Tης Eλενης Mπιστικα

«Το όποιο έργο μπόρεσα να πραγματοποιήσω στη ζωή μου οφείλεται στις αγαθές συγκυρίες που συνάντησα. Γνώρισα βέβαια και αντιξοότητες, όμως μερικές από αυτές μπόρεσα να τις μεταβάλω σε αγαθές προϋποθέσεις για την ευκολότερη συνέχιση του έργου μου. Ο,τι πέτυχα στην επιστήμη μου οφείλεται στην αμέριστη σε αυτήν αφοσίωσή μου· στην αγάπη που από νέος αισθάνθηκα για τη γλώσσα του λαού μας και για την πνευματική ιστορία του τόπου μας· οφείλεται στην ειλικρίνεια με την οποία προσπάθησα να συνοδεύω τις πράξεις μου· ακόμη στην ενίσχυση που δέχθηκα από καλούς φίλους και προπαντός -δεν μπορώ να μην το πω- στην πολύτροπη ενίσχυση της αγαπητής μου, χαμένης πια σήμερα συντρόφου. Περάσαμε μαζί έξι και πλέον δεκαετίες αρμονικής ζωής» και η φωνή του έσπασε από συγκίνηση. Ηταν ο άνθρωπος Εμμανουήλ Κριαράς που μίλησε, δίνοντας σε λίγες μετρημένες φράσεις, κρυστάλλινης καθαρότητας, την εξήγηση του τιτάνιου πνευματικού και καθηγητικού έργου που επιτέλεσε μέσα σε έναν αιώνα ζωής. Γεννημένος το 1906 στον Πειραιά, που ως γενέθλιος πόλη φιλοξένησε τη λαμπρή εκδήλωση - αφιέρωμα στο έργο του δημιουργού του μνημειώδους Λεξικού Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας που πραγματοποίησε, με συρροή προσωπικοτήτων από τον κόσμο των γραμμάτων και της επιστήμης, η Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος «Αικατερίνη Λασκαρίδη» στο φωταγωγημένο, ιδιόκτητο νεοκλασικό μέγαρό της, στο κέντρο του Πειραιά.

Θεωρήσαμε πρέπον να αρχίσουμε με τα λόγια του μεγάλου Δασκάλου των Γραμμάτων, του σοφού καθηγητή, του στρατευμένου δημοτικιστή, του Ψυχαριστή Μανώλη Κριαρά, προσωπικού φίλου του Καζαντζάκη στο Παρίσι, του Μανώλη Τριανταφυλλίδη, μαθητή του Αμαντου αλλά και του Γενεράλη, του μόνου εν ζωή εκπροσώπου του δημοτικιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Και αυτό για να τονίσουμε, ακόμη μια φορά, το θαλερό της προσωπικότητός του, τη διαύγεια της σκέψης του, το απέραντο της μετριοφροσύνης του και την ακαταπόνητη εργατικότητά του. Βιωματικά στοιχεία που υπογράμμισαν, μιλώντας για τη ζωή και το έργο του οι καθηγήτριες του Πανεπισημίου Θεσσαλονίκης κ. Αννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, που διετέλεσε και φοιτήτριά του στο ΑΠΘ και η καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Δέσποινα Χειλά - Μαρκοπούλου.

Είχε προηγηθεί στο βήμα ο πρόεδρος του Ιδρύματος κ. Πάνος Κ. Λασκαρίδης που μας είπε «τα καλά νέα», τη συγκρότηση της Επιστημονικής Επιτροπής του Ιδρύματος και της Βιβλιοθήκης «Καίτης Λασκαρίδου» από καταξιωμένους καθηγητές και θεματοφύλακες της Ιστορίας και της συνέχισης του πολιτιστικού έργου στην Ελλάδα, ανάμεσά τους ο καθηγητής των Μη Γραμμικών Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, τμήμα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Θεωρητικής Φυσικής, επιπλέον ιατρός, ο κ. Θαν. Φωκάς, ο νεότερος ακαδημαϊκός μας. Και η ποιήτρια κ. Κική Δημουλά που δεχόταν συγχαρητήρια για την εκπληκτικής απήχησης ομιλία της στο Μέγαρο. Μέλος της Ε. Επιτροπής και ο άλλος μας νέος ακαδημαϊκός, ο καθηγητής κ. Δημήτρης Νανόπουλος και πλειάδα λαμπρών επιστημόνων στον τομέα τους, όπως οι καθηγητές Πετραλιάς, Μαρμαρινός, Θαν. Μαρκόπουλος, πρόεδρος Επιτροπής Λογοτεχνικού Βραβείου Βιβλιοθήκης, η αν. καθηγήτρια κ. Ρίτσα Φράγκου - Κικίλια, ο κ. Θεόφιλος Ρόζεμπεργκ, ο πρόεδρος των «Γιατρών του Κόσμου», στην Ελλάδα, η κ. Μαρία Ζουρίδου - Λιάπη, η κ. Μαριλένα Κασιμάτη, επιμελήτρια της Εθνικής Βιβλιοθήκης που θα είναι η υπεύθυνση των εικαστικών εκδηλώσεων και η κ. Ντίνα Αδαμοπούλου - διευθύντρια Ιστορικού Αρχείου και Ναυτικού Μουσείου Υδρας.

