Tης Tασουλας Kαραϊσκακη

Tελευταία, η πολιτική μοιάζει να εγκολπώθηκε τη λογική των μόδιστρων. «Λανσάρει», ανάλογα με τη «σεζόν», τις συγκυρίες και τις ενδοπαραταξιακές διαφορές, διαφορετικά «μοντελάκια» οικονομικο–κοινωνικού σχεδιασμού. Για σουηδικό μοντέλο μίλησε ο Γ. Φλωρίδης, για σκανδιναβικό ή, μάλλον, για ένα «βόρειο» (ολίγον από Σουηδία, Φινλανδία, Δανία, Ιρλανδία) ο Γιώργος, για μεταβιομηχανικό (εν γένει) ο Ευάγγ. Βενιζέλος, για ιρλανδικό ο Γ. Αλογοσκούφης, ενώ οι Βρυξέλλες ορέγονται με βουλιμία τη σουηδική συνταγή «flexicurity» (flexibility+security), τη μαγική λύση για την αμφιρρέπουσα Ευρώπη των πολλών αντιθέσεων και πιέσεων.

Ομως, το θέμα σήμερα για μας τους Ελληνες δεν είναι αν το μοντέλο της σκανδιναβικής «ευέλικτης ασφάλειας» (ή «ευελιξασφάλειας»), την οποία με τόσο δέος ατενίζει η Κομισιόν, είναι πράγματι μαγικό και επιτυχημένο ή απλά είναι ένα παράδοξο μείγμα προστατευτισμού και φιλελευθερισμού, κοινωνικής πρόνοιας, ευέλικτης εργασίας και ελεύθερων απολύσεων.

Το ζήτημα είναι ότι οι πολιτικοί μας αρέσκονται να εκτοξεύουν λόγια κενά, με μόνο στόχο τον εντυπωσιασμό. Ουδεμία αντίρρηση. Δουλειά τους είναι να μελετούν ό,τι έχει εφαρμοστεί με επιτυχία αλλού, να συγκρίνουν, να εμβαθύνουν, να κατανοούν εξάγοντας πολύτιμα συμπεράσματα, αλλά είναι ανώριμο, έως και αστείο, να μιλούν για υιοθέτηση (έστω εν μέρει, σε έναν τομέα) ενός ξενόφερτου μοντέλου. Είναι πολύ δύσκολο ένα εθνικό οικονομικό μοντέλο, όσο επιτυχημένο κι αν είναι, να εξαχθεί ως έχει και να εφαρμοστεί αλλού με τα ίδια αποτελέσματα.

Για παράδειγμα, το ιρλανδικό μοντέλο δεν έχει μόνο μία όψη, τη χαμηλή φορολόγηση των εταιρικών κερδών που προσέλκυσε ξένες επενδύσεις και εκτόξευσε την ανάπτυξη, αλλά και υψηλότατους μισθούς.

Το δανικό ή σουηδικό μοντέλο δεν έχει μόνο ελεύθερες απολύσεις, αλλά και ένα στιβαρό κράτος πρόνοιας (με την υψηλή φορολογία των υψηλών εισοδημάτων που το κάνει εφικτό), ένα 4,5% του ΑΕΠ να δαπανάται σε επιδοτήσεις απασχόλησης, προγράμματα κατάρτισης, επιδόματα ανεργίας (αγγίζουν ακόμη και το 80–90% του τελευταίου μισθού) και ανεργία κάτω του 5%. Οι απολύσεις είναι ελεύθερες αλλά οι εγγυήσεις για την εύρεση νέας εργασίας μεγάλες.

Εχουμε εμείς στην Ελλάδα ισχυρό κοινωνικό κράτος, υψηλά επιδόματα, δίκαιη φορολογία, ανεργία κάτω από το 5%; Εχουμε, όπως στη Φινλανδία, γενναία χρηματοδοτούμενη παιδεία, υγεία και βαθιά ριζωμένη στην παράδοσή μας την ιδέα της ισότητας; Αν πάρουμε τη χαμηλή φορολογία από την Ιρλανδία, τις ελεύθερες απολύσεις από τη Σουηδία, την ανασφάλιστη εργασία των νέων από τη Βρετανία (Ιρλανδία, Ισπανία), τότε θα φτιάξουμε μια Ελλάδα λίγο χειρότερη από τη σημερινή, χαλαρή και ανοργάνωτη, που όλα τα συγυρίζει με τη δημιουργική «καθαριότητα» της τελευταίας στιγμής, κρύβοντας τη «βρωμιά» κάτω από το χαλί. Θα έχουμε τη γνωστή Ελλάδα της γενικευμένης ανομίας και αυθαιρεσίας, της ρουσφετολογίας και του συγκεντρωτισμού, των παραχαραγμένων μετρήσεων, της πόλωσης, των ύβρεων, της χυδαιολογίας. Οι πολιτικοί μας δείχνουν να μη γνωρίζουν ακριβώς τι θέλουν να κάνουν κι ας επικαλούνται θαυματουργά μοντέλα κι άλλα τέτοια απόμακρα από την ουσία των πραγμάτων. Ποιος ξέρει. Μπορεί να είναι κι αυτός ένας τρόπος να καλύψουν σπασμωδικές αποφάσεις, προχειρότητες, ασυνέπειες, κενά, ανικανότητα ή και τη βαθιά αδιαφορία για την πορεία του τόπου.