Tου Κωστα Kαλλιτση / Kostas. kallitsis@yahoo. com

Ο φόβος φυλάει (και) το ευρώ. Η πολιτική απόφαση για «διάσωση» της Ελλάδας με τις δυνάμεις της Ε. Ε. θεωρείται θέμα λίγου χρόνου. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες κατανοούν, πλέον, ότι η επίθεση που δεχόταν η Ελλάδα, ο πιο αδύναμος κρίκος της Ευρωζώνης, ως ευρύτερο στόχο είχε το ευρώ. Οτι στην Ελλάδα οι κερδοσκόποι δοκίμαζαν την αντοχή της Ευρωζώνης. Οτι ήθελαν να γίνουμε η Lehman Brothers της κατάρρευσης του ευρώ. Μετά από εμάς, σειρά θα είχαν Πορτογαλία, Ισπανία, Ευρωζώνη - και όχι μόνον. Πλησίαζε, δηλαδή, η ώρα να επιβεβαιωθεί ότι η αντοχή μιας αλυσίδας είναι η αντοχή του πιο αδύναμου κρίκου της.

Αν αυτός είναι ο βασικός λόγος της ευρωπαϊκής αφύπνισης, ο άλλος είναι το ειλικρινές διάγγελμα του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου και η καταιγίδα των μέτρων μόνιμου χαρακτήρα που εξήγγειλε. Ο εξορθολογισμός της φορολογίας εισοδήματος με την αποκατάσταση ενιαίας κλίμακας εισοδήματος, η θέσπιση του πιο ολοκληρωμένου πλέγματος μέτρων κατά της φοροδιαφυγής που έχει υπάρξει ποτέ, ο διαχωρισμός της σύνταξης από την κοινωνική πρόνοια ώστε το σύστημα να γίνει ανταποδοτικό και να εξουδετερωθούν τα κίνητρα εισφοροδιαφυγής, είναι ορισμένα από τα πιο τολμηρά. Αποδεικνύουμε ότι κάνουμε προσπάθεια να σωθούμε - αυτός είναι ο δεύτερος λόγος που βαραίνει στους προβληματισμούς της Ευρώπης υπέρ της διάσωσής μας.

Οι καθυστερήσεις είχαν κόστος. Το πληρώνουμε με τον μέχρι σήμερα ακριβό δανεισμό μας. Αν όλα πάνε καλά, τώρα το πρόβλημα θα περάσει στους «σορτάκηδες». Καθώς θα μειώνονται τα spreads, ορισμένοι θα κινδυνεύσουν να κάψουν τα δάχτυλά τους. Και αν επαληθευτεί ότι το επόμενο βήμα των ρυθμιστικών αρχών της Ευρώπης, σε συντονισμό με τις αντίστοιχες των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, θα είναι είτε η απαγόρευση «σορταρίσματος» σε κρατικούς τίτλους (όπως, το 2008, στις μετοχές…) είτε η απαγόρευση τραπεζικού δανεισμού για αγορά CDS εφόσον αυτά δεν καλύπτουν επενδύσεις σε ομόλογα (έτσι, ώστε τα CDS να μην χρησιμοποιούνται κερδοσκοπικά αλλά μόνον για αντιστάθμιση κινδύνου), πολλοί διεθνείς τοκογλύφοι θα μετανιώσουν για τη δουλειά που διάλεξαν.

«Διάσωση» στο χείλος του γκρεμού; Δεν θα είμαστε υπερήφανοι γι’ αυτήν - διότι θα υποδηλώνει ότι δεν είχαμε τις δυνάμεις να βάλουμε, μόνοι μας, σε τάξη τα του οίκου μας. Αλλά, θα συνεπάγεται άσκηση συνεπούς πολιτικής δημοσιονομικής εξυγίανσης υπό αυστηρή ευρωπαϊκή επιτήρηση, ενδεχομένως τύπου «Εδουάρδου Λω» (1897), ώστε να υλοποιηθούν επακριβώς οι στόχοι Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Εξυγίανση με ευρωπαϊκή εγγύηση - ίσως είναι το καλύτερο που μπορεί να μας συμβεί.

Ευτυχώς, είμαστε στη Ζώνη του Ευρώ. Ας μην παραβλέπουμε ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε η Αθήνα επιδρούν κατευναστικά στις διεθνείς αγορές μέσω των Βρυξελλών και της Φρανκφούρτης, μέσα από την ευρωπαϊκή εγγύηση. Η συμμετοχή μας στην Ευρωζώνη μάς διασώζει για άλλη μια φορά. Αν δεν ανήκαμε στην Ευρωζώνη (ή αν βγαίναμε εκτός αυτής, όπως ορισμένοι ανοήτως ή ιδιοτελώς πρότειναν) θα έπρεπε να λάβουμε πολύ σκληρότερα μέτρα για να πείσουμε τις αγορές.

Εφόσον ευοδωθεί το σχέδιο διάσωσης, η εμπιστοσύνη θα αποκατασταθεί, τα spreads θα καταρρεύσουν, ο Ελληνας φορολογούμενος δεν θα ματώνει για να πληρώνει τους τοκογλύφους, οι διεθνείς αγορές repos θα ανοίξουν για τις ελληνικές τράπεζες, η θηλιά ρευστότητας θα χαλαρώσει. Η δημοσιονομική σταθεροποίηση είναι αναπτυξιακή - δεν αρκεί για την ανάπτυξη, αλλά είναι προϋπόθεση και τροφοδότης της. Είναι συνθήκη αναγκαία αλλά και ικανή, εφόσον συνοδευτεί με τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις

Ισως εμφανιστούν και οι εξωραϊστές της κατάστασης, που θα σημάνουν λήξη του συναγερμού. Το αντίθετο θα είναι σωστό. Οτι, δηλαδή, θα μας δοθεί η ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα, που προϋποθέτει εθνική ανασύνταξη και ένταση της προσπάθειας - όχι εφησυχασμό. Η πρωτοβουλία ανήκει στην κυβέρνηση. Αν εργαστεί μεθοδικά, απαλλαγμένη από τη μάστιγα της διγλωσσίας, τις τηλεοπτικές κενολογίες και τα κηρύγματα αυτοδιασυρμού περί «διεφθαρμένης χώρας», θα έχει πλήρη την κοινωνική στήριξη για να μπορέσει να κινητοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό και να υλοποιηθούν τα μέτρα Παπακωνσταντίνου, χωρίς να εξουδετερωθούν από δικαστικές και διαδικαστικές εμπλοκές, χωρίς άλλες καθυστερήσεις και χωρίς εκπτώσεις.