Επίσης, καλά νέα είναι η δωρεά της κ. Κάτιας Μητροπούλου στη Βιβλιοθήκη του Αρχείου της ίδιας, του πατέρα και της αδελφής της συγγραφέως Κωστούλας Μητροπούλου «θερμά την ευχαριστούμε». Ο κ. Π. Λασκαρίδης αναφέρθηκε στη μεταφορά των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Βιβλιοθήκης στις πυρόπληκτες περιοχές από τον Ιανουάριο και μετά και τόνισε ότι «Το Ιδρυμα είναι κοινωφελές μη κερδοσκοπικό σωματείο, προικοδοτημένο από την οικογένεια και δεν εξαρτάται από καμία χορηγία υλικής βοήθειας. «Εχουμε, όμως, ανάγκη της άυλης βοήθειας της παρουσίας σας και, πού και πού, να μας χαρίζετε κι ένα βιβλίο!».

Σειρά της προέδρου της Βιβλιοθήκης, κ. Μαριλένας Π. Λασκαρίδη, να επικεντρώσει την προσοχή στο θέμα-αφιέρωμα στον κ. Εμμανουήλ Κριαρά «που ήρθε από τη Θεσσαλονίκη για να 'ναι παρών στην αποψινή μας εκδήλωση, και τον ευχαριστούμε από καρδιάς».

Αναφέρθηκε «στην απεραντοσύνη της γνώσης, του θάρρους, του πείσματος και της εργατικότητάς του που συνεχίζεται και σήμερα», και τελείωσε την παρουσίασή της χαρακτηρίζοντας τον τιμώμενο «Ενα καπετάνιο προσηλωμένο στο κατάρτι της επιστήμης του».

Παρουσία του υπουργού Πολιτισμού κ. Μιχάλη Λιάπη

Ιδιαίτερα τιμητική η παρουσία του υπουργού Πολιτισμού κ. Μιχάλη Λιάπη, που ήρθε να τιμήσει τον «γίγαντα των ελληνικών γραμμάτων». Οχι μόνο θερμά χειροκρότησε τις εξαίρετες ομιλήτριες - καθηγήτριες, αλλά όταν ο κ. Εμμ. Κριαράς, με τη σειρά του, ευχαρίστησε τη Βιβλιοθήκη και τους συντελεστές της βραδιάς, αυθόρμητα ο υπουργός, που σπούδασε Νομικά και Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετά έκανε μεταπτυχιακά στα νομικά στο Παρίσι, σηκώθηκε, πήγε στο πάνελ και φίλησε τον συγκινημένο αλλά και γελαστό «Δάσκαλο της γνώσης». Οπως σε όλες τις εκδηλώσεις της Βιβλιοθήκης, σημειώθηκε κοσμοσυρροή. Είναι βραδιές ανάτασης και αποθησαύρισης γνώσεων, ένα «ανοικτό πανεπιστήμιο» για όσους έχουν ξεφύγει από την εξάρτηση της τηλοψίας.

Ανάμεσά τους, η διευθύντρια του Ελληνογαλλικού Σχολείου του Πειραιά Soeur Albertine, ο καθηγητής κ. Χάρης Ρούσσος, ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Σπύρος Μοσχονάς, που έχει κάνει μια μονογραφία του κ. Κριαρά στην «Καθημερινή». Κατατοπιστικές, με γλαφυρές αναφορές για τη γεμάτη ζωή του -απελύθη από τη χούντα, φυλακίσθηκε στην Κατοχή στο Χαϊδάρι- και το μνημειώδες έργο του, οι δύο καθηγήτριες που τίμησαν «αυτόν που ήξερε να τιμά».

Ηταν η σειρά του να τις φιλήσει πατρικά, ευχαριστώντας τις ο σοφός γλυκύτατος καθηγητής. Μια ξεχωριστή βραδιά που τη χαρήκαμε και περιμένουμε τη συνέχεια, πάνω στις ίδιες πολιτιστικές αξίες, χωρίς χορηγίες! Τελειώνουμε με τα λόγια του κ. Εμμ. Κριαρά:

«Αλλη μια φορά ευχαριστώ για την τιμή που μου γίνεται. Ευχαριστώ και όλους εσάς, αγαπητοί μου, που θελήσατε να με τιμήσετε με την παρουσία σας, εδώ, απόψε». Και σηκώθηκε, δέχθηκε συγχαρητήρια, χειραψίες, φιλιά, θαλερός, γελαστός, καταφανώς ευτυχισμένος, που το ταξίδι στη γνώση, στα 101 του χρόνια, συνεχίζεται, με όρτσα τα πανιά!