Tης Pιτσας Mασουρα

Προ ετών βρέθηκα να περιπλανώμαι στη Βοσνία. Ηταν στο πλαίσιο νατοϊκής αποστολής με τη συμμετοχή Ευρωπαίων και Τούρκων δημοσιογράφων. Να δούμε τα νατοϊκά επιτεύγματα και να γράψουμε γι’ αυτά, μας είχαν πει. Πώς αλλιώς δηλαδή; Ανταποδοτικά είναι αυτά τα ταξίδια. Μου θυμίζουν τα ταξίδια κυβερνητικών αξιωματούχων που αποδέχονται τις προσκλήσεις μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Εμ, επιστρέφοντας, δεν θα ανταποδώσουν; Προφανώς και θα ανταποδώσουν. Κάπως έτσι κι εμείς, αν και στο επίπεδο της μικρότερης δυνατής ευθύνης, θα έλεγα. Βλέπαμε, ακούγαμε, συζητούσαμε, φωτογραφίζαμε και βγάζαμε τα συμπεράσματά μας, εκ των οποίων κάποια επιστρέφοντας δημοσιεύσαμε και κάποια άλλα τα κρατήσαμε βαθιά μέσα μας για να μας ταλανίζουν ώς σήμερα, σκοτεινά κομμάτια μιας ιστορίας που γράφτηκε με γνώμονα τα ανθρώπινα πάθη και το βαθύ κυριαρχικό ένστικτο των ηγετών της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Η διαδρομή ήταν τυποποιημένη: Σεράγεβο, Σρεμπρένιτσα, Τούζλα στην αρχή και ύστερα «εισβολή» στο σερβοβοσνιακό κομμάτι, εκεί όπου υποτίθεται ότι κρύβονταν ο Μλάντιτς και ο Κάρατζιτς. (Τελικά, ο συλληφθείς Κάρατζιτς ζούσε και εργαζόταν κανονικά στο Βελιγράδι, ώς τη στιγμή που ο κρίκος της ομερτά έσπασε και ανέδειξε άλλες, ευρωπαϊκές αυτή τη φορά προτεραιότητες. Το να θυσιαστεί ένας ακόμη πολίτης για το καλό του τόπου είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Η Ιστορία απο αρχαιοτάτων χρόνων βρίθει τέτοιων περιστατικών, όπου η μονάδα, ο άνθρωπος υποχωρεί μέχρι θανάτου προκειμένου να προκύψει ουσιαστικό όφελος για τον λαό.) Το θέμα μου σήμερα όμως δεν είναι ο Κάρατζιτς, ούτε ο εξουθενωτικός εμφύλιος της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης. Είναι κάτι άλλο που φτάνει ώς τις μέρες μας ενδυναμωμένο, ενδεχομένως αυταρχικό και νομίζω μονοδιάστατο, καθώς αφορά τη λατρεία του Θείου.

Αν κάτι με είχε εντυπωσιάσει σ’ εκείνο το ταξίδι στη Βοσνία δεν ήταν τα νατοϊκά μυστικά. Ηταν ο απίστευτα μεγάλος αριθμός των μιναρέδων που υψώνονταν παντού, ακόμη και σε γειτονιές 50 νοματαίων. Ρώτησα τους συνοδούς μας και μου είπαν ότι μετά το τέλος του πολέμου, οι μουσουλμάνοι της Βοσνίας άρχισαν να κτίζουν τζαμιά, την ίδια ώρα που αυξάνονταν οι τουρκικές τράπεζες και τα τουρκικά σωματεία, ενώ στο Σεράγεβο αυξάνονταν παράλληλα και οι γυναίκες με τσαντόρ. Το Ισλάμ, μου εξήγησαν, διείσδυε πλέον παντού, κατακτούσε τον χαμένο ζωτικό χώρο, βοηθούσε πολλούς αποπροσανατολισμένους μουσουλμάνους να επιστρέψουν στο φως -το ισλαμικό φως- και τους παρείχε γι αυτό θρησκευτική, πνευματική και οικονομική βοήθεια. Ποιος τυφλός δεν θέλει το φως του, μου έλεγε αργότερα ένας ηλικιωμένος μουσουλμάνος έξω από τη μαρτυρική Σρεμπρένιτσα, προσθέτοντας ότι η οικοδόμηση τόπων λατρείας του Ισλάμ ήταν γι’ αυτόν βάλσαμο ή μάλλον πενικιλίνη πάνω στις πληγές που άφησε πίσω του ο πόλεμος. Τρία μέλη της οικογένειάς του ήταν θαμμένα στο νεκροταφείο της Σρεμπρένιτσα.

