Tου Στεφανου Μανου

Εχω πολλές φορές υποστηρίξει την ανάγκη δημιουργίας χώρων πρασίνου στις πυκνοκατοικημένες ελληνικές πόλεις. Για την Αθήνα, υπέδειξα πρακτικά πώς θα μπορούσε να γίνει και από πού θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί: Με την εγκατάλειψη του φαραωνικής σύλληψης άχρηστου «μεγαλύτερου πάρκου του κόσμου» στο παλιό αεροδρόμιο στο Ελληνικό και την απαλλοτρίωση κτισμένων εκτάσεων στην Αθήνα για τη δημιουργία 20 ή περισσοτέρων μεγάλων κήπων κοντά στα σπίτια όπου ζουν «φυλακισμένα» παιδιά και ηλικιωμένοι.

Σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, μολονότι διαθέτουν ασύγκριτα περισσότερους αστικούς κήπους από εμάς, ενθαρρύνεται η δημιουργία κήπων και πράσινων εκτάσεων στις στέγες των σπιτιών.

Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Από την αρχαιότητα είναι γνωστοί οι κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας. Το ένα από τα επτά θαύματα.

Στη σύγχρονη εποχή, η Γερμανία είναι από τις πρώτες χώρες που τη δεκαετία του '60 έφτιαξαν κήπους στις στέγες. Εκτιμάται ότι σήμερα το 10% των στεγών στη Γερμανία είναι φυτεμένες. Τη Γερμανία ακολούθησαν η Ελβετία και η Αυστρία. Το παράδειγμά τους ακολούθησαν πολλές ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές χώρες.

Στην Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων για Πράσινες Κατασκευές (EFB - Europaische Foderation der Bauwerksbegrunungsverbande) μετέχουν οι ενώσεις της Γερμανίας, Ιταλίας, Ολλανδίας, Αυστρίας, Ελβετίας, Ουγγαρίας, Σουηδίας και Αγγλίας.

Μερικά από τα οφέλη από την κατασκευή κήπων στις στέγες των πολυκατοικιών είναι:

- Οι κάτοικοι της πολυκατοικίας αποκτούν ένα μικρό χώρο αναψυχής. Τα παιδιά της πολυκατοικίας έχουν κάπου να παίξουν με ασφάλεια, σε επαφή με τη Φύση. Μπορούν να καλλιεργήσουν μερικά φυτά.

- Βελτιώνονται η ηχομόνωση και η θερμομόνωση. Τα διαμερίσματα στα ρετιρέ είναι πιο δροσερά το καλοκαίρι και πιο ζεστά τον χειμώνα με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση ενέργειας.

- Η φύτευση των στεγών επιστρέφει στη Φύση ένα μέρος των επιφανειών που αφάνισε το κτίσιμο. Η Φύση θα το ανταποδώσει φέρνοντας πίσω τα πουλιά και τους ήχους τους.

- Εχει υπολογιστεί ότι η θερμοκρασία σε μια φυτεμένη στέγη είναι κατά 10 έως 15 °C δροσερότερη από μια τσιμεντένια στέγη. Η γενικευμένη φύτευση των στεγών των πολυκατοικιών θα μείωνε την καλοκαιρινή θερμοκρασία στην Αθήνα μέχρι και 3 °C.

- Οταν βρέχει, η φυτεμένη στέγη απορροφά μέρος της βροχής, με αποτέλεσμα τη μικρότερη επιβάρυνση του δικτύου αποχέτευσης ομβρίων και τον περιορισμό των πλημμυρών στους δρόμους.

- Η φυτεμένη στέγη απορροφά ένα μέρος των αιωρουμένων σωματιδίων και της σκόνης.

Παρά τα προφανή οφέλη δεν υπάρχουν πράσινες στέγες στην Αθήνα. Εξαίρεση αποτελούν μερικά ξενοδοχεία και ελάχιστες πολυκατοικίες.

Ηταν για μένα ευχάριστη έκπληξη η προ δεκαημέρου ανακοίνωση του Δήμου Περιστερίου ότι θα διαμορφώσει σε κήπους τις στέγες παλιών δημοτικών καταστημάτων. Ελπίζω να τον μιμηθούν και άλλοι δήμοι.

