Αδολα δάκρυα

Κύριε διευθυντά

Μην σας ξενίζει ο τίτλος. Πήρα το βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, όπως αυτό αναθεωρήθηκε, ύστερα από τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και είπα ένα μεγάλο κρίμα. Κρίμα που το βιβλίο αυτό δεν βρίσκεται στη σάκα των μαθητών της Στ΄ τάξης. Κρίμα που αντί για το βιβλίο αυτό έχουν στα χέρια τους τα παιδιά το παμπάλαιο από παιδαγωγικής και διδακτικής, βιβλίο Ιστορίας, που κυκλοφόρησε πριν από δεκαετίες και είχε γραφτεί σύμφωνα με την παιδαγωγική δεοντολογία των χρόνων εκείνων.

Σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς νόμους που ισχύουν στη χώρα μας, σκοπός των σχολείων μας είναι η δημιουργία δημοκρατικών πολιτών. Η δημιουργία των πολιτών αυτών δεν γίνεται βέβαια με την απομνημόνευση απλώς ιστορικών και άλλων κειμένων, ούτε με την παροχή συμβουλών, και την εξαγωγή διδαγμάτων. Ο δημοκρατικός πολίτης θα γεννηθεί στη σχολική τάξη, με την κατάλληλη διαδικασία της διδασκαλίας. Ολόκληρο το σύστημα της εκπαίδευσης όταν λειτουργεί καλώς, παράγει δημοκρατικούς πολίτες. Στο σύγχρονο σχολείο ο δάσκαλος αντί να ενεργεί ως παρουσιαστής έτοιμων πληροφοριών και συμπερασμάτων, βοηθά τους μαθητές να σκέπτονται με τη βοήθεια και των κατάλληλων βοηθητικών βιβλίων. Στη σχολική τάξη δεν κυριαρχεί ο δάσκαλος, ούτε το διδακτικό βιβλίο. Δάσκαλος, μαθητές και μέσα λειτουργούν αρμονικά, στο πνεύμα της υγιούς αλληλεπίδρασης. Η υγιής παιδαγωγική αλληλεπίδραση στη σχολική τάξη πραγματοποιείται όταν οι σχέσεις δασκάλου - μαθητή και σχολικού βιβλίου είναι συμμετρικές. Να μην είναι μονομερής με κυρίαρχο τον δάσκαλο ή τον μαθητή ή το σχολικό βιβλίο. Η μορφή της σύγχρονης διδασκαλίας είναι η μορφή δημοκρατικής συνεργατικής διαδικασίας.

Τα βοηθητικά βιβλία παραδοσιακού τύπου έδιναν στον μαθητή ένα κείμενο, το οποίο ο μαθητής ήταν υποχρεωμένος να απομνημονεύσει για να το αναπαραγάγει την άλλη μέρα στον δάσκαλο, ο οποίος απαιτούσε την πλήρη και τέλεια απομνημόνευσή του. Στην περίπτωση αυτή ο μαθητής είχε τελείως εξαφανισθεί από τη διαδικασία της διδασκαλίας και κυριαρχούσε η ύλη του βοηθητικού βιβλίου και ο δάσκαλος που θα βαθμολογούσε την αναπαραγωγή του κειμένου. Η μάθηση είχε εξομοιωθεί με την απομνημόνευση και τη βαθμολογία της ικανότητας του μαθητή, αναφερόταν στην ικανότητα μόνον του απομνημονεύειν και όχι του σκέπτεσθαι. Η απομνημόνευση όμως δεν είναι γνώση. Η γνώση αποκτάται με τις κατάλληλες διεργασίες του εγκεφάλου και τη βοήθεια της λογικής σκέψης, βήμα προς βήμα και είναι πέραν και υπεράνω των πληροφοριών.

