Tης Eλενης Mπιστικα

Το μήνυμα έρχεται από την «άλλη όχθη», όπου πλέον βρίσκονται και οι δύο, ο μακαριστός Χριστόδουλος, που η κηδεία του θα γίνει από τον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, στις 10 το πρωί της Πέμπτης, και ο μεγάλος ζωγράφος Πάρις Πρέκας, που έφυγε το 1999. Συγκινημένη η σύζυγος του Πάρι, σύντροφος ζωής και έργου, η επίσης ζωγράφος Μερόπη Πρέκα, έστειλε στη στήλη δύο ανέκδοτα σχέδια του Πρέκα – ένα πορτρέτο σε αχνές γραμμές και τη σκηνή της μεγαλειώδους ενθρόνισής του στη Μητρόπολη Αθηνών στις 9 Μαΐου 1998. Εννέα χρόνια και εννέα μήνες έχουν περάσει από τότε που ενθρονίστηκε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος ο χαρισματικός μορφωμένος άνθρωπος των 59 ετών που μόνον ο θάνατος μπόρεσε να τον σταματήσει από την ισόβια υποχρέωσή του να υπηρετεί την Εκκλησία. Αρχιεπίσκοπος που δεν απαρνήθηκε την ανθρώπινη ιδιότητα, που μπορούσε να γελά, να οργίζεται, να στηλιτεύει, να κατακεραυνώνει, να δίνει μάχες για την Εκκλησία και την Ελλάδα. Η καλή εφημερίδα «Καθημερινή» –ποιος μπορεί να το αμφισβητήσει αυτό;– τον ετίμησε άμα τη αναγγελία του θανάτου του με πολυσέλιδα αφιερώματα στην προσωπικότητά του, στην πορεία, στο έργο του. Τα ψηφίσματα άρχισαν και συνεχίζονται και κατακλύζουν με τη συγκίνηση του, τυπικού, έστω αποχαιρετισμού τους τις κοινωνικές σελίδες. Ανάμεσά τους και το Ψήφισμα της «Ενώσεως Σμυρναίων», έτος ιδρύσεως 1936, της οποίας ο Χριστόδουλος ήταν Επίτιμος Πρόεδρος ως «δις πρόσφυγας», λόγω καταγωγής των γονέων του από την Ανατολική Θράκη. Δεν έπαψε ποτέ να ζητά «να μην ξεχνάμε τις αλύτρωτες πατρίδες» και όταν η Ενωση Σμυρναίων, με δική της πρωτοβουλία, αγωνίστηκε για την Αγιοποίηση του Εθνομάρτυρος Χρυσοστόμου Σμύρνης, ο Χριστόδουλος βοήθησε με όλες του τις δυνάμεις και η Εκκλησία τιμά την μνήμη του την πρώτη Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου). Ο άνθρωπος φεύγει, το θνητόν σαρκίον χάνεται, το πνεύμα, το έργο και το παράδειγμα μένουν και ατσαλώνουν τη μνήμη, αλλά και το φρόνημα των γενιών που ακολουθούν. Ας επιτραπεί στη στήλη να μην αρκεσθεί στον χθεσινό της αποχαιρετισμό «Πέρα από το ανθρώπινο σύνορο», αλλα να τον κρατήσει, ακόμη για λίγο, όσο η σορός του βρίσκεται μαζί μας, ανάμεσά μας, ως παράδειγμα.

Οπως είχε πει στη μνημειώδη ομιλία του στην Πτολεμαΐδα, στις 22 Αυγούστου 2004, με θέμα του τον εθνομάρτυρα Αγιο Χρυσόστομο, Μητροπολίτη Σμύρνης: «Ο Χρυσόστομος ήταν αντρειωμένος και του αντρειωμένου ο θάνατος δεν πάει ποτέ χαμένος…» Για να συνεχίσει, αυτή τη φορά όχι με ανέκδοτο, αλλά με παραμύθι: «Οταν ήμαστε μικρά παιδιά δεν ακούσαμε ποτέ παραμύθια με κακές μάγισσες και φοβερούς δράκους, με καλές νεράιδες και γενναία πριγκιπόπουλα. Οι ηρωίδες μάνες μας, βουτηγμένες στο δάκρυ και στον πόνο της προσφυγιάς, μας διηγούνταν ιστορίες και περιπέτειες τραγικές. Κακές μάγισσες και φοβεροί δράκοι για μας ήσαν τότε οι Τσέτες, ο Κεμάλ, οι Γερμανοί, ο φον Σάντερς, οι Εγγλέζοι και οι Ιταλοί, ο Στεργιάδης. Καλή νεράιδα ήταν η Ελλάδα. Γενναία πριγκιπόπουλα ήσαν ο Καρά-Σεϊτάν, ο θρυλικός Μαύρος Καβαλάρης, όπως έλεγαν τον Πλαστήρα, ο Αγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, ο ποιμήν ο καλός που θυσιάστηκε υπέρ των προβάτων, ο Βενιζέλος. Ετσι μεγαλώσαμε εμείς ο πρόσφυγες. Ακούγοντας από τα στόματα των δικών μας ιστορίες από την αποσταμένη ελπίδα για την τάχα κάποτε επιστροφή μας στα πάτρια εδάφη “όταν θα γίνει ειρήνη”». Λέει κι άλλα πολλά, για τη μέρα που, όπως γράφει ο Ελύτης, «και ο στερνός των ανθρώπων, τον πρώτο λόγο θα πει. Και τα όνειρα θα λάβουν εκδίκηση…».

Κι ήταν σαν απαρχή του ονείρου για τον δυναμικό προσφυγικό Ελληνισμό, διάσπαρτο σε όλη την οικουμένη, και προκομμένο κορμό πλέον της πατρίδας Ελλάδας με κλαδιά τα παιδιά του στις επιστήμες, στον πολιτισμό, στην οικονομική ζωή του τόπου, όταν ο «δις πρόσφυγας» Χριστόδουλος έγινε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος.

Αθηναίος γέννημα - θρέμμα ο Πάρις Πρέκας, και όμως, όπως μας λέει η Μερόπη, «καρφωθήκαμε μπροστά στην τηλεόραση εκείνο το πρωί του Μαΐου. Βλέπαμε και με τα μάτια της ψυχής μας. Και ήταν τότε που ο Πάρις πήρε το μολύβι κι έκανε το σχέδιο του Χριστόδουλου και της Μητρόπολης. Για να κρατήσει τη στιγμή της κορύφωσης με τη μνήμη της ζωγραφικής του». Με τη μνήμη της Τέχνης, λέμε εμείς. Δύο ακόμη ψηφίδες στο μωσαϊκό μιας ζωής που δεν εξάντλησε τον ανθρώπινο χρόνο της. Το έργο και το παράδειγμα μένει. Οχι σαν παρηγοριά, αλλά όπως λέει ο παλαμικός στίχος «του αντρειωμένου ο θάνατος ζωή στη νιότη»...

* Από το βιβλίο του Χριστόδουλου «Πέρα από το Σύνορο» (εκδοτικός οίκος Λιβάνη, 2006) με κείμενα του Αρχιεπισκόπου από ομιλίες του και μηνύματα από τον Ιούλιο του 2003 έως τον Δεκέμβριο του 2005. (Η σημείωση για τους αναγνώστες μας που ζήτησαν λεπτομέρειες για να ανατρέξουν στην πηγή του λόγου του.)