- Να ενθαρρυνθεί το πρασίνισμα των στεγών με μια καμπάνια ενημέρωσης τόσο του κοινού, όσο και των ειδικών (καθιέρωση προδιαγραφών, περιγραφή υλικών, επιλογή φυτών, κ.λπ).

- Το ΥΠΕΧΩΔΕ να φροντίσει να διαμορφώσει οικοδομικούς κανόνες που να ενθαρρύνουν τη δημιουργία πρασίνου στις στέγες. Οι Ελβετοί, για παράδειγμα, επιβάλλουν στις νέες κατασκευές η στέγη να φυτεύεται ώστε να αποδίδεται στη Φύση ένα μέρος της γης που καλύφτηκε από την οικοδομή. Η ΕΥΔΑΠ θα έπρεπε να μειώσει τα τέλη αποχέτευσης στα κτίρια με φυτεμένη στέγη επειδή περιορίζουν το φορτίο της αποχέτευσης ομβρίων.

- Το Δημόσιο να προχωρήσει στη διαμόρφωση κήπων σε προβεβλημένα δημόσια κτίρια που θα δώσουν το παράδειγμα. Πριν από σχεδόν 30 χρόνια πεζοδρόμησα τις οδούς Βουκουρεστίου και Βαλαωρίτου, το εμπορικό κέντρο και την Πλάκα, με παρόμοιο σκεπτικό, δηλαδή να γίνουν οι πεζοδρομήσεις στα κεντρικότερα σημεία της Αθήνας, ώστε να συζητηθούν ευρύτατα, και αν επιτύχουν να δώσουν το έναυσμα να γίνουν πολλές παρόμοιες παρεμβάσεις. Οι πεζοδρομήσεις προκάλεσαν θυελλώδεις αντιδράσεις (στις οποίες τότε, για να μη ξεχνιόμαστε, πρωτοστάτησε η «Καθημερινή») αλλά σήμερα είναι ζωτικό τμήμα της καθημερινότητας των ελληνικών πόλεων.

Προτείνω λοιπόν η αρχή να γίνει από το κτίριο του υπουργείου Οικονομίας στην Πλατεία Συντάγματος, το Εφετείο στη λεωφόρο Αλεξάνδρας και την Τράπεζα της Ελλάδας στην οδό Πανεπιστημίου.

Επειδή είναι γνωστοί οι ρυθμοί με τους οποίους παίρνονται και εκτελούνται οι κυβερνητικές αποφάσεις και δοκιμάζονται οι νέες ιδέες, παρακάλεσα δύο διακεκριμένους πολίτες να με βοηθήσουν ώστε να πρασινίσουν οι στέγες των τριών αυτών κτιρίων.

Ο αρχιτέκτων Αλέξανδρος Τομπάζης είναι από τους γνωστότερους Ελληνες αρχιτέκτονες που έχει διακριθεί, μεταξύ άλλων, για τις ιδέες του για τα βιοκλιματικά κτίρια. Είναι πρόθυμος, παραιτούμενος της αμοιβής του, να εκπονήσει πλήρη μελέτη για τη διαμόρφωση των στεγών των τριών κτιρίων σε υποδειγματικούς κήπους.

Ο Δημήτρης Κούτρας είναι πρόεδρος της μεγάλης κατασκευαστικής εταιρείας ΑΚΤΩΡ Α.Ε. με τεράστια πείρα σε έργα έξω και μέσα στην Ελλάδα. Η εταιρεία του δέχεται να αναλάβει με δικά της έξοδα την εφαρμογή των σχεδίων Τομπάζη. Θέλω και δημόσια να τους ευχαριστήσω για την προθυμία τους να βοηθήσουν στην πραγματοποίηση ενός σχεδίου που αν βρει μιμητές θα συμβάλλει στη μεγάλη βελτίωση της ποιότητας της ζωής στις ελληνικές πόλεις.

Τέλος θέλω να ευχαριστήσω τον κ. Πολώτα που μου τηλεφώνησε πριν από 3 εβδομάδες και με παρότρυνε να ασχοληθώ με τις πράσινες στέγες. Σε αυτόν οφείλεται το σημερινό σημείωμα.