Ας πάρουμε τώρα το αναθεωρημένο βιβλίο, το οποίο απέσυρε τελικά ο υπουργός Παιδείας. Είναι ένα πολύ πλούσιο βιβλίο, με άριστη εμφάνιση από άποψη εικονογράφησης, αλλά και πληρότητας περιεχομένου και παραπομπών. Παίρνω τυχαίως τη σελ. 73: «Ο Μακεδονικός αγώνας 1904-1908». Δεσπόζει η φωτογραφία του Παύλου Μελά, με ένα σύντομο βιογραφικό του. Ως κείμενο παρατίθεται ένα απόσπασμα από ομιλία του Χαριλάου Τρικούπη. Με βάση την ομιλία αυτή διατυπώνονται δύο ερωτήματα, στα οποία πρέπει να απαντήσουν οι μαθητές, ύστερα βέβαια από σχετική συζήτηση που θα γίνει στην τάξη. Και για να συμπληρωθούν οι πληροφορίες για τον μεγάλο αυτό αγώνα παρατίθεται απόσπασμα από επιστολή του Π. Μελά προς τον Μητροπολίτη Καστοριάς, που αναφέρεται στη συμμετοχή των Κρητών στον Μακεδονικό Αγώνα. Μια εικόνα Κρητών εθελοντών συμπληρώνει το κείμενο και δίνει αφορμή σε σχετικές ερωτήσεις. Η τελευταία συνθετική ερώτηση είναι εκείνη που προβληματίζει τους μαθητές και τους οδηγεί στην παρά πέρα διερεύνηση του θέματος: «Πώς εξελίσσεται η εδαφική ολοκλήρωση του ελληνικού κράτους, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα; Από ποίους παράγοντες καθορίζεται»;

Οπως φαίνεται από την παρουσίαση αυτή της ενότητας, εδώ υπάρχει απόλυτη συνεργασία και σύμμετρη αλληλεπίδραση ανάμεσα στον δάσκαλο, τον μαθητή και το βοηθητικό βιβλίο. Ο δάσκαλος δεν «παραδίδει» τα μαθήματα, ούτε λέγει στα παιδιά να απομνημονεύσουν τα λεγόμενά του ή το κείμενο του βιβλίου τους. Ούτε το βιβλίο δίνει κείμενο προς απομνημόνευση. Το βιβλίο με τις εικόνες του, τα αποσπάσματα και τις ερωτήσεις οδηγεί τον μαθητή σε δράση και τον καλεί να θέσει σε ενέργεια τις ψυχοσωματικές του δυνάμεις, να αναπτύξει την κριτική του σκέψη, αλλά και την αναλυτική διαισθητική του ικανότητα, για να λάβει μέρος στη συζήτηση, που θα έχει ανοίξει ο δάσκαλος, με αφορμή την εικόνα του βιβλίου. Ετσι, η γνώση που θα επιτευχθεί δεν θα είναι απλώς πληροφορία, αλλά κάτι που είναι πέρα από την πληροφορία, προϊόν διεργασιών του εγκεφάλου του, αποτέλεσμα της κριτικής του σκέψης.

Το αναθεωρημένο βιβλίο της συγγραφικής ομάδας δίνει στα παιδιά δυνατότητες για ανακάλυψη και δημιουργία. Κρίμα που τη χαρά αυτή δεν τη δοκιμάζουν τα σημερινά παιδιά της ΣΤ΄ Τάξης του Δημοτικού σχολείου, ανάμεσα στα οποία είναι και η εγγονή μου. Εγώ πρόκειται να της δωρίσω το αναθεωρημένο βιβλίο, για να τη βοηθήσει, όσο θα είναι δυνατόν να συμπληρώσει εκείνα που το βιβλίο που έχει στα χέρια της δεν θα της δώσει. Είναι ευτύχημα που το αναθεωρημένο βιβλίο κυκλοφορεί σήμερα, επομένως καθένας μπορεί να το πάρει, για να χύσει και αυτός άδολα δάκρυα, επειδή τα παιδιά μας στερούνται αυτού που συντάχθηκε με πολύ κόπο, πολλή επιστημοσύνη, αλλά κυρίως με παιδαγωγική και διδακτική γνώση και ευθύνη.

Νικος Β. Πετρουλακης - Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ε.τ.

Υστερία

Κύριε διευθυντά

Στα όσα αφορούν την «υστερία» που αναφέρονται στην επιφυλλίδα του εκλεκτού αρθρογράφου της «Καθημερινής» κ. Παντελή Μπουκάλα, υπό τον τίτλον «Υστερία μου, αμαρτία μου», της 27ης Φεβρ. 2008, επιτρέψατέ μου να αναφέρω τα εξής:

Ο όρος «υστερία», με τον οποίον προσδιορίζουμε σήμερα συγκεκριμένη μορφή νευρώσεως, παράγεται από την αρχαία λέξη υστέρα (μήτρα), η οποία πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον Ιπποκράτη. Ονομάσθηκε δε έτσι «...διά τον λόγον, ότι αύτη είναι το ύστατον όργανον, όπερ ανευρίσκεται κατά τας ανατομάς των ζώων και την εκσπλάχνισιν αυτών», κατά τον αείμνηστον καθηγητή Γυναικολογίας Δημ. Αντωνόπουλο (1900-1995;).

