Tου Παντελη Μπουκαλα

Χειρόγραφη η πινακιδούλα στο σουβλατζίδικο της γειτονιάς, «Κλειστόν λόγω Μεγάλης Εβδομάδας», θα ξένισε οπωσδήποτε πολλούς? σίγουρα πάντως θα ευχαρίστησε τους κάμποσους υπόλοιπους μαγαζάτορες που δεν μπήκαν σε ανάλογες σκέψεις, να κλείσουν δηλαδή το κατάστημά τους διότι «τέτοιες μέρες ο κόσμος νηστεύει». Και η νηστεία βέβαια έχει γίνει μοδίτσα, αφότου την περιέλαβε η «ΜακΣαρακοστή» της πολυεθνικής εταιρείας αλλά και οι καναλικοί διαιτολόγοι και μάγειροι, που τη συνιστούν όχι τόσο ως υγιεινή όσο ως αποτελεσματική φόρμουλα αδυνατίσματος εν όψει θέρους, αμιλλώμενοι.

Ο σουβλατζής, θρήσκος ή μη δεν το ξέρω, μοιάζει σαν να έρχεται από πολύ παλιά, σαν να καθηλώθηκε σε μια παλαιικότητα αταίριαστη και οχληρή. Δεν χρειάζεται ωστόσο να πάμε πολύ πίσω, σε χρόνια προπολεμικά ή στον καιρό του Παπαδιαμάντη, για να συμπεράνουμε πως ό,τι άλλαξε έκτοτε δεν είναι ο χρόνος αλλά ο κόσμος? και με τη δεκαετία του ’60 ή του ’70 αν μετρηθούμε, και πάλι θα νιώσουμε ότι ζούμε σε άλλον πλανήτη. Ο,τι εννοούμε ως παράδοση, με τα καλά (τη λειτουργία της κοινότητας, π.χ.) και τα κακά της (ας πούμε τις κάποιες εμμονές και δεισιδαιμονίες), υποχώρησε, συρρικνώθηκε, αλλοιώθηκε, αν δεν τσακίστηκε.

Ο ραγδαίος εξαστισμός της υπαίθρου, όπου ξεφύτρωσαν δεκάδες μικρές ή μικρομέγαλες Αθήνες (με όλα τα προβλήματα της πρωτεύουσας και σχεδόν καμία από όσες χάρες της αντέχουν), είναι η μία από τις αιτίες που όποια αλυσίδα κι αν μας κληροδότησε το παρελθόν, φαίνεται πια σπασμένη - οριστικά. Αιτία δεύτερη η μιμητική παγκοσμιοποίηση, όποιο νόημα κι αν της αποδώσουμε, ακόμα κι αν την ταυτίσουμε με ένα μόνο τμήμα της, τον εξευρωπαϊσμό. Αιτία τρίτη η τηλεόραση και η ανάδειξή της σε πρωτοκορυφαίο παιδαγωγό και ψυχαγωγό, ενίοτε και θεολόγο? από αυτήν τρεφόμαστε, αυτή μάς συντηρεί την αίσθηση της ψευδοκοινωνικότητας και της πολιτικής ψευδοσυμμετοχής, αυτή οργανώνει τον «ελεύθερο» χρόνο μας - αυτή συνεχίζει τα ουκ ολίγα πνευματοκτόνα προγράμματά της ακόμα και λίγο πριν από την περιφορά του Επιταφίου.

Το όνομα «Μεγάλη Εβδομάδα» μένει ακόμα, αλλά έχει βραχύνει, έχει μειωθεί και ποσοτικά και ποιοτικά. Αίφνης, ό,τι προ εικοσαετίας δεν θα ακουγόταν καν γιατί και μόνο το άκουσμά του θα εκλαμβανόταν (και όχι μόνο από τους πιστεύοντες) ως προσβολή, τώρα θεωρείται δεδομένο. Εννοώ, λ.χ., τη διοργάνωση αγώνων ποδοσφαίρου ή μπάσκετ Μεγάλη Πέμπτη ή και Μεγάλο Σάββατο, για να συμφύρεται έτσι το τρίποντο με το «λόγχη εκεντήθη» ή η χαρά του γκολ με τη χαρά της αναστάσιμης πανηγύρεως. Μα, έτσι προστάζουν οι Ευρωπαίοι, θα πει κανείς, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι έχει δίκιο, γιατί και οι δικοί μας ιθύνοντες ορίζουν αγώνες στην καρδιά της Μεγαλοβδομάδας, όπως άλλωστε και στις εθνικές εορτές. Αλλά, φαντάζομαι, κανένα νόημα δεν έχουν απορίες ή ενστάσεις αυτού του τύπου όταν στη μνήμη μας υπάρχει ο βομβαρδισμός της Σερβίας ανήμερα το Πάσχα, από επιδρομείς χριστιανότατους βέβαια.