Tου Κωστα Ιορδανιδη

«Μαύρη Τετάρτη», 16 Σεπτεμβρίου 1992, και η στερλίνα δέχεται μια «κερδοσκοπική» επίθεση πρωτοφανών διαστάσεων. Η Βρετανία αναγκάζεται να αποσυρθεί από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ισοτιμιών (ERM). Το κόστος στη βρετανική οικονομία υπολογίσθηκε στα 3,4 δισεκατομμύρια στερλίνες και ένας από τους «κερδοσκόπους», ο Τζορτζ Σόρος, υπολογίζεται ότι κέρδισε σε μία ημέρα περί το ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση που είχε επιχειρήσει δύο χρόνια νωρίτερα η Βρετανία, με την ένταξή της στο ERM, επλήγη θανασίμως. Οι κανόνες της «αγοράς» λειτούργησαν με τρόπο ανηλεή, στη χώρα όπου διαμορφώθηκαν οι αρχές του ελευθέρου εμπορίου και ετέθησαν οι βάσεις της φιλελεύθερης οικονομίας.

Εδώ και μερικούς μήνες μία παρωδία θα έλεγε κανείς, με κάποιες μακρινές αντιστοιχίες, βρίσκεται σε εξέλιξη με επίκεντρο τη χώρα μας. Στόχος δεν είναι απλώς η «κερδοσκοπία» εις βάρος της Ελλάδος, αλλά και εις βάρος του ευρώ ή ακόμη και η υπονόμευση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει και ο πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου στο πρόσφατο διάγγελμά του. Σε αντίθεση με τη Βρετανία, όμως, η Ελλάς δεν έχει την πρόθεση να βγει από τη Ζώνη του Ευρώ. Προς το παρόν τουλάχιστον, το πολιτικό μας σύστημα δεν εμφορείται από αυτοκτονικές διαθέσεις.

Ορθές οι διαπιστώσεις ότι «είμεθα άξιοι της μοίρας μας», λόγω της οικτρής διαχειρίσεως των οικονομικών της χώρας τα τελευταία τριάντα χρόνια από τις διαδοχικές κυβερνήσεις, κυρίως του ΠΑΣΟΚ. Περίσκεψη επικρατεί για την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν εξαγγελθεί προσφάτως από τον κ. Παπανδρέου.

Συνειδητοποιείται σταδιακώς ότι η ένταξη της Ελλάδος στην ΕΟΚ, το 1980, και στο ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 1999, δεν εξασφάλιζαν τη διηνεκή ευημερία της χώρας, όπως ψευδώς είχε δημιουργηθεί η εντύπωση, αλλά καθόριζαν σύστημα ελλόγου οικονομικής συμπεριφοράς, που παραβίασαν ενσυνειδήτως και για λόγους ιδιοτελείς, κυβερνήσεις, κοινωνικές ομάδες, «επιχειρηματίες» βαλκανικής διαμορφώσεως.

Σε κατάσταση μέθης η Ελλάς όδευε προς το χάος, μία καρικατούρα ντοστογεφσκικού ήρωος, και για πρώτη φορά από το τέλος του τελευταίου Παγκοσμίου Πολέμου, η κοινωνία στο σύνολό της και ιδιαίτερα η μεσαία τάξη θα υποστεί δραματική μείωση των εσόδων της και πτώση του επιπέδου διαβιώσεώς της.

Πολύ σύντομα θα διαπιστωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση και ειδικότερα το ευρώ όχι απλώς δεν αποτελούν πανάκεια, αλλά σύστημα ασφυκτικό και ίσως δυσβάστακτο. Η Ελλάς δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις ούτε εντάξεώς της στην ΕΟΚ, ούτε πολύ περισσότερο στην Ευρωζώνη. Εγινε δεκτή στην ευρωπαϊκή λέσχη για λόγους «πολιτικούς» και ωθείται στην περιθωριοποίηση για λόγους οικονομικούς.

Δεν θα παρέλθει ενδεχομένως χρόνος πολύς για να εκδηλωθεί και στην Ελλάδα ένας ευρωσκεπτικισμός, με τρόπο άναρχο και επιθετικότερα από ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες της Ενώσεως. Το πολιτικό σύστημα που απέτυχε παταγωδώς να διαχειρισθεί την ενσωμάτωση της Ελλάδος στις ευρωπαϊκές δομές, θα πρέπει να προετοιμασθεί για να διαφυλάξει τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της κοινωνίας.