Ο Πλάτων, στον διάλογό του Τίμαιος (428 π.Χ.), παρέχει γλαφυρά περιγραφή της γενέσεως των υστερικών συμπτωμάτων, διά τα οποία, «ως και διά παντοδαπάς άλλας νόσους», όπως εσχολίαζε ο αείμνηστος καθηγητής Ψυχιατρικής Δημ. Κουρέτας (1901-1984) ευθύνεται, κατά τις κρατούσες τότε αντιλήψεις, η ανά το σώμα πλανωμένη υστέρα.

Η υστερία κατά τον Μεσαίωνα απεδίδετο σε δαιμονοκατοχή και στην επίδραση κακών πνευμάτων, οι δε υστερικές γυναίκες εβασανίζοντο μέχρις ότου αποδεχθούν τις μετά του πονηρού σχέσεις τους ή και εκαίοντο (Ιερά Εξέταση). Ο διάσημος νευρολόγος J. M. Charcot (1825-1893) απέδιδε τα συμπτώματά της, σε εκδηλώσεις εκ προσποιήσεως, ο δε μαθητής του Sig. Freud (1856-1939) σε καθήλωση του ατόμου σε πρώιμα στάδια της ψυχοσεξουαλικής του εξελίξεως. Τότε δε που η υστερία αποτελούσε μείζον κοινωνικό και ιατρικό πρόβλημα, ο έτερος των μαθητών του Charcot, ο περίφημος J.F.F. Babinski (1857-1932), εργαζόμενος επί σειρά ετών επί του θέματος αυτού στις κλινικές Salp�tri�re και La Piti� στο Παρίσι, εφηύρε και καθιέρωσε (1896), ως αναμφισβήτητο διαφορικό γνώρισμα μεταξύ της οργανικής και της υστερικής (ψυχογενούς) παραλύσεως των κάτω άκρων, την εμφάνιση στην πρώτη και την απουσία στη δεύτερη, αναστροφής του πελματιαίου αντανακλαστικού (σημείον Babinski). Επειδή δε εθεωρούσε αδόκιμο και παραπλανητικό τον όρο «υστερία», επρότεινε αντ’ αυτού τον όρο «πειθιατισμός», λέξη και αυτή ελληνική, που σημαίνει την διά της πειθούς ίαση των συμπτωμάτων, τα οποία άλλωστε προκαλούνται διά της αυθυποβολής.

Αλλά και στον Ομηρο αναφέρονται οι λέξεις ύστερος και υστέρα και εξ αυτών παράγονται άλλες ομόρριζες, που χρησιμοποιούμε ευρέως σήμερα, όπως υστερεκτομή, υστερόπτωση, ύστερο (πλακούς) κ.λπ. Το αντιδάνειο συνεπώς της γαλλικής λέξεως hyst�rie, που αναφέρει ο κ. Μπουκάλας, αφορά την ονομάτιση της νόσου τον 19ο αιώνα. Πλείστοι, άλλωστε, διεθνείς ιατρικοί όροι έχουν ρίζα ελληνική.

Θα αναφέρω, τέλος, για να φαιδρύνω λίγο το θέμα, ότι οι Γερμανοί νευρολόγοι της εποχής εκείνης αρνήθηκαν διαρρήδην την ύπαρξη υστερίας επί ανδρών, όπως υπεστήριζε ο Charcot, λέγοντας ότι εάν πράγματι συμβαίνει αυτό, αφορά Γάλλους μόνον άνδρες! Ο Charcot εδικαιώθηκε όμως όταν περιέγραψε και επέδειξε την ύπαρξη υστερίας και πρώσσου γραιναδιέρου, ο οποίος λανθασμένα είχε διαγνωσθεί ως πάσχων από αντανακλαστική επιληψία, ενώ ήταν υστερικός.

Αυτά για την τστερία. Τα υπόλοιπα που έδωσαν αφορμή στον κ. Ελευθ. Ζαγορίτη να κάνει τις σχετικές δηλώσεις του και στον κ. Μπουκάλα τα δικά του σχόλια, θεωρώ εαυτόν αναρμόδιον να σχολιάσει.

