Tου Θανου Oικονομοπουλου

Αν η Ελλάδα ήταν μια... κανονική χώρα, αν δηλαδή εφαρμόζονταν οι νόμοι και δεν ατονούσαν στην πράξη, είτε από αδιαφορία και ανικανότητα της πολιτείας να εξασφαλίσει τον σεβασμό και την τήρησή τους είτε από «επαναστατικές» τακτικές (που, φευ, γίνονται αποδεκτές!), του τύπου «ο νόμος αυτός δεν θα περάσει!» που κάθε τόσο εκστομίζουν συντεχνίες και οργανωμένα συμφέροντα, η περιβόητη «αξιολόγηση» στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί ήδη από τον... περασμένο Ιούλιο! Ετσι προβλέπεται (προβλεπόταν, δηλαδή...) για το πρώτο και βασικό στάδιο αυτής της αυτονόητης διαδικασίας (που θα ’πρεπε να εφαρμόζεται από τα πανεπιστήμιά μας, ακόμη και αν ΔΕΝ προβλεπόταν από τον νόμο!), που είναι η εσωτερική αξιολόγηση, με δεύτερο χρονικό ορόσημο τον Ιούνιο του 2008, που θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η δεύτερη και καθοριστική φάση, αυτή της «εξωτερικής αξιολόγησης». Περιττό να σημειώσουμε πως ουσιαστικά δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα: ακόμη και εκείνα τα πανεπιστήμια που δεν τοποθετήθηκαν εξ αρχής αρνητικά στην αξιολόγηση, ελάχιστα έχουν προχωρήσει στην προβλεπόμενη συγκρότηση της αναγκαίας «Μονάδας Διασφάλισης Ποιότητας» (υπό την προεδρία αντιπρύτανη) και άλλα... επέλεξαν να κάνουν «εσωτερικές αξιολογήσεις» με δικές τους διαδικασίες!

Ετσι, για το... γαργαλιστικό της ιστορίας, να θυμίσουμε ότι ο νόμος για την αξιολόγηση (μια διαδικασία που εφαρμόζεται εδώ και... δεκαετίες σε όλα τα ξένα πανεπιστήμια!), ο 3374 ψηφίσθηκε τον Μάιο του 2005, αλλά... χρειάσθηκε ένας ολόκληρος χρόνος για να «ολοκληρωθεί» η σύνθεση της Αρχής που θα αναλάβει το έργο του συντονισμού της αξιολόγησης σε ΑΕΙ και ΤΕΙ!

Κι όταν με το καλό έγινε, επιτέλους, η σύνθεση της «Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας» στην ανώτατη παιδεία, η «ΑΔΙΠ», υπό τον πρόεδρο κ. Σπύρο Αμούργη, η πρώτη της δουλειά ήταν να... στείλει ένα «μέμο» με τις σχετικές οδηγίες προς τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, στο οποίο τονιζόταν προς... αποφυγή παρεξηγήσεων και έντασης, πως «το σύστημα διασφάλισης ποιότητας ΔΕΝ αποβλέπει στη συγκριτική κατάταξη ή στη “βαθμολόγηση” των ΑΕΙ (και ΤΕΙ), των ακαδημαϊκών μονάδων τους ή των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας...» και τούτο παρά το γεγονός ότι η χώρα μας, μαζί με άλλες 45 ευρωπαϊκές χώρες έχουν προσυπογράψει δεσμευτικά τον «Ευρωπαϊκό Ενιαίο Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης», που ορίζει (αυτονοήτως!) πως βασικός στόχος του είναι «η απαίτηση για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση...». Με ό,τι καταλαβαίνει από αυτό ο... στοιχειωδώς νοήμων άνθρωπος!

