Tου Κωστα Καλλιτση / kkallitsis@kathimerini.gr

Ο κόσμος βιώνει τη χειρότερη μετά το 1929 οικονομική κρίση. Υπολογίζεται ότι εξαιτίας της κρίσης των subprimes θα καταστραφεί πιστωτικό κεφάλαιο αξίας μεγαλύτερης από 1 τρισ. Πλέον, είναι αρκετοί αυτοί που πιστεύουν ότι η καταστροφή θα πλησιάσει τα 2 τρισ. δολάρια.

Και ο στασιμοπληθωρισμός, στη γωνία. Φαίνεται, εκτιμά ο Νουριέλ Ρουμπίνι, του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (πολύ νωρίς είχε προειδοποιήσει για την κρίση των subprimes και είχε εκτιμήσει την έκταση και τις συνέπειες αυτής της κρίσης…) ότι η παγκόσμια οικονομία δέχεται δύο σοκ μαζί: Ενα έντονο στασιμοπληθωριστικό σοκ λόγω πετρελαίου, σαν εκείνο που είχε οδηγήσει στις υφέσεις του 1974–75 και του 1980–82, και ένα δευτερο σοκ από το σπάσιμο πιστωτικής φούσκας και φούσκας ακινήτων, σαν εκείνο που είχε οδηγήσει στις υφέσεις του 1990–91 και του 2001. Αυτά τα δύο σοκ μαζί αποτελούν εξαιρετικά επικίνδυνο μείγμα.

Στις ΗΠΑ, το κράτος αφήνει για αργότερα τις ασκήσεις νεοφιλελευθερισμού και σπεύδει να σώσει (με τεράστιο κόστος για τους φορολογούμενους…) τις μεγάλες τράπεζες, αλλά εκατοντάδες μικρές θα οδηγηθούν στη χρεοκοπία. Η αμερικανική οικονομία βυθίζεται σε παρατεταμένη ύφεση, που υπολογίζεται ότι θα έχει διάρκεια 12 έως 18 μήνες – κι όχι μόνον έξι, όπως υπολόγιζαν οι αισιόδοξοι. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντισταθμίσει τις συνέπειες αυτής της ύφεσης. Αντιθέτως (εποπτευόμενη από μια κεντρική τράπεζα που ταλαντεύεται μεταξύ ύφεσης και συγκράτησης των μισθών…) ακολουθεί τις ΗΠΑ στην ίδια κατεύθυνση, με τη χρονική καθυστέρηση που συνεπάγεται η διαφορά φάσης του οικονομικού κύκλου. Το τελευταίο 3μηνο, η ευρωπαϊκή οικονομία θα είναι αυξημένη συγκριτικά με το αντίστοιχο περσινό, μόνο κατά 0,9%. Σήμερα πλέον, οικονομίες 12 σημαντικών κρατών έχουν τεθεί σε τροχιά ύφεσης. Οι διεθνείς οργανισμοί αναθεωρούν τους στόχους της οικονομικής μεγέθυνσης πτωτικά και του πληθωρισμού ανοδικά.

Ολοι, πλέον, συνομολογούν ότι τα χειρότερα βρίσκονται μπροστά μας. Αυτό ισχύει και για την Ελλάδα.

Δυστυχώς, οι αρμόδιοι κοινώς «πιάστηκαν στον ύπνο». Πολλούς μήνες πριν, πέρυσι, η «Κ» έγραφε ότι θα ανέβουν τα επιτόκια με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ιδιωτική και τη δημόσια οικονομία – αλλ’ εκείνοι μας «εξηγούσαν» γιατί τα επιτόκια θα μείνουν αμετάβλητα. Εγραφε ότι η κρίση περνά στην Ευρώπη και, ως εκ τούτου, έρχεται, ας προετοιμαστούμε – αλλ’ εκείνοι «εξηγούσαν» γιατί η ελληνική οικονομία είναι θωρακισμένη και δεν θα επηρεαστεί. Προειδοποιούσε ότι οι αλχημείες δεν πλαστογραφούν μόνο την εικόνα της δημοσιονομικής κατάστασης, «παράγουν» κάτι πολύ χειρότερο, επανάπαυση. Οι αρμόδιοι ησύχαζαν – ίσως είχαν πιστέψει τα στοιχεία τους, ίσως απλώς απολάμβαναν νωχελικά την εξουσία, με την ευφορία που ενέπνεε το θετικό κλίμα των διεθνών αγορών. Η διεθνής οικονομία πήγαινε καλά, κάποιος γείτονας ψώνιζε κάποιο ελληνικό προϊόν, περισσότεροι ξένοι θα έρχονταν για διακοπές, κάποια funds «έπαιζαν» λίγα κεφάλαια στη Σοφοκλέους, όλα φαίνονταν καλά. Δεν ήταν.

Τώρα, που οι αγορές «γύρισαν» προς τα κάτω, αποδεικνύεται ότι ανέμελα φαγώθηκε ένα σημαντικό κεφάλαιο: Πολύτιμος χρόνος περίπου τεσσάρων ετών. Ως κοινωνία, βρισκόμαστε απροετοίμαστοι. Το χειρότερο: Ισως είμαστε πολύ κουρασμένοι για μια άξια λόγου μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Στις 12 και 5, δεν είναι πιο πιθανό να σημάνει συναγερμός παρά να ακουστεί σιωπητήριο…