Του Σταμου Zουλα

Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι πολιτικοί, οι δικαστικοί και οι δικηγόροι, οι ιερωμένοι και οι δημοσιογράφοι, δηλαδή οι τέσσερις κατηγορίες που βρίσκονται στο επίκεντρο της δημοσιότητος με υποθέσεις διαφθοράς και με ζητούμενο την κάθαρση, τυπικώς ή ατύπως θεωρείται ότι δεν ασκούν επάγγελμα, αλλά λειτούργημα. Λειτουργοί του Δημοσίου οι πρώτοι, της Δικαιοσύνης οι δεύτεροι, του Υψίστου οι τρίτοι, της ελευθεροτυπίας οι τέταρτοι. Η έννοια δε του λειτουργήματος υπερβαίνει, φυσικά, τη βιοποριστική ανάγκη του επαγγέλματος. Είναι συνυφασμένη με ιδέες, αρχές και ιδανικά, υποδηλώνει ανιδιοτελή προσφορά προς τον άνθρωπο, συνεπάγεται τον άσπιλο, τον αμόλυντο και τον παραδειγματικό βίο του λειτουργού. Αν στις ημέρες μας οι υπενθυμίσεις αυτές προκαλούν ειρωνεία, λοιδορία ή και καγχασμό, το γεγονός αυτό δεν ακυρώνει βεβαίως τις παραπάνω προδιαγραφές. Αντιθέτως μεγιστοποιεί τη σημασία και την ευθύνη της καταστρατηγήσεώς τους εκ μέρους των αρμοδίων λειτουργών.

Μπορεί σε πολλούς κλάδους επαγγελματιών η διαφθορά και η ατιμωρησία να προκαλεί την οργή των νομοταγών ομολόγων τους, ή –στη χειρότερη περίπτωση– να παρακινεί προς μίμηση ορισμένους, με τη δικαιολογία ότι τελικά η τιμιότητα στον τόπο αυτόν ελάχιστα διαφέρει από τη βλακεία. Οι επιπτώσεις, όμως, της διαφθοράς και της ατιμωρησίας στην άσκηση των «λειτουργημάτων» είναι απείρως σοβαρότερες και επαχθέστερες.

Κατά πρώτον, ο διεφθαρμένος πολιτικός, ο επίορκος δικαστής, ο αχρείος ιερωμένος, ο «πληρωμένος κονδυλοφόρος», καταρρακώνουν θεσμούς. Από θεματοφύλακες ιδεών, αρχών και ιδανικών, μεταβάλλονται σε διαφθορείς της κοινωνικής συνειδήσεως. Αλήθεια πόσοι από μας δεν έχουν την εμπειρία μιας αυθαιρεσίας πολιτικού, μιας σκανδαλώδους αθωώσεως ενόχου εκ μέρους κάποιου δικαστικού, μιας αχρείας υποθέσεως, με εμπλεκόμενο ιερωμένο, μιας ειδησεογραφικής απάτης με δράστη δημοσιογράφο; Τέτοια κρούσματα που συνταράσσουν άτομα, ομάδες πολιτών και μικρές τοπικές κοινωνίες, είναι συνηθέστατα και πασίγνωστα, όσο και αν οι ταγοί των «επιμάχων» λειτουργημάτων καμώνονται κάθε φορά τους ανίδεους, τους έκπληκτους, τους εξοργισθέντας.

Εξίσου βέβαιον είναι ότι τα κρούσματα διαφθοράς των λειτουργών δεν προκαλούν μόνον οργή στην κοινή γνώμη. Ανάλογα με το αξίωμα του παρανομήσαντος και τον θεσμό που εκπροσωπεί, δημιουργούν στον απλό πολίτη την πεποίθηση ότι η διαφθορά πηγάζει και συγκαλύπτεται άνωθεν, ότι είναι υποκριτική και παραπειστική κάθε προσπάθεια εξυγιάνσεως, ότι είναι ανώφελη και μάταιη κάθε ατομική εναντίωση στην ανηθικότητα, στον εκφυλισμό, στην εξαθλίωση. Αυτή η αίσθηση αδυναμίας προ του «υπέρτερου» κακού, η αποκαρδίωση του πολίτη, τελικώς δε η απάθειά του, είναι και η χειρότερη επίπτωση της διαφθοράς των «λειτουργών».