Η ΑΔΙΠ έστειλε και προσχέδιο στα ΑΕΙ και ΤΕΙ με το οποίο αναλύεται το φάσμα των κριτηρίων και δεικτών που θα ληφθούν υπόψη για την αξιολόγηση δηλαδή: το διδακτικό έργο, το ερευνητικό έργο, τα προγράμματα σπουδών και τις αποκαλούμενες «λοιπές υπηρεσίες», με λεπτομερέστατες «υποδιαιρέσεις» ανά ομάδα κριτηρίων. Τα αποτελέσματα της (πρώτης) «εσωτερικής αξιολόγησης» που θα πρέπει να γίνεται κάθε δύο χρόνια από τη «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας» ενός εκάστου ΑΕΙ και ΤΕΙ, θα ελέγχονταν και θα ακολουθούσε η δεύτερη φάση, της «εξωτερικής αξιολόγησης», που θα πρέπει να γίνεται το αργότερο κάθε τέσσερα χρόνια με συνεργασία των ιδρυμάτων και της «Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας», από την «Επιτροπή Εξωτερικής Αξιολόγησης», που θα είναι πενταμελής και θα αποτελείται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες (με κλήρωση), ένα μέλος θα μπορεί να προταθεί από την προς αξιολόγηση μονάδα και θα είναι «επιθυμητή» η συμμετοχή τουλάχιστον ενός ειδικού διεθνούς εμπειρογνώμονα καθώς επίσης και η συμμετοχή ενός εκπροσώπου επαγγελματικής οργάνωσης σχετικής με το γνωστικό αντικείμενο της υπό αξιολόγηση μονάδας – από την «αγορά», δηλαδή…

Πού… τα θυμηθήκαμε τώρα όλα τούτα τα «ιστορικά»; Από μια ήδη επιτευχθείσα (κατά το ρεπορτάζ) άτυπη συμφωνία, στη Σύνοδο των Πρυτάνεων που πραγματοποιείται το Σαββατοκύριακο (κρίσιμη εν όψει νέας χρονιάς και… παρασκηνιακής προετοιμασίας για ενδεχόμενο «νέο αντάρτικο» στον χώρο της ανώτατης παιδείας…) να υπάρξει κάποιας μορφής πρόταση για «ναι στον νόμο - πλαίσιο, αλλά με… σύνεση στα χρονοδιαγράμματα…» (ακατανόητος όρος –τα χρονοδιαγράμματα είναι για να… εφαρμόζονται!– αλλά εν πάση περιπτώσει «δεκτός» στη νεοελληνική πραγματικότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την τόση «φόρτισή» της από τις περσινές κινητοποιήσεις), καθώς επίσης και ο «όρος» ή έστω πείτε τον «εισήγηση» να… υπάρξει (κάποια στιγμή;) «αξιολόγηση», αλλά αυτή αφενός να γίνει από εξωτερικούς αξιολογητές που θα είναι «πρόσωπα αποδεκτά» από την κάθε Σύγκλητο και αφετέρου αυτή καθ’ αυτή η αξιολόγηση να μην έχει… τιμωρητικό χαρακτήρα!

Ας αφήσουμε κατά μέρος το ότι προβλέπεται ΗΔΗ θεσμικά (και νομίζουμε με αξιοκρατικά κριτήρια «υπεράνω υποψίας») η σύνθεση της «Επιτροπής Εξωτερικής Αξιολόγησης» που έτσι κι αλλιώς θα ενεργεί σε συνεργασία των ΑΕΙ και της ΑΔΙΠ, που στον κόσμο ακούστηκε αφενός ότι ο εξεταζόμενος θα... ορίζει και τον εξεταστή του, και αφετέρου μια αξιολογική διαδικασία, να ΜΗΝ προβλέπει ως «διά ταύτα», κάποιες «διορθωτικές ενέργειες», κάποιες «ενέργειες» που θα κατατείνουν (εκ των πραγμάτων υπό την πίεση μιας επαπειλούμενης «τιμωρίας» – πώς αλλιώς;) στο να γίνουν «καλά» κάποια πράγματα που διαπιστώθηκε ότι γίνονται «κακά»;

Να σημειωθεί «απλώς», πως στη Βρετανία (με θεσμοθετημένη και με αυστηρότητα λειτουργούσα διαδικασία αξιολόγησης όλων των ανώτατων ιδρυμάτων) τα αποτελέσματα της «δευτεροβάθμιας», της «εξωτερικής αξιολόγησης» όχι μόνο αναρτώνται στον διαδικτυακό «τόπο» της αντίστοιχης επιτροπής ελέγχου, αλλά δίνεται και στο ενδιαφερόμενο ίδρυμα προθεσμία για «διόρθωση ημαρτημένων» αλλιώς... χαιρετίσματα!

Αλλά, βεβαίως, «εδώ είναι Ελλάδα...».