Κωνσταντινος Τσακανικας - Ομοτ. αναπληρωτής καθηγητής Νευρολογίας

Οι νοσοκόμες του ΕΕΣ

Κύριε διευθυντά

Παρακολουθώντας τη στρατιωτική παρέλαση στις 25-3-08 στην Αθήνα, είδα με συγκίνηση να παρελαύνουν και οι εθελόντριες αδελφές του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Η συμμετοχή των εθελοντριών στη στρατιωτική παρέλαση καθιερώθηκε το 1981 με σχετική απόφαση του αρχηγού του ΓΕΕΘΑ αντιστρατήγου Γράτσιου, ο οποίος, έχοντας ιδίαν αντίληψιν περί του ρόλου και της προσφοράς των εθελοντριών του ΕΕΣ σε καιρό πολέμου, θέλησε να τιμήσει την εθελόντρια του ΕΕΣ με τη συμμετοχή της στις στρατιωτικές παρελάσεις.

Ευδοκια Οικονομοπουλου - συμβολαιογράφος εθελόντρια αδελφή ΕΕΣ προϊσταμένη Α΄

Προτάσεις για τις κρίσεις μελών ΔΕΠ στα ΑΕΙ

Κύριε διευθυντά

Εχει τεθεί σε εφαρμογή ο νέος νόμος για τα ΑΕΙ και ειδικότερα για τις κρίσεις των μελών ΔΕΠ προβλέπεται η συμμετοχή στο εκλεκτορικό σώμα εκλεκτόρων από άλλα ΑΕΙ. Ο νόμος έγινε προφανώς για την αποφυγή κρίσεως των υποψηφίων αποκλειστικά και μόνο από το ίδιο το ίδρυμα, που θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια τη μη αξιοκρατική εκλογή και την προώθηση των «δικών μας παιδιών». Ομως ανακύπτουν δύο εγγενή προβλήματα που κάνουν την εφαρμογή του νόμου δυσχερή και τα οποία έχουν ήδη επισημανθεί.

Το πρώτο θέμα το οποίο ανακύπτει, ειδικά για τις μεγάλες σχολές, είναι η παρουσία κατά τη διαδικασία της κρίσεως εκλεκτόρων από άλλα πανεπιστήμια, μια και δεν προβλέπεται η τηλεδιάσκεψη, η οποία άλλωστε από μόνη της έχει προβλήματα. Αποτέλεσμα είναι η αδυναμία στην πλειονότητα των περιπτώσεων να παρευρίσκονται πολλοί από τους εκλέκτορες με αποτέλεσμα την έλλειψη απαρτίας ή την εκλογή με μειωμένο αριθμό εκλεκτόρων.

Το δεύτερο θέμα είναι η απροθυμία πολλών εκλεκτόρων να συμμετέχουν στην εκλογή επειδή δεν έχει προβλεφθεί κατάλληλος τρόπος κάλυψης της δαπάνης μετακινήσεως. Οι εκλέκτορες θα πρέπει να πληρώσουν τα έξοδα μετακινήσεως και της διαμονής τους και μετά να υποβάλουν σχετική δαπάνη. Στη χειρότερη περίπτωση οι κρινόμενοι προτίθενται να πληρώνουν οι ίδιοι τα έξοδα των κριτών!

Προτείνονται οι παρακάτω λύσεις:

Για το πρώτο θέμα, να τροποποιηθεί ο νόμος ώστε να προβλέπεται συμμετοχή εκλεκτόρων από άλλα ιδρύματα για τις δύο μεγάλες βαθμίδες του αναπληρωτή καθηγητή και του καθηγητή. Ετσι θα περιορισθεί σημαντικά η ανάγκη μετακίνησης και να δοθεί η δυνατότητα τηλεδιάσκεψης για τις υπόλοιπες δύο βαθμίδες.

Για το δεύτερο θέμα, να ακολουθηθεί η πρακτική εκείνη που εφαρμόζεται από πολλούς οργανισμούς για τη μετακίνηση μελών επιτροπών. Δηλαδή το κάθε ΑΕΙ να συμβληθεί, μετά από σχετική επιλογή, με πρακτορείο, ώστε οι εκλέκτορες να μετακινούνται μέσω αυτού χωρίς να υπάρχει άμεση οικονομική επιβάρυνση από τους ίδιους. Το κάθε ίδρυμα θα αναλαμβάνει μέσω του πρακτορείου την οικονομική διαχείριση των σχετικών εξόδων. Ας ελπίσουμε ότι θα εισακουσθούμε και δεν θα περιμένουμε ad calendas Graecas.

Δημοσθενης Μπουρος -Καθηγητής Πνευμονολογίας, Μιλτος Λαζαριδης - Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής Ιατρικό Τμήμα Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης