Του ανταποκριτή μας στις Βρυξελλες Κωνσταντινου Καλλεργη

Νέο ισχυρότατο χτύπημα δέχθηκαν χθες η Ολυμπιακή αλλά και η όλη υπόθεση της διάσωσής της, με την καταδικαστική για την Ελλάδα εισήγηση του γενικού εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για το θέμα της επιστροφής στο κράτος των ποικιλόμορφων ενισχύσεων που έχει λάβει η εταιρεία στα χρόνια από το 1998.

Συνοπτικά, ο γενικός εισαγγελέας Λέντερντ Γκίχολντ κρίνει ότι αφ’ ενός, όπως καταγγέλλει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κράτος δεν έχει κινηθεί με την πρέπουσα ταχύτητα για την επιστροφή των ύψους πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ ενισχύσεων, επιπλέον δε, περιέπλεξε την όλη υπόθεση και κατέστησε σχεδόν βέβαιη τη μη επιστροφή των ποσών αυτών με τον διαχωρισμό της Ο.Α. σε «Αεροπορία» και «Αερογραμμές».

Oπως παρατηρεί ο Γκίχολντ, ο διαχωρισμός αυτός, «η μεταβίβαση της πλειονότητας των στοιχείων του ενεργητικού της Ολυμπιακής Αεροπορίας στις Ολυμπιακές Αερογραμμές παρακωλύει την ανάκτηση των ενισχύσεων από την εταιρεία». Πιο απλά, με βάση τη διαχρονική αρχή του «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος», ο διαχωρισμός της εταιρείας έχει καταστήσει περίπου αδύνατη την εκπλήρωση της απαίτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η ουσία της όλης υπόθεσης είναι ότι η προηγούμενη κυβέρνηση στήριξε την Ολυμπιακή με πολλούς και ποικίλους τρόπους, σχεδόν όλους παράνομους, αντί να εφαρμόσει το συμπεφωνηθέν με την Επιτροπή πρόγραμμα εξυγίανσής της, που ήταν και όρος για την παροχή ορισμένων από τις ενισχύσεις.

Η βασική παρανομία συνίσταται στην παραβίαση των κανόνων περί ανταγωνισμού καθώς, μεταξύ άλλων, οι άλλες ελληνικές αεροπορικές εταιρείες (οι οποίες και κατήγγειλαν τα τεκταινόμενα την Επιτροπή) ουδεμία ανάλογη ενίσχυση έλαβαν.

Τι ακριβώς συνέβη; «Το Ελληνικό Δημόσιο ανέχθηκε τη μη πληρωμή των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων (ΙΚΑ), του ΦΠΑ επί των καυσίμων και ανταλλακτικών, των οφειλομένων στους αερολιμένες μισθωμάτων για το διάστημα 1998 έως 2001 (2,46 εκατομμύρια ευρώ), των αερολιμενικών τελών (33,9 εκατομμύρια ευρώ) που οφείλονταν στο αεροδρόμιο των Σπάτων και του τέλους που καταβάλλουν οι επιβάτες που αναχωρούν από ελληνικά αεροδρόμια (του «σπατοσήμου») ύψους 61 εκατομμυρίων ευρώ.

Κατόπιν αυτών, «η Επιτροπή υποχρέωσε την Ελλάδα να ανακτήσει, χωρίς καθυστέρηση και εντόκως, από την Ο.Α. όλα τα προαναφερθέντα καθώς και 41 εκατομμύρια ευρώ που ήταν η δεύτερη δόση της «επίσημης» ενίσχυσης βάσει του μηδέποτε εφαρμοσθέντος προγράμματος εξυγίανσης.

Oμως, αν και κάποια ποσά πράγματι δηλώθηκε ότι ανεκτήθησαν, ακόμα και με συμψηφισμούς με χρέη του Δημοσίου προς την Ο.Α., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεώρησε ότι στην πράξη λίγα είχαν γίνει («ιδιαίτερα ελλιπής ανάκτηση» χαρακτηρίζεται από τις Βρυξέλλες) κι έτσι προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα περαιτέρω. Τον Σεπτέμβριο του 2003, δέκα ημέρες πριν από την επίσημη άσκηση της προφυγής, επισημαίνει ο εισαγγελέας, επήλθε ο διαχωρισμός της Ο.Α. σε «Αερογραμμές» και «Αεροπορία».

Η κίνηση αυτή «παρεμποδίζει, από νομικής ή οικονομικής απόψεως, την αποτελεσματική εκτέλεση της αποφάσεως της Επιτροπής», καθώς «η ανάκτηση των ενισχύσεων από την Ολυμπιακή Αεροπορία δεν μπορεί πλέον να καταλήξει στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, καθότι η εταιρεία αυτή δεν διαθέτει πλέον επαρκή περιουσιακά στοιχεία». Επιπλέον, «ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που τα στοιχεία του ενεργητικού της Ολυμπιακής Αεροπορίας θα επαρκούσαν για την επιστροφή των ενισχύσεων, η νέα εταιρεία Ολυμπιακές Αερογραμμές εξακολουθεί να διαθέτει όλα τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από τις παράνομες ενισχύσεις». (Το ότι αυτά τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα απέδωσαν το 2004... ζημιές ύψους 23 εκατομμυρίων ευρώ προ φόρων είναι μια άλλη τραγική υπόθεση.)

Ετσι, οι μεν «Αερογραμμές» επωφελήθηκαν (όπως επωφελήθηκαν) των ελιγμών, η δε «Aεροπορία» αδυνατεί να επιστρέψει τα ποσά που της ζητούνται... Κατά τον εισαγγελέα δε, εάν δεν είχε γίνει ο διαχωρισμός θα ήταν δυνατή η ανάκτηση των εκατομμυρίων αυτών, όπως ορίζει ο νόμος. Ο διαχωρισμός «συνεπάγεται ενδεχομένως την ολική ή μερική αδυναμία εκτελέσεως των διακανονισμών, ελλείψει επαρκών περιουσιακών στοιχείων», αποφαίνεται ο εισαγγελέας εισηγούμενος έτσι την καταδίκη της Ελλάδας.

Η απόφαση του Δικαστηρίου αναμένεται προσεχώς και αν, επισήμως, η εισήγηση του εισαγγελέα δεν είναι δεσμευτική, στην πράξη σπανιότατα ανατρέπεται από τους δικαστές.