Tου Νικου Κωνστανταρα

Μπαίνουμε σε δύσκολο χειμώνα, με τους πολίτες να πιέζονται από κάθε κατεύθυνση. Τα προβλήματα αυξάνονται σε όλους τους τομείς, αλλά πειστικές προτάσεις για λύσεις δεν υπάρχουν. Ενδεικτικό είναι ότι σύμφωνα με την Eurostat, οι Ελληνες είναι ο πιο απαισιόδοξος λαός στην Ευρώπη, με τον δείκτη εμπιστοσύνης καταναλωτή στις -46 μονάδες τον περασμένο Αύγουστο (όταν ο μέσος όρος στην Ε.Ε. των 27 ήταν -19,1). Οι αιτίες της δυσφορίας είναι πολλές.

Για πρώτη φορά μετά τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα δεν έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα να είναι η μόνη χώρα της περιοχής που είναι μέλος και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ. Σήμερα ο κόσμος είναι πολύ πιο ανταγωνιστικός και η Ελλάδα πρέπει να παλέψει με τις δικές της δυνάμεις για να σταθεί, αλλά και για να κατακτήσει μια καλύτερη θέση στο μέλλον. Οταν, όμως, βλέπουμε ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα μας είναι πενιχρές –πέφτοντας 64% στα 1,9 δισ. ευρώ το 2007– διαπιστώνουμε ότι χάνουμε τη μάχη. Πέσαμε από την 119η θέση διεθνώς στη 126η μέσα σε ένα χρόνο. Αυτή είναι αδιάψευστη ψήφος δυσπιστίας στις προοπτικές της χώρας. Οι κύριοι λόγοι, σύμφωνα με τις αναλύσεις διεθνών οργανισμών, είναι οι συχνές αλλαγές στη φορολογία, η γραφειοκρατία και η διαφθορά.

Αυτά τα προβλήματα ταλαιπωρούν τους κατοίκους της χώρας, οι οποίοι δεν μπορούν να διαφεύγουν με την ίδια ευκολία που ξεγλιστράει το κεφάλαιο.

Και όταν οι πολίτες αναζητούν στήριγμα τι βλέπουν; Η κυβέρνηση, όπως και οι προηγούμενες, ακινητοποιείται από σκάνδαλα (υπαρκτά και υποτιθέμενα), εσωκομματικές τριβές, την ανεπάρκεια των επιτελείων της και τον φόβο του πολιτικού κόστους. Η κρατική μηχανή, αντί να διευκολύνει τη ζωή των πολιτών, συχνά λειτουργεί σαν να έχει σκοπό την ταλαιπωρία και την εκμετάλλευσή τους. Το βλέπουμε στις εφορίες, στα νοσοκομεία, στις πολεοδομίες – οι πολίτες μπαίνουν σαν να ήταν ικέτες σε ναούς δύστροπων και απρόβλεπτων θεών. Γι’ αυτό είναι πρόθυμοι να προσφέρουν το φακελάκι για να εξαγοράσουν την εύνοια των υπαλλήλων. Οι πιο καταφερτζήδες πολίτες υποτάσσουν το σύστημα στη δική τους βούληση, ενώ οι υπόλοιποι μπορούν μόνο να ελπίζουν, γνωρίζοντας ότι αν αδικηθούν είναι σχεδόν αδύνατο να βρουν το δίκιο τους. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα αυξημένο στην επαρχία, όπου μικρά και όχι τόσο μικρά συμφέροντα συμπράττουν με τοπικούς άρχοντες και ισοπεδώνουν κάθε έννοια δικαίου.

Η ένταξη γειτονικών χωρών στην Ε.Ε., παρότι θα δώσει νέα ώθηση στην ανάπτυξη μέσω εμπορίου και τουρισμού, θα αλλάξει την Ελλάδα και με άλλους τρόπους. Κεφάλαια φεύγουν για να επενδυθούν στους γείτονες μας (5,3 δισ. ευρώ πέρυσι), και εδώ χάνονται θέσεις εργασίας. Ο κίνδυνος το ανεπτυγμένο οργανωμένο έγκλημα σε κάποιες από αυτές τις χώρες να βρει πρόσφορο έδαφος εδώ αυξάνει πολύ την αίσθηση ανασφάλειας των πολιτών.

Στον χώρο της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της διαχείρισης απορριμμάτων, βλέπουμε να κυριαρχεί η προχειρότητα και η ευκολία, υπονομεύοντας τις προσπάθειες να αναπτυχθεί η ανακύκλωση και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αντί να έχουμε κάτι για το οποίο μπορούμε να καμαρώνουμε, βυθιζόμαστε στα σκουπίδια και τη σπατάλη.

Αλλά το πιο θλιβερό στην Ελλάδα σήμερα είναι η έλλειψη ιδεών. Ούτε οι πολιτικοί ούτε οι διανοούμενοι έχουν κάτι να προτείνουν που θα δώσει πνοή στον δημόσιο διάλογο. Ολοι γύρω από τα ίδια προβλήματα γυρίζουν, επαναλαμβάνοντας τα ίδια πράγματα. Το φαινόμενο δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά θα περιμέναμε περισσότερα από ένα λαό που, αν μη τι άλλο, ήξερε να σκέφτεται.

Η μοναξιά ορίζεται και από την πολιτική. Δεν είναι μόνο συνέπεια συναισθηματικής απομόνωσης και αδιεξόδων. Ο πολίτης κοιτάζει γύρω για ιδέες, στήριγμα και παρηγοριά. Οταν τίποτα δεν εμπνέει εμπιστοσύνη τότε η μοναξιά γίνεται αφόρητη.