Tου Παντελη Μπουκαλα

Με έψιλον ή με άλφα γιώτα; Για το Βατοπέδιον ή Βατοπαίδιον ο λόγος και για τη σκανδαλοποιό Μονή του. Εχουν μπερδευτεί τούτες τις μέρες όσοι διαβάζουν εφημερίδες, αλλά κι όσοι έχουν συρρικνώσει τη σχέση τους με τη γραφή και την ανάγνωση στο διάβασμα των ειδησεογραφικών τίτλων στη μικρή οθόνη. Η συνεχής εναλλαγή από το έψιλον (του πεδίου) στο άλφα γιώτα (του παιδίου) είναι σαν να μας λέει ότι για όλα φταίει η προσωδία που χάθηκε με τον καιρό και πια έγιναν όλα ένα, μακρά και βραχέα.

Η επιστήμη της ετυμολογίας είναι τόσο ουδέτερη και αντικειμενική όσο και οι λοιπές επιστήμες, η αρχαιολογία επί παραδείγματι. Ενδίδει και αυτή (κάποιοι θεράποντές της δηλαδή) σε ποικίλους πειρασμούς, λ.χ. στην «απόδειξη» της βαθιάς ελληνικότητας (ή τουρκικότητας ή ιταλικότητας...) μιας λέξης. Και τότε αυθαιρετεί περισσότερο κι απ’ όσο αυθαιρετούσε ο Πλάτωνας στον «Κρατύλο» του, όταν, παίζων άμα και σπουδάζων, αναζητούσε το κρυμμένο νόημα μέσα στον ήχο των λέξεων. Αν προστεθεί και το δεδομένο ότι στην Ελλάδα μετατρέπεται σε ιδεολογικοπολιτικό ζήτημα η ορθογράφηση μιας λέξης (από το έωλος/αίολος έως το ορθοπαιδικός/ορθοπεδικός), εύκολα γίνεται κατανοητό ποια σύγχυση μπορεί να προκληθεί.

Οι ίδιοι οι Βατοπε(αι)δινοί προτιμούν τη γραφή με άλφα γιώτα. Πιθανότατα, κρίνουν ότι η ετυμολόγηση που θέλει το μοναστήρι να ονομάζεται έτσι, επειδή χτίστηκε σε τόπο με βάτα (το «βατώδες πεδίον» των παλαιότερων), δεν είναι τόσο τιμητική. Προκρίνουν λοιπόν τη σύνθεση της λέξης από το βάτος και το παιδίον, μνημονεύοντας μια ιστορία (ή θρύλο): κοντά στον τόπο με τα βάτα ναυάγησε ένα καράβι βυζαντινό και η Παναγία έσωσε ένα πριγκιπόπουλο. Δεν πρόκειται όμως, κατά τους μοναχούς, για τυχαίο πριγκιπόπουλο του 11ου ή του 13ου αιώνα, αλλά για τον γιο του αυτοκράτορα Θεοδοσίου. Τι σημαίνει αυτό, πάλι κατά τους μοναχούς; Οτι μπορεί η Μονή να ιδρύθηκε περί το 980 μ.Χ. από τρεις πλούσιους Αδριανουπολίτες αδελφούς, όμως οι ρίζες της πάνε στον 4ο μ.Χ. αιώνα. Αρα; Αρα, η μονή δικαιούται τα αγιορείτικα πρωτεία. Και δεν εννοούνται μόνο τα πνευματικά.