Του Νικου Κωνστανταρα

Η είδηση ότι η Συρία και το Ισραήλ έχουν εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συνολικής συμφωνίας είναι μια σπάνια, ελπιδοφόρα εξέλιξη. Οσο και αν η πείρα μάς έχει κάνει να αναμένουμε τα χειρότερα, αυτή φαίνεται να είναι η πρώτη σοβαρή προσπάθεια, έπειτα από οκτώ χρόνια, να λυθεί ένα από το πιο ακανθώδη προβλήματα της Μέσης Ανατολής. Το καλό είναι ότι σήμερα και οι δύο πρωταγωνιστές έχουν ανάγκη την ειρήνη περισσότερο από ποτέ.

Το Ισραήλ έχει συνάψει συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ιορδανία, αλλά αυτές δεν αρκούν: η αντίσταση των Παλαιστινίων δεν κάμπτεται. Και οι δύο οργανώσεις που κυριαρχούν στον αγώνα κατά των Ισραηλινών –η Χεζμπολάχ και η Χαμάς– τροφοδοτούνται και υποστηρίζονται από τη Συρία σε συνεργασία με το Ιράν. Σήμερα η Χεζμπολάχ είναι δυνατότερη από ποτέ στον Λίβανο, ενώ η Χαμάς, στα παλαιστινιακά εδάφη όλο και δυναμώνει.

Το Ισραήλ έχει παγιδευτεί: οι σκληρές αντιδράσεις εναντίον των Παλαιστινίων απλώς συντηρούν τη φλόγα της αντίστασης. Εξήντα χρόνια μετά την ίδρυσή του, το εβραϊκό κράτος καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να ζει σε αιώνιο πόλεμο. Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός Εχούντ Ολμέρτ αντιμετωπίζει σοβαρές καταγγελίες για διαφθορά και έχει ανάγκη μια σημαντική επιτυχία. Μπορεί σήμερα η πλειοψηφία των Ισραηλινών να διαφωνεί με την επιστροφή των υψιπέδων του Γκολάν στη Συρία, τα οποία το Ισραήλ ελέγχει από τον πόλεμο του 1967, αλλά αν αυτή η θυσία εξασφαλίσει την ειρήνη σε ένα από τα πιο σημαντικά μέτωπα, είναι πιθανό ότι η κοινή γνώμη θα τη δεχθεί.

Η Συρία, από το 2000 που ο πρόεδρος Μπάσιρ Ασαντ ανέλαβε την εξουσία, έχει δείξει ότι θέλει προσέγγιση με τη Δύση. Αλλά το κοσμικό καθεστώς συμμάχησε με το Ιράν (και το ακραίο σιιτικό καθεστώς του) και ταυτόχρονα με τους σουνίτες αντιστασιακούς του Ιράκ. Αυτές οι αλληλοσυγκρουόμενες πολιτικές δεν μπορούσαν παρά να οδηγήσουν σε κρίση ταυτότητας τη χώρα και σε απομόνωση από τη Δύση. Ετσι, μια έντιμη συμφωνία με το Ισραήλ θα μπορούσε να βγάλει τη Δαμασκό από το αδιέξοδο.

Αν οι έμμεσες συνομιλίες, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας, καρποφορήσουν, θα ήταν η αρχή μιας άλλης εποχής στην περιοχή. Η ειρήνη σε αυτό το μέτωπο θα μπορούσε να αναγκάσει το Ισραήλ να έρθει σε συμφωνία και με τους Παλαιστινίους, χωρίς τους υπαρξιακούς φόβους που το κατέχουν σήμερα. Και, αν η έλλειψη ενθουσιασμού της Ουάσιγκτον χθες ήταν ειλικρινής, μια συμφωνία θα δώσει άλλο ένα αισιόδοξο μήνυμα: ότι οι χώρες της περιοχής μπορούν να επιδιώκουν μόνες τους λύσεις, ακόμα και στα μεγαλύτερα προβλήματα.