Tου Νικου Βατοπουλου

Aς θυμηθούμε λίγο την πρόσφατη ιστορία της Αθήνας. Την αφορμή μας δίνει, όχι και με τόσο ευχάριστο τρόπο, η κοπή παλαιών (και νεαρότερων) δέντρων στη «διάσημη» πλέον (και στους μη - Αθηναίους) γωνία των οδών Πατησίων και Κύπρου. Οπως και τόσα άλλα σημεία της πρωτεύουσας, έτσι και το συγκεκριμένο σημείο έχει τη δική του ιστορία που θυμούνται οι πολλοί παλαιότεροι μόνο. Ως «ενδιαμέσως» και «σχετικώς» παλαιότερος, γνωρίζω ότι το «πάρκο», όπως ευφημικά αποκαλείται, είναι το τελευταίο ξεδοντιασμένο απομεινάρι του καταπράσινου άλλοτε κτήματος Καλλιφρονά με τους πύργους και τα αρχοντικά (από το οποίο απέκτησε και όνομα η περιοχή). Θηριώδη πεύκα υπήρχαν ώς τη δεκαετία του 1970, ίσως και αργότερα, και σχημάτιζαν στη γωνία αυτή ένα άγριο δασάκι. Πατησίων και Κύπρου είχε απομείνει ένα διώροφο, μάλλον άχαρο, σπίτι με κεραμίδια, που λειτουργούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ως νηπιαγωγείο. Οταν γκρεμίστηκε ο χώρος έμεινε ελεύθερος. Ο φοίνικας που το στόλιζε έζησε πολύ περισσότερα χρόνια.

Εκείνο, όμως, που έκανε το κομμάτι αυτό μυθικό, τουλάχιστον στα παιδικά μου μάτια, ήταν το μεγάλο νεοκλασικό αρχοντικό που υπήρχε στη μέση του «πάρκου», όπως το λένε τώρα. Το θυμάμαι πάντα κλειστό και ακατοίκητo, γι’ αυτό και στα μάτια των παιδιών, που σχημάτιζαν «συμμορίες» στα άχτιστα οικόπεδα γύρω από το σπίτι, είχε έναν αέρα μυστηρίου και προκαλούσε δέος.

Γύρω από το σπίτι υπήρχαν πολλά πεύκα, πυκνά και θαλερά. Κάθε άνοιξη τα χελιδόνια φώλιαζαν στα φουντωτά κλαριά και κάθε φθινόπωρο τα πουλιά μαύριζαν τον ουρανό κατά σμήνη όταν ξεκινούσαν το ταξίδι τους για τις «ζεστές χώρες». Ολα αυτά τα μυθικά συνέβαιναν τα χρόνια της δικτατορίας. Λίγο αργότερα, από το 1975 και μετά, οι παλιοί κάτοικοι άρχισαν να φεύγουν και μαζί, περιέργως, άρχισαν να λιγοστεύουν και τα δέντρα.

Το παλιό σπίτι στην καρδιά του «πάρκου» θα ήταν τώρα διατηρητέο αν είχε επιζήσει. Ηταν πολυτελές και μια μέρα που τα παιδιά το «διαρρήξαμε» με αυτοσχέδιους πυρσούς στα χέρια είδαμε περίτεχνα τζάκια και μεγαλόπρεπες σκάλες. Ο θρύλος έλεγε ότι το είχαν επιτάξει οι Γερμανοί στην Κατοχή.

Κάποιες πολυκατοικίες της δεκαετίας του ’70 άρχισαν να τρώνε ελεύθερο χώρο αλλά ορισμένα πεύκα, από αυτά που είχαν πρωτοφυτευθεί στις αρχές του 20ού αιώνα, στέκονταν ακόμη όρθια.

Η κοπή των τελευταίων δέντρων από τον Δήμο Αθηναίων είναι ο επίλογος μιας περιόδου παρακμής της Πατησίων και των παρόδων της. Αντί, να παρεμβαίνει ο Δήμος και να απελευθερώνει χώρο εις βάρος του τσιμέντου και της βρωμιάς, κόβει δέντρα που ήταν οι τελευταίοι μάρτυρες της παλαιάς όψης της περιοχής. Εδιναν οξυγόνο όχι μόνο στους πνεύμονες αλλά και στα μονοπάτια της Ιστορίας. Αν αυτά τα δέντρα ήταν απλώς «ενοχλητικά εμπόδια», ας μας πει ο Δήμος πώς ιεραρχεί τις αξίες μέσα στην πόλη που υποτίθεται ότι προστατεύει.