Tου Σταυρου Λυγερου

Tο τελευταίο βαρόμετρο της Public Issue για τον ΣKAΪ και την «Καθημερινή» επιβεβαιώνει με μικρές διαφοροποιήσεις τις τάσεις που έχει καταγράψει τους προηγούμενους μήνες. Τάσεις, που αποτυπώνονται στα ευρήματα όλων των δημοσκοπήσεων. Από τον Σεπτέμβριο 2007 οι δύο πυλώνες του δικομματισμού έχουν χάσει περίπου από επτά μονάδες, παρ’ ότι οι πολίτες δεν επιθυμούν τη διάσπασή τους.

Η σημερινή κρίση διαφοροποιείται ποιοτικά από όλες τις προηγούμενες επειδή συρρικνώνεται η συναίνεση προς τις δύο μεγάλες παρατάξεις. Η πολιτική απαξίωση και των δύο έχει αχρηστεύσει τον βασικό μηχανισμό του κοινοβουλευτισμού. Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν μπορεί να εισπράξει από τη φθορά της συμπολίτευσης και κατ’ αυτόν τον τρόπο να κρατήσει το σύστημα σε ισορροπία.

Η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί πως οι «γαλάζιοι» δεν μπορούν να κυβερνήσουν παραγωγικά και ότι οι «πράσινοι» δεν αποτελούν αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Θεωρεί πως τα φαινόμενα διαπλοκής, διαφθοράς και παρακμής δεν αποτελούν μεμονωμένα θλιβερά περιστατικά, αλλά προϊόντα της χρόνιας νοσηρής κατάστασης. Αυτός είναι ο λόγος που οι πολίτες χρεώνουν πολιτικά όχι μόνο στη σημερινή κυβέρνηση, αλλά και στην προκάτοχό της.

Η παράλληλη πτώση των δύο μεγάλων επιτρέπει στους «γαλάζιους» να παραμένουν με την ίδια σχεδόν διαφορά πρώτο κόμμα. Λόγω εκλογικού συστήματος είναι αδύνατον να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς αυτούς. Πέρα από αυτό, η Ν.Δ. έχει δύο πλεονεκτήματα έναντι του ΠΑΣΟΚ.

Και μόνο το γεγονός ότι κυβερνά ενισχύει τις κεντρομόλες δυνάμεις και περιορίζει κάπως τις κεντρόφυγες.

Το δεύτερο πλεονέκτημά της είναι ότι οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι της δεν έχουν εύκολη διέξοδο. Ο ΛΑΟΣ, ως όμορο κόμμα, έχει το στίγμα της ακροδεξιάς και ως εκ τούτου δεν είναι ελκυστικός. Σε αντίθεση με τη Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ έχει δίπλα του τον ΣΥΡΙΖΑ, που λειτουργεί σαν προνομιακό δοχείο για την «πράσινη» ψήφο διαμαρτυρίας. Εξ ου και το ρεύμα της εκλογικής προσφυγιάς από το πάλαι ποτέ κραταιό Κίνημα προς τον μικρό άσπονδο συγγενή του έχει προσλάβει πρωτοφανείς διαστάσεις.

Στην πραγματικότητα, το 2004 ήταν η τελευταία ευκαιρία του δικομματισμού. Υπήρχε η προσδοκία ότι η Ν.Δ. του Κ. Καραμανλή θα κυβερνούσε με άλλο ήθος, ύφος και αποτελεσματικότητα και ότι ο Γ. Παπανδρέου θα ανασυγκροτούσε το ΠΑΣΟΚ. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος δικαίωσαν τις προσδοκίες. Η διπλή αυτή απογοήτευση βιώνεται από το εκλογικό σώμα ως κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα. Το κενό καλύπτεται εκλογικά και όχι πολιτικά.

Η κατακόρυφη άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ δεν αντανακλά πραγματική διεύρυνση της πολιτικής επιρροής του. Το προτιμούν ως κόμμα διαμαρτυρίας και όχι ως εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της εξουσίας.

Παρ’ ότι ο δικομματισμός κλυδωνίζεται, είναι πρόωρο να προεξωφλήσουμε την κατάρρευσή του. Οι πολίτες ωθούν σε νέους τρόπους διακυβέρνησης, αλλά -όπως προκύπτει από το βαρόμετρο- υπάρχει αμηχανία όσον αφορά την εναλλακτική λύση. Οταν ο κόμπος φθάσει στο χτένι και προκύψει θέμα ακυβερνησίας είναι πολύ πιθανόν να σημειωθεί παλινδρόμηση.