Εκτοτε πέρασαν χρόνια, με τις αισθήσεις σε ύφεση. Να, όμως, που όσα συμβαίνουν σήμερα στη Γερμανία οδηγούν σε ολική επαναφορά του θέματος για τους τόπους λατρείας του Ισλάμ και την ανοικοδόμηση τζαμιών. Η Κολωνία βράζει, το ίδιο και η Φρανκφούρτη και το Βερολίνο. Μουσουλμανικές – τουρκικές οργανώσεις προετοιμάζονται για την ανοικοδόμηση στην Κολωνία του μεγαλύτερου τζαμιού που εχει οικοδομηθεί ποτέ στην Ευρώπη, το οποίο θα διαθέτει τον υψηλότερο μιναρέ (55 μέτρα). Κανείς δεν ξέρει αν το οθωμανικού τύπου κτίσμα θα είναι απλώς ένα τζαμί ή ένας πολυχώρος, με τηλεοπτικά στούντιο, φαρμακεία, ιατρεία, δικηγορικά γραφεία, αρτοπωλεία, κομμωτήρια, σούπερ μάρκετ, τράπεζες, νηπιαγωγεία και κοσμηματοπωλεία ή ακόμη και θρησκευτικά σχολεία ή γραφεία κηδειών. Στη Φρανκφούρτη, αντίστοιχες τουρκικές οργανώσεις δίπλα στα δύο μεγάλα τζαμιά θέλουν να κτίσουν και ένα τρίτο, αξίας 3 εκατ. ευρώ. Οι κάτοικοι των περιοχών που «πλήττονται» μαζεύουν υπογραφές και πιέζουν τις τοπικές αρχές να αντισταθούν. Ο ίδιος αναβρασμός επικρατεί στο Βερολίνο, καθώς εκκρεμούν αιτήσεις για την ανέγερση νέων τζαμιών. Πίσω από τις αιτήσεις, καταγγέλλουν οι πολέμιοι, κρύβονται σαουδαραβικά σωματεία και συμφέροντα.

Ο φόβος μπροστά στην περαιτέρω δυναμική εξάπλωση του Ισλάμ στην ευρωπαϊκή ήπειρο και η ανέγερση 180 νέων τζαμιών σε διάφορες γερμανικές πόλεις έχει τρελάνει τους Γερμανούς ακροδεξιούς. Δεν είναι τυχαίο ότι με τη συνεργασία του Λεπέν διοργανώνεται τον Σεπτέμβριο στην Κολωνία συνέδριο κατά της ισλαμοποίησης! Το ίδιο ανήσυχοι είναι και οι αριστεροί, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Φοβούνται ότι μέσα από τα τζαμιά θα δημιουργηθούν παράλληλες, πλην απομονωμένες, εχθρικές ισλαμικές κοινωνίες. Προφανώς και έχουν δίκιο, αν θυμηθούμε λίγο τον Ερντογάν όταν έλεγε ότι «τα τζαμιά μας είναι τα στρατόπεδά μας, οι μιναρέδες οι ξιφολόγχες μας, οι τρούλοι τα κράνη μας, οι πιστοί οι στρατιώτες μας». Παρόμοια περιστατικά ζούμε στη Βρετανία ή στην Ελβετία, όπου μεταξύ άλλων γίνονται προσπάθειες συνταγματικής απαγόρευσης για την ανέγερση μιναρέδων!

Ο τόπος λατρείας του Θείου υπήρξε πάντοτε ένα από τα δυσκολότερα σημεία αναφοράς του ανθρώπου. Το άγνωστο, το μακρινό, το ανέγγιχτο, το μη κοσμικό, το απαγορευμένο, το θόλο τοπίο του Παράδεισου και της Κόλασης συνέθεταν και εξακολουθούν να συνθέτουν μια εξωπραγματική εικόνα, παγιδεύοντας τον πιστό σε δύσβατες ατραπούς, όπου οι απαιτήσεις είναι αυξημένες και μόνο εκ του γεγονότος ότι προέρχονται Ανωθεν. Η Ιστορία βρίθει αναφορών για καταστροφές των χώρων λατρείας από τις αντίπαλες θρησκευτικά ομάδες, για τους πρώτους χριστιανούς που καταδιωκόμενοι λάτρευαν τον Θεό τους στις κατακόμβες, όπου έθαβαν τους νεκρούς τους, ενώ οι πρώτοι χριστιανικοί ναοί κτίστηκαν δίπλα στους αρχαίους ή και πάνω στα ερείπιά τους, προφανώς σε μια προσπάθεια όχι τόσο εξάλειψής τους όσο επίδειξης της δύναμης της συνέχειας. Στην Αθήνα, εν έτει 2008, παλιά εργοστάσια και εγκαταλελειμμένες αυλές έχουν μετατραπεί σε τόπους λατρείας για πολλούς μουσουλμάνους μετανάστες, ενώ οι συζητήσεις γύρω από την ανέγερση μουσουλμανικού τεμένους ξεπέρασαν κάθε όριο κωλυσιεργίας και προκατάληψης, την ίδια ώρα που στη Θράκη φουντώνουν τα δημοσιεύματα των ελληνικών εφημερίδων για τα «πανωσηκώματα» των μιναρέδων. Μικροπολιτική, με φόντο τη μεταθανάτια αγωνία του ατόμου!

Ομως ο κόσμος φτιάχτηκε πολυπολιτισμικός. Για να αντέχει όλες τις φυλές και μαζί τους τις θρησκείες που κουβαλούν. Για να μην υπάρχουν ανώτερες ή κατώτερες θρησκείες. Για να κοιτάζουν όλες προς τον μοναδικό Δημιουργό, προς τον οποίο εκφράζουν τη λατρεία και τον σεβασμό τους. Πίσω από αυτήν την απλή διαπίστωση, δεν μπορεί να υπάρξει ανταγωνισμός και δη οικοδομικός ανταγωνισμός! Τα μεγέθη των ναών δεν αποκαλύπτουν παρά μόνο την κενότητα των ανθρώπων ή τη μεγαλομανία τους. Γι’ αυτό και οι ευρωπαϊκές αρχές θα πρέπει να είναι φειδωλές στους χειρισμούς τους. Στο κάτω κάτω, ο καθένας έχει δικαίωμα στην πίστη και στη λατρεία του δικού του Θεού. Αρκεί αυτή η σπουδαία εκδοχή του ανθρώπου να μην προσκρούει στα δικαιώματα του διπλανού του.