Της Pιτσας Mασουρα / ritsamasoura@kathimerini.gr

Η Χάνα Αρεντ (φωτο) πολλές φορές είχε εκφράσει την ανησυχία της, αλλά και τις υποψίες της για τη διαρκή έμφαση στον θάνατο που συναντάμε στη φιλοσοφία. Καλή είναι η φιλοσοφική ενατένιση του θανάτου, έλεγε, αλλά πόσο δίκαια αντιμετωπίζεται το φαινόμενο της ζωής αν δεν μένει καθόλου χώρος για τη γέννηση, τη δύναμη της εκκίνησης; Τις ίδιες ανησυχίες με την Αρεντ έχει διατυπώσει κατά καιρούς ο διάσημος μουσικός Ντέιβιντ Μπαρενμπόιμ, όντας πεπεισμένος ότι η ζωή οποιουδήποτε ανθρώπου παραμένει το υπέρτατο αγαθό για το οποίο αξίζει κανείς να παλεύει. Ο θάνατος έπεται και ούτως ή άλλως είναι πνιγμένος στη σιωπή.

Ο Ντέιβιντ Μπαρενμπόιμ, ο επίμονος οραματιστής που μέσα από τις δηλώσεις του κεντρίζει το ενδιαφέρον του κόσμου για την ισραηλινοπαλαιστινιακή διαπάλη, έχει αφιερώσει τη ζωή του στην προσπάθεια συμφιλίωσης δύο λαών που κάποτε ζούσαν κάτω από την ίδια στέγη και μοιράζονταν το ίδιο αγαθό, τη ζωή. Στο διάστημα πριν και μετά τις συναυλίες του, πριν και μετά την προσήλωσή του στις νότες ο Μπαρενμπόιμ αναζητεί απαντήσεις από τα χείλη των υπευθύνων και των συνυπευθύνων. Ζούμε μαζί, τους λέει. Ας αποφασίσουμε επιτέλους αν αυτό είναι ευλογία ή κατάρα. Κι αν κάτι τον χαρακτηρίζει, πέραν της μουσικής δεινότητας, είναι η δύναμή του να ανατρέπει τα δεδομένα. Ποιος δεν θυμάται την απόφασή του να ερμηνεύσει εντός της ισραηλινής επικράτειας Βάγκνερ; Ναι, Βάγκνερ, τον μουσικό που υπήρξε ο αγαπημένος του Χίτλερ. Τόλμησε όμως κι έκτοτε κέρδισε τον σεβασμό και της αντίπαλης πλευράς.

Αυτήν την εβδομάδα ο Ντέιβιντ Μπαρενμπόιμ (Ισραηλινός που γεννήθηκε στην Αργεντινή, έγινε επίτιμος πολίτης της Παλαιστίνης και ζει στο Βερολίνο ) διευθύνει την ορχήστρα νέων West-Eastern Divan συμμετέχοντας στα Proms στο Λονδίνο. Η συναυλία είναι φυσικά sold out. Ενας από τους λόγους της εντυπωσιακής προσέλευσης είναι γιατί ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί την αυθεντία του στη μουσική για να δώσει μαθήματα πολιτικής ορθότητας σε φορτισμένους με περιττά μίση πολιτικούς. Αλλά και γιατί ωθεί προς τα εμπρός έναν μοναδικό τρόπο επικοινωνίας –αυτόν της μουσικής– που κατά την εκτίμησή του περικλείει την πιθανότητα αποτελεσματικής πολιτικής λύσης στο παλαιστινιακό πρόβλημα. Το φορτωμένο, όπως λέει, με περίσσιο θάνατο. Να γιατί ο Μπαρενμπόιμ λατρεύει την Αρεντ όταν λέει ότι πρέπει να δώσουμε βαρύτητα στη διαδικασία της γέννησης, δηλαδή της ίδιας της ζωής.

