Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη / karkagiannisant@ath.forthnet.gr

Κάθε φορά που ανακύπτει μείζον και εθνικής σημασίας θέμα, ανακύπτει ταυτόχρονα και η ανάγκη του «κοινωνικού διαλόγου». Αν πρόκειται για την Εκπαίδευση, τον διάλογο με την εκάστοτε κυβέρνηση διεκδικούν πολλές συνδικαλιστικές οργανώσεις δασκάλων, μαθητών, καθηγητών της Μέσης, φοιτητών, καθηγητών της Ανώτατης κ.ά. Αν πρόκειται για το συνταξιοδοτικό, ο «κοινωνικός διάλογος» παίρνει ευρύτερες ακόμη διαστάσεις. Διάλογος αυτής της έκτασης και κυρίως αυτής της πολυμέρειας και αυτής της ποικιλότητας πολύ γρήγορα οδηγείται σε αδιέξοδο και εκφυλίζεται σε «μη διάλογο». Απειρα τα παραδείγματα και τα γνωρίζουμε όλοι.

Εκτός αυτού, οι «διάλογοι» αυτοί έχουν, κατά τη γνώμη μου, και τα εξής δύο σημαντικά μειονεκτήματα που αλλοιώνουν το πολίτευμά μας. Το πολίτευμά μας αναγνωρίζει δύο κυβερνητικές αρχές: την εκλεγμένη κυβέρνηση που με ευθύνη της αποφασίζει και την αντιπολίτευση που ελέγχει τις αποφάσεις της. Ο μεταξύ τους διάλογος είναι ο μόνος πολιτικά νοητός και ο χώρος αυτού του διαλόγου με όρους διαφάνειας και δημοσιότητας είναι το Κοινοβούλιο: Αυτό άλλωστε είναι και η σοφία του κοινοβουλευτισμού: ότι διαχωρίζει το κοινωνικό από το πολιτικό και συναιρεί την πολυμέρεια και αντιφατικότητα του πρώτου σε πυκνή πολιτική αντιπαράθεση ή σε αντιπαράθεση ιδεών.

Κάθε παρέκκλιση από αυτό το σχήμα του διαλόγου είναι στην ουσία μετάθεση της κυβερνητικής ευθύνης, όταν μάλιστα καλούμε σε διάλογο τους κατά τεκμήριο «κοινωνικούς φορείς», χωρίς πλαίσιο διαλόγου και χωρίς πλαίσιο δεσμευτικών αποφάσεων. Αυτή είναι η μία περίπτωση αλλοίωσης του πολιτεύματος.

Την άλλη θα προσπαθήσω να σας την περιγράψω με ένα παράδειγμα: Ας πούμε ότι η κυβέρνηση θέλει να πάρει ορισμένα μέτρα για τη Μέση Εκπαίδευση. Πριν ακόμα τα συζητήσει με την αντιπολίτευση και πάρουν τη μορφή του υποχρεωτικού νόμου θεωρεί απαραίτητο να τα συζητήσει με το συνδικαλιστικό όργανο των καθηγητών, την ΟΛΜΕ. Στο κάτω κάτω οι καθηγητές θα κληθούν να εφαρμόσουν τα μέτρα και δικαιολογημένα θέλουν να έχουν λόγο.

Ομως, ποια είναι η ΟΛΜΕ; Ακόμα και σε ιδανικές περιπτώσεις δημοκρατικής εκπροσώπησης, αντιπροσωπεύει μια ασήμαντη μειοψηφία και με κανέναν τρόπο δεν δικαιούται να έχει αποφασιστική και καθοριστική γνώμη για ένα θέμα εθνικής εμβέλειας που αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Αυτά από άποψη αρχών. Πέρα από τις αρχές, όμως, αυτοί οι διάλογοι συχνά εκτρέπονται σε αδιαφανείς συναλλαγές, με αμοιβαία δούναι και λαβείν.

Οι διάλογοι, ακόμα και εξαντλητικοί, με τους κατά τεκμήριο ενδιαφερόμενους «φορείς» είναι χρήσιμοι και απαραίτητοι για την εφαρμογή μέτρων, αλλά η τελική και αποφασιστική αρμοδιότητα και η συνακόλουθη ευθύνη ανήκει στην εκλεγμένη κυβέρνηση έπειτα από ανοικτή συζήτηση στο Κοινοβούλιο.

Επειτα από όλα αυτά ακούσαμε πολύ ευχάριστα και αισιόδοξα την απόφαση της ΓΣΕΕ να συμμετάσχει στον διάλογο για το συνταξιοδοτικό, αλλά μέσω των αρμοδίων Επιτροπών της Βουλής. Οχι μόνο γιατί θα κληθεί και δεν μπορεί να αρνηθεί, αλλά και γιατί ο χώρος της Βουλής είναι ο καταλληλότερος για έναν ανοιχτό και υπεύθυνο διάλογο πάνω σε ένα θέμα που αφορά το παρόν και το μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας.