Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη/ karkagiannisant@ath.forthnet.gr

Μεθαύριο συνέρχεται το Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ και όλοι, οπαδοί και αντίπαλοι, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, ανησυχούν αν θα διατηρήσει την ενότητά του ή αν θα διασπασθεί. Σε δύο ή σε περισσότερα κόμματα.

Αλλά γιατί η διάσπαση του ΠΑΣΟΚ από άλλους θεωρείται δυστύχημα και από άλλους ευτύχημα; Αν οι οπαδοί της κυβέρνησης το θεωρούν ευτύχημα με τη σκέψη ότι η αντιπολίτευση που θα συναντήσουν θα είναι ασθενέστερη, μπορεί και να κάνουν λάθος. Βάσιμα, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η αντιπολίτευση που θα ασκήσουν ή είναι σε θέση να ασκήσουν δύο κόμματα με πραγματική και όχι επίπλαστη και υποκριτική ενότητα θέσεων, επιδιώξεων και βουλήσεων, λογικά θα είναι πιο ουσιαστική και πιο δυναμική. Και να μην ξεχνούν ότι η αντιπολίτευση δεν περιορίζεται πλέον στη ρητορική του Κοινοβουλίου.

Θα αντιτείνουν μερικοί, από την ίδια παράταξη πάντοτε, ότι δύο πασοκογενή κόμματα, διαφορετικά και ενδεχομένως εχθρικά δεν συναποτελούν «κόμμα εξουσίας» και δεν μπορούν να διαμορφώσουν εναλλακτική πρόταση εξουσίας, ικανή να κλονίσει την κυβέρνηση. Πράγματι, αυτή είναι η κεντρική λογική του διπολικού συστήματος, που κυριάρχησε μετά το 1974 και μέχρι τώρα. Το ένα από τα «δύο κόμματα εξουσίας» να διαδέχεται το άλλο, όχι με διαφορετική «πρόταση εξουσίας» πάντοτε. Συχνότατα με απλή πρόταση διαχείρισης (ή και νομής) της εξουσίας.

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η ίδια λογική και το ίδιο σύστημα θα ισχύσει και στο μέλλον. Προσωπικά πιστεύω ότι το σύστημα αυτό εξεμέτρησε το ζην και εξάντλησε τις δυνατότητές του. Ηδη υπέστη σοβαρό κλονισμό στις περασμένες εκλογές, όπου τα δύο μεγάλα κόμματα είδαν τις δυνάμεις τους να μειώνονται και μόλις αποφύγαμε το κυβερνητικό αδιέξοδο. Μερικοί πιστεύουν ότι οι επινοήσεις ενός νέου εκλογικού νόμου θα περισώσουν ένα κουρασμένο και εξαντλημένο πολιτικό σύστημα, κατά πολλούς ήδη πεθαμένο. Ξέρετε γιατί αλλάζουμε τόσο συχνά εκλογικά συστήματα; Γιατί με το καθένα πολύ σύντομα αναιρούνται οι σκοποί για τους οποίους θεσπίστηκε.

Περισσότερο ανήσυχοι και δυστυχείς για την ενδεχόμενη διάσπαση του κόμματός των είναι οι οπαδοί και κυρίως τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Οι πρώτοι γιατί κουβαλούν ακόμη τις μνήμες από τα φλογερά συνθήματα του Ανδρέα Παπανδρέου και οι δεύτεροι γιατί οφείλουν την πολιτική τους υπόσταση στο ενωμένο ΠΑΣΟΚ και στη δύναμή του, ως μεγάλου κόμματος που διαχειρίσθηκε την εξουσία και θέλει να διατηρήσει τις προϋποθέσεις να τη διαχειρισθεί και στο μέλλον.

Το «ενωμένο και δυνατό ΠΑΣΟΚ» ήταν πάντοτε μύθος. Η μεγάλη προσωπική επιτυχία του Ανδρέα Παπανδρέου (και ήταν τόσο μεγάλη και εντυπωσιακή, ώστε τον μιμήθηκαν και τα άλλα κόμματα) ήταν η ίδρυση και η συγκρότηση ενός μεγάλου πολυσυλλεκτικού κόμματος, που μέσα του ενσωμάτωνε σχεδόν όλη την κοινωνική αντιφατικότητα. Η πολύ ισχυρή προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου, η μεγάλη διαφορά που τον χώριζε από τους άμεσους και μέχρι τότε άγνωστους συνεργάτες και ο αχαλίνωτος λαϊκισμός κρατούσε το κόμμα «ενωμένο και δυνατό», όχι όμως χωρίς εσωτερικούς κλυδωνισμούς. Πιστεύω, αυτός ο μύθος πέθανε μαζί με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ηδη την εποχή Σημίτη ήσαν εμφανή τα «δύο ΠΑΣΟΚ» και εξαιτίας αυτού του βαθύτατου διχασμού κυριολεκτικά παρέλυσε, ιδιαίτερα κατά τη δεύτερη τετραετία, η κυβερνητική δραστηριότητα.

Η «ενότητα» ήταν πλαστή και υποκριτική, με παραλυτικά φαινόμενα και κατά την επόμενη περίοδο που το ΠΑΣΟΚ ήταν στην αντιπολίτευση. Προσωπικά πιστεύω ότι η «κάθαρση του δράματος» βρίσκεται στη διάσπαση και όχι στη διατήρηση της «ενότητας» που προπολλού έπαψε να υπάρχει. Και ελπίζω ότι αυτό θα δώσει νέα δυναμική στην πολιτική ζωή γενικότερα.