Διαβάζοντας τον βρετανικό «Ιντιπέντεντ» της περασμένης εβδομάδας στάθηκα σε άρθρο της δημοσιογράφου Γιασμίν Αλιμπχάι-Μπράουν. Τίτλος του άρθρου, εξ ου και το δικό μου ενδιαφέρον, «Η μόνη απάντηση στο μίσος είναι η ανθρωπιά». Η δημοσιογράφος, επιστρέφοντας από τις διακοπές της, βρήκε στο γραμματοκιβώτιό της χειρόγραφη επιστολή με την ιστορία δύο νέων ερωτευμένων ανθρώπων που βλέπουν να υψώνονται μπροστά τους δυσθεώρητα τείχη κι εκείνοι, μικροί, όπως οι περισσότεροι από μας δεν έχουν ούτε τη δύναμη, μα ούτε και το κουράγιο να τα υπερβούν. Η γυναίκα είναι Παλαιστίνια που σπουδάζει στο Λονδίνο. Ο άνδρας είναι Αμερικανός σιωνιστής που έχει μεταναστεύσει στο Τελ Αβίβ. Συναντήθηκαν σε πάρκο του Λονδίνου το περασμένο καλοκαίρι, συζήτησαν, έφαγαν fish and chips ήπιαν coca cola και έκτοτε συναντιούνται ανελιπώς. Ο νεαρός τελειώνει τις σπουδές του και πρέπει να γυρίσει στο Ισραήλ κι εκείνη τρελαίνεται στη σκέψη ότι θα χωρίσουν. Γεννήθηκαν εχθροί κι έτσι οφείλουν να παραμείνουν. Προ ετών ο φίλος της κοπέλας πυροβόλησε εναντίον μικρών Παλαιστινίων που πετούσαν πέτρες σε Ισραηλινούς στρατιώτες. Εκείνη είναι κόρη υψηλόβαθμου στελέχους της Φατάχ. Τετέλεσται!

Για την ανατροπή αυτού του «τετέλεσται» παλεύει ο Μπαρενμπόιμ, που μαζί με τον Παλαιστίνιο διανοούμενο Εντουαρντ Σαΐντ (φωτο) δημιούργησαν την ορχήστρα Eastern Western Divan. Νεαροί Αραβες και Ισραηλινοί μουσικοί από το 1999 έως τις μέρες μας παίζουν πλάι πλάι σε πρόβες και συναυλίες, μοιράζονται αναλόγια και εναλλάσσονται στη «διοίκηση» της ομάδας. Ο Σαΐντ πέθανε το 2003, και ο Μπαρενμπόιμ συνέχισε το μοναδικό αυτό εγχείρημα. Μια ορχήστρα, υποστηρίζει ο μαέστρος, είναι ο καλύτερος τρόπος να αποδείξεις ότι η αυτοέκφραση επιτυγχάνεται καλύτερα ακούγοντας τους άλλους. «Δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα να συνεννοηθεί το Ισραήλ με τους Παλαιστινίους», έχει πει, «αν οι Παλαιστίνιοι δεν καταλάβουν τα βάσανα που έχει περάσει ο εβραϊκός λαός. Και εμείς, τόσα μα τόσα χρόνια μετά, οφείλουμε να αποδεχτούμε την ευθύνη για τα βάσανα των Παλαιστινίων. Μέχρις ότου όμως αυτές οι λέξεις ειπωθούν από έναν Ισραηλινό ηγέτη, στα ματωμένα εδάφη δεν θα υπάρξει ειρήνη...».

Οχρήστρα Ειρήνης αποκαλεί ο διάσημος μουσικός Ντέιβιντ Μπαρενμπόιμ την ορχήστρα που ίδρυσε μαζί με τον Εντουαρντ Σαΐντ ένα παγωμένο βράδυ του 1999, με στόχο τη συνύπαρξη και συνεργασία νέων Ισραηλινών και Αράβων μουσικών. Αυτή την εβδομάδα ο Μπαρενμπόιμ και η ορχήστρα West-Eastern Divan σφραγίζουν με την παρουσία τους τα Proms στο Λονδίνο.