Της Χριστινας Kοψινη

Περίπου 31.543 άτομα προστέθηκαν μέσα σε ένα μήνα στη δεξαμενή των ανέργων. Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΣΥΕ, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε στο 9,4% έναντι 8% τον αντίστοιχο μήνα του 2008. Οι άνεργοι, σε ετήσια βάση, αυξήθηκαν κατά 19,3%. Επίσης, η ανεργία στην κατηγορία των πλέον παραγωγικών ηλικιών (35 έως 44 ετών), σημείωσε άνοδο κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, ακόμη κι αυτά τα στατιστικά στοιχεία δεν αποδίδουν παρά ελάχιστες από τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση.

Μια από τις σοβαρότερες επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση συνδέεται με τη μαζική εκδήλωση της «λανθάνουσας απασχόλησης». Το φαινόμενο αυτό εκδηλώνεται κυρίως στο έδαφος των βιομηχανικών ζωνών της βορείου Ελλάδος και της Αττικής, όπου είναι εμφανής πλέον μια διευρυνόμενη κατηγορία εργαζομένων που αν και εργάζεται με συμβάσεις πλήρους απασχόλησης, βρίσκεται στο όριο ανεργίας και απασχόλησης.

Το φαινόμενο της υποαπασχόλησης εκδηλώνεται κυρίως στις μεταποιητικές επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό που διστάζουν ακόμη και να απολύσουν διότι, συχνά, δεν έχουν το απαιτούμενο ρευστό για αποζημιώσεις. Οι εργαζόμενοι σε πολλές εταιρείες, δεν μπορούν... ούτε καν να απολυθούν για να εγγραφούν στο Ταμείο ανεργίας. Ταυτοχρόνως, οι διαθεσιμότητες σημειώνουν κατακόρυφη αύξηση, ενώ δεκάδες είναι οι εταιρείες που προώθησαν μέσα στον Μάρτιο συμφωνίες «τετραήμερης εβδομάδας» και περικοπή μισθών. Ασφαλή στοιχεία δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό και υπηρεσίες του υπουργείου Απασχόλησης και ο ΟΑΕΔ δεν μπορούν να παρακολουθήσουν σφαιρικά αυτό το φαινόμενο. Αλλωστε, ακόμη και οι εργαζόμενοι, που εφοδίαζαν με καταγγελίες τα στοιχεία των εργατικών κέντρων και του Σώματος Επιθεωρητών, έχουν αρχίσει να συμπεριφέρονται επιφυλακτικά. Μετά το πρώτο μπαράζ καταγγελιών τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, αυτοπεριορίζονται ακόμη και όταν δεν τους καταβάλλονται δεδουλευμένα.

Να πώς περιγράφει στην «Κ» την κατάσταση εργαζόμενος από τη βιομηχανική ζώνη της Σίνδου Θεσσαλονίκης, όπου η υποαπασχόληση έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις.

«Στην αρχή η εταιρεία (Pilux & Dandex) ξεκίνησε να μας πληρώνει κάθε 15 ημέρες. Μετά άρχισαν μεγαλύτερες καθυστερήσεις. Το Δώρο των Χριστουγέννων μας το έδωσε σε 4 δόσεις. Κι έπειτα σταμάτησε να μας πληρώνει τον μισθό. Κάποιοι άρχισαν να ζητούν χρήματα γιατί είχαν ανάγκες. Τους έδινε. Μετά πιο πολλοί. Στο τέλος μας ανακοίνωσε ότι αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να δώσει σε όσους έχουν ανάγκη από 100 ευρώ. Μας είπε να πάμε να δανειστούμε από φίλους ή από τις κάρτες μας, όπως κάνει ο ίδιος (ο επιχειρηματίας). Παλαιότερα μας έδινε να υπογράφουμε ένα χαρτί στο οποίο δηλώναμε ότι λείπουμε για δύο εβδομάδες από τη δουλειά, αλλά για προσωπικούς λόγους. Εάν δεν το υπογράφαμε θα μας έβαζε σε διαθεσιμότητα για 3 μήνες. Ενας που δεν το υπέγραψε απολύθηκε. Ναι, πήγε κάποιος στην Επιθεώρηση Εργασίας, αλλά αυτός (ο επιχειρηματίας) μας είπε ότι δεν φοβάται κανένα. Μετά, έκανε κάθε μήνα απολύσεις. Τώρα λέει ότι δεν έχει λεφτά ούτε για αποζημίωση. Ναι, η αλήθεια είναι ότι τώρα δεν έχει δουλειά. Εκανε και πολλές εξαγωγές. Τώρα σχεδόν καθόμαστε».

Ανειδίκευτοι εργάτες και υπάλληλοι, όσοι έχουν χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο, προσωρινά απασχολούμενοι και μετανάστες, είναι τα κατεξοχήν θύματα της διευρυνόμενης υποαπασχόλησης και των απολύσεων που τις ακολουθούν. Παρόλα αυτά το σενάριο για εντυπωσιακή αύξηση του ποσοστού ανεργίας μπορεί να μην επιβεβαιωθεί, όπως ευστόχως, διαπιστώνει η έκθεση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. « ...Το ποσοστό ανεργίας ενδέχεται να μην αυξηθεί περισσότερο από από 0,5%-0,8% της εκατοστιαίας μονάδας, δεδομένου ότι ο ετήσιος ρυθμός ανόδου του εργατικού δυναμικού αναμένεται να είναι μηδενικός, εάν ενταθεί το φαινόμενο της ”αποθάρρυνσης”. Δηλαδή εάν αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων τα οποία αποφασίζουν -λόγω της εξασθένησης της οικονομικής δραστηριότητας- να μην αναζητήσουν εργασία κι επομένως να αποσυρθούν από το εργατικό δυναμικό».

Το υπουργείο Απασχόλησης και ο ΟΑΕΔ αρνούνται ή δεν μπορούν να δημοσιοποιήσουν έγκυρα στοιχεία για την κατάσταση στην αγορά εργασίας. Η επικαιροποίηση της ιστοσελίδας στο Παρατηρητήριο Απασχόλησης έχει παγώσει στον περασμένο Οκτώβριο. Ο ΟΑΕΔ δεν δημοσιοποιεί το ισοζύγιο προσλήψεων- απολύσεων και στο ΣΕΠΠΕ δεν φτάνουν οι διαθεσιμότητες που κάνουν θραύση

Δεδομένης αυτής της απουσίας αξιόπιστων πηγών, η δεύτερη μετά την ΕΣΥΕ πηγή στοιχείων είναι το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ το οποίο ενημερώνει και τις υπηρεσίες της Ε.Ε. μέσω του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος του Δουβλίνου. Βάσει αυτών των στοιχείων, από τον περασμένο Νοέμβριο, λόγω της κρίσης έγιναν 16.831 απολύσεις. Ομως ο ρυθμός αύξησης των απολύσεων, όπως και των καταγγελιών στις Επιθεωρήσεις, αρχίζει να εμφανίζει μείωση από τα μέσα Μαρτίου. Αυτό συμβαίνει, λόγω της έκτασης που προσλαμβάνουν πλέον η «τετραήμερη» εβδομάδα και οι ρυθμίσεις για την εκ περιτροπής εργασία. Με βάση τις ίδιες πηγές μόνο τον Μάρτιο 3.500 εργαζόμενοι σε 18 επιχειρήσεις προχώρησαν σε μείωση του μέσου χρόνου εργασίας και του ωραρίου εφαρμόζοντας κάποιες από τις παραλλαγές της «4ήμερης» εβδομάδας με αντίστοιχη περικοπή αποδοχών και κατάργηση υπερωριών.