Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη

Γιατί οι ψηφοφόροι την περασμένη Κυριακή αποδοκίμασαν με τόση σαφήνεια, ακριβέστερα γιατί τιμώρησαν τόσο αυστηρά τον ΣΥΡΙΖΑ - ΣΥΝ; Νομίζω ότι οι λόγοι είναι πολλοί και μερικοί έρχονται από το... απώτερο παρελθόν και αναφέρονται στη χρησιμότητα αυτού του πολιτικού μορφώματος. Σήμερα θα περιοριστούμε στους λόγους που έχουν να κάνουν με τη μετάλλαξη του ΣΥΝ σε ΣΥΡΙΖΑ και με την «πολιτική» που ακολούθησε η ηγεσία του μεταλλαγμένου πλέον διφυούς κόμματος και τη δημόσια εικόνα που διαμόρφωσε η συμπεριφορά της.

Πριν από ένα χρόνο και κάτι ο ΣΥΝ - ΣΥΡΙΖΑ γνώρισε εντυπωσιακή δημοσκοπική άνοδο της δύναμής του. Εφτασε να εκτιμάται στο 17%-18%, ενώ η δύναμη του ΠΑΣΟΚ έπεφτε στο 25%. Πολλοί σχολιαστές σημείωναν τότε το συσχετισμό των δύο ποσοστών που έδειχνε καθαρά ότι ο ΣΥΝ - ΣΥΡΙΖΑ εισέπραττε τους απογοητευμένους οπαδούς και ψηφοφόρους που έφευγαν από το ΠΑΣΟΚ. Πράγματι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης αντιμετώπιζε τότε σοβαρά προβλήματα πολιτικής και εσωτερικής συνοχής. Μόλις είχε ηττηθεί στις εκλογές του 2007, η ηγεσία του είχε αμφισβητηθεί ανοιχτά και απροκάλυπτα και η πολιτική του παρέπαιε μεταξύ πλήρους αμηχανίας και ρητορικής καταγγελίας.

Οποιοιδήποτε και αν ήταν οι λόγοι η μετακίνηση ήταν σαφής, από το ΠΑΣΟΚ προς τον ΣΥΝ - ΣΥΡΙΖΑ. Οσοι παρακολουθούσαμε απ’ έξω τις εξελίξεις περιμέναμε πρωτοβουλίες που θα διευκόλυναν αυτές τις μετακινήσεις και κυρίως θα σταθεροποιούσαν τα κέρδη, κάνοντας ελκυστική την υποδοχή και πολιτικά χρήσιμη και αποτελεσματική. Παρακολουθήσαμε το ακριβώς αντίθετο: Τον ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ να υψώνει αδιαπέραστα ιδεολογικά και πολιτικά τείχη προς το ΠΑΣΟΚ, καταγγέλλοντάς το σαν το εναλλακτικό κόμμα της κεφαλαιοκρατίας και του δικομματισμού και απορρίπτοντας κάθε ιδέα συνεργασίας παρά μόνο στην περίπτωση που... θα αποδεχθεί πλήρως και θα προσχωρήσει στο πρόγραμμά του!

Ιδεολογικά και πολιτικά τείχη υψώνουν γύρω τους τα κόμματα που φοβούνται διαρροή των δυνάμεών τους προς γειτονικούς πολιτικούς σχηματισμούς. Επί δεκαετίες το κάνει με αρκετή επιτυχία το ΚΚΕ, ενίοτε με απροκάλυπτα αναχρονιστικές ή και παράλογες θέσεις, όπως π.χ. είναι η αποδέσμευση από την Ε.Ε. ή η νοσταλγική επιστροφή στις μέρες και τα έργα του σταλινισμού. Διατηρεί επί δεκαετίες ένα μίνιμουμ δυνάμεων ικανών να στηρίζει έναν αρκετά ζωηρό κοινωνικό ακτιβισμό όπου εγκλωβίζονται εύκολα τα ακραία θύματα των σύγχρονων εξελίξεων και αλλαγών. Τα κόμματα που περιμένουν να υποδεχθούν μετακινήσεις οπαδών λογικό είναι να τις διευκολύνουν αποκαλύπτοντας κοινές διόδους και «εκλεκτικές συγγένειες», που εύκολα διαμορφώνονται όταν, έστω και περιστασιακά, ο αντίπαλος είναι κοινός.

Πιστεύω ότι ο παλαιός ΣΥΝ θα ήταν πιο ευέλικτος αν αντιμετώπιζε παρόμοιο φαινόμενο. Δεν είχε και εκείνος πολλούς οπαδούς, είχε όμως πολλές, συχνά τολμηρές, ιδέες και πολλές συμπάθειες στην κοινωνία. Ο ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ όμως είναι ένα μεταλλαγμένο προϊόν (τον όρο τον δανείζομαι από συνομιλία με παλαιό φίλο), που ενώ έχει καταστρέψει τη φυσική γνησιότητα του πρωτοτύπου, διατηρεί και επαυξάνει τη σύγχυση των ιδιοτήτων του. Η ηγεσία του από πολύ νωρίς μας προϊδέασε, υιοθετώντας συμπεριφορά αδικαιολόγητα αλλαζονική, υπεροπτική και άκρως προκλητική, με ύφος αδιάλλακτο που θύμιζε τους παλαιούς κατόχους και νομείς της μιας και μοναδικής αλήθειας. Καμιά σχέση με τη σεμνή μετριοπάθεια και την πολιτική ευγένεια του παλαιού ΣΥΝ. Κατά μία γνωστή και από το παρελθόν στρέβλωση της πραγματικότητας η αμετροέπεια, η προκλητικότητα και η αδιαλλαξία προτάθηκαν σαν ιδεολογική «καθαρότητα» και σαν γνήσια «επαναστατική» στάση. Το αδιάλλακτο ΚΚΕ φάνταζε πλέον σαν σοβαρό και μετριοπαθές κόμμα!

Με αυτά τα ιδεολογικά φούμαρα η ηγεσία του ΣΥΝ - ΣΥΡΙΖΑ χειρίσθηκε τα γεγονότα του Δεκεμβρίου και κατάφερε η ίδια να ταυτισθεί με τις καταστροφές, τους εμπρησμούς, τις λεηλασίες και τους κουκουλοφόρους, πάντοτε στο όνομα κάποιας εγκεφαλικής «έκρηξης» ή «επανάστασης». Πολλοί είχαν προειδοποιήσει ότι ο ΣΥΝ - ΣΥΡΙΖΑ σύντομα θα επανερχόταν στα ιστορικά ποσοστά του παλαιού ΣΥΝ, ότι το δημοσκοπικό «φούσκωμα» θα «ξεφούσκωνε». Με μια διαφορά: ότι εκείνα τα ποσοστά είχαν ρίζες και άντεξαν. Αμφιβάλλω αν θα αντέξουν και τα νέα...