Tης Τασουλας Καραϊσκακη

Μια χιονοστιβάδα κατρακυλάει έτοιμη να συνθλίψει την καθημερινότητά μας: το πλεόνασμα αγαθών, αποβλήτων. Αγαθά που η αξία τους ξεπερνά παγκοσμίως τα 230 τρισ. δολάρια και απόβλητα που αγγίζουν το 1,5 τρισ. τόνους τον χρόνο. (Για να παραχθεί ένα προϊόν απαιτούνται τεράστιες ποσότητες φυσικών πόρων, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται απόβλητα –ένα κιλό αποβλήτων αντιστοιχεί σε 100 κιλά φυσικών πόρων). Τόνοι σκουπιδιών κρύβονται πίσω από ευτελή προϊόντα. Αν προσθέταμε τα κρυμμένα σκουπίδια (αυτά που δημιουργούνται κατά την παραγωγή ενός αγαθού) στο τελικό του βάρος θα ανακαλύπταμε ότι, π.χ., μια καφετιέρα θα ζύγιζε 298 κιλά, ένα κινητό 75 κιλά, μια οδοντόβουρτσα 1,5 κιλό, ένας υπολογιστής 1.500 κιλά...

Εχει συμβεί μια ολοκληρωτική ανατροπή. Η ποικιλία των λίγων εκλεκτών αγαθών έδωσε τη θέση της στην ομοιομορφία των αναρίθμητων παρεμφερών προϊόντων. Και η ποικιλία του κοινού, σε μια απρόσωπη πλειοψηφία. Ο πολίτης έγινε καταναλωτής. Ενας κοντόθωρος ματεριαλιστής σε σχέση με τον μικροαστό του παρελθόντος που ζούσε με την έγνοια της οικονομίας, την ηθική, τη θρησκεία. Σήμερα το βάρος πέφτει στην κατανάλωση, το χρήμα. Που τείνει ολοένα περισσότερο να καταναλώνεται, ολοένα λιγότερο να αποταμιεύεται. Τα δάνεια, οι κοινωνικές ασφαλίσεις, οι ιδιωτικές ασφάλειες, οι συντάξεις τείνουν να απαλλάξουν το άτομο από την ευθύνη της παλιάς οικογενειακής συσσώρευσης. Την επένδυση την αναλαμβάνουν πλέον το κράτος και οι μεγάλες εταιρείες. Ολα τα όνειρα, οι μακροπρόθεσμοι στόχοι, η αόρατη αλυσίδα των καλομελετημένων σχεδίων που συνέδεε τη μια μέρα με την άλλη, σήμερα διαλύονται μέσα στα μεγάλα γραφειοκρατικά συστήματα· η οργάνωση της οικογενειακής ζωής γίνεται κάτι αφηρημένο, μακρινό, παραδομένο στις τεχνοκρατικές ελίτ. Ο μόνος «χώρος» που μένει πλέον στο άτομο, είναι ο ελεύθερος χρόνος, η ιδιωτική ζωή, η κατανάλωση· από εκεί αντλεί ενδιαφέροντα και ικανοποιήσεις. Γρήγορες ικανοποιήσεις που εξαντλούνται στο σήμερα. Ομως η κυριαρχία του τώρα κατατρώει τα δεσμά που μας ενώνουν με το χθες. Και η απώλεια του παρελθόντος προκαλεί την απώλεια του μέλλοντος. Από τον 18ο αιώνα και έπειτα ο πολιτισμός μας είχε προσανατολιστεί στο αύριο· ένα αύριο δεμένο στο άρμα της προόδου. Αντικαταστάθηκε από το σήμερα· ένα σήμερα χωρίς βαρύτητα. Η διάρκεια, χαρακτηριστικό γνώρισμα της τελειότητας, δίνει τη θέση της στη βραχύτητα. Το παρελθόν χάνεται και το μέλλον επισκιάζεται. Ταυτόχρονα το παρόν συμπυκνώνεται σε μια στιγμή. Που σκάει και διασκορπίζεται...