Ιανουάριο, αλλά 4,4%. Δηλαδή, υπολογίζει ότι επιβαρύνεται κατά 0,15% του ΑΕΠ από τις επιπτώσεις του υψηλότερου ελλείμματος του 2008. Επίσης, θεωρεί ως προσωρινού χαρακτήρα μέτρα τα έσοδα από την περαίωση ύψους 0,7% του ΑΕΠ.

Συνεπώς, για να υποχωρήσει το έλλειμμα στο 2,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2010, απαιτείται μια προσαρμογή της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ ή 3,7 δισ. ευρώ. Θα είναι πολύ δύσκολο για τον κ. Παπαθανασίου να πείσει τις Βρυξέλλες και τους συναδέλφους του ότι μπορεί να κάνει τέτοιου μεγέθους προσαρμογή σε έναν μόνο χρόνο, το 2010. Η αποστολή του καθίσταται ακόμη δυσκολότερη από το γεγονός ότι σταδιακά κερδίζει έδαφος η ιδέα ενός ευρωπαϊκού σχεδίου στήριξης κρατών–μελών της Ευρωζώνης με δημοσιονομικά προβλήματα και χαμηλή ανταγωνιστικότητα, που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στον δανεισμό τους. Μια τέτοια συζήτηση αφορά –δικαίως ή αδίκως– κατεξοχήν την Ελλάδα και την Ιρλανδία και δευτερευόντως άλλα κράτη–μέλη. Εάν πρόκειται λοιπόν οι ισχυροί της Ε.Ε. να στηρίξουν τους αδύναμους, θα το κάνουν θέτοντας αυστηρούς όρους που θα θυμίζουν ΔΝΤ.

Ετσι, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, στις 24 Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εισηγηθεί, και στις 4 Απριλίου το Ecofin:

1. Θα δώσει διετή περίοδο για τη διόρθωση του ελλείμματος.

2. Θα ζητήσει η μείωση να είναι με μόνιμου χαρακτήρα μέτρα.

3. Θα προσδιορίσει πόσο μέρος της προσαρμογής θα πρέπει να επιτευχθεί φέτος και πόσο το 2010.

4. Θα σημειώσει ότι η προσαρμογή θα πρέπει να επιτευχθεί κυρίως από το σκέλος των δαπανών. Αυτό σημαίνει σφικτή δημοσιονομική πολιτική και περαιτέρω περικοπή των δημοσίων δαπανών

5. Θα επιβάλει στην Ελλάδα να υποβάλλει κάθε εξάμηνο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια έκθεση προόδου, στην οποία θα αναφέρει την πορεία της προσαρμογής

6. Θα ζητάσει ταυτόχρονα να ληφθούν και μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα για τη δημοσιονομική εξυγίανση.