Toυ Αθανασιου Ελλις

Η παρατεταμένη εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη του επόμενου προέδρου της Αμερικής ξεκινά σήμερα, με τις πρώτες προκριματικές εκλογές που διεξάγονται στην πολιτεία της Αϊόβας με τη μορφή συναθροίσεων πολιτών (caucus). Σε αυτή την αμερικανικής έμπνευσης μορφή συμμετοχικής δημοκρατίας, οι ψηφοφόροι του κάθε κόμματος συγκεντρώνονται σε δημόσιους χώρους, σχολεία, γυμναστήρια, ακόμη και σε οικίες, χωρίζονται σε ομάδες σύμφωνα με τον πολιτικό που υποστηρίζουν, και ξεκινούν πολύωρες συζητήσεις στη διάρκεια των οποίων προβάλλουν τα πλεονεκτήματα των «δικών τους» υποψηφίων και τα μειονεκτήματα των αντιπάλων. Στη διάρκεια των συναθροίσεων οι αναποφάσιστοι οριστικοποιούν την επιλογή τους, ενώ υπάρχουν και αυτοί που πείθονται να αλλάξουν προτίμηση και να ψηφίσουν άλλον υποψήφιο.

Είναι μια ιδιότυπη διαδικασία, που επιτρέπει να ακουσθούν νέες απόψεις, να αποκτήσουν δυναμική σχετικά άγνωστοι υποψήφιοι και συχνά να ανατραπούν δεδομένα και συσχετισμοί. Ετσι αναγεννήθηκε η παραπαίουσα υποψηφιότητα του Μπιλ Κλίντον το 1992, έτσι εμφανίζονται τώρα δυναμικά στο προσκήνιο ο μαύρος Δημοκρατικός γερουσιαστής Μπάρακ Ομπάμα και ο μέχρι πρότινος άγνωστος σε πανεθνική κλίμακα, υπερσυντηρητικός, Ρεπουμπλικανός πρώην κυβερνήτης, Μάικ Χάκαμπι.

Στόχος των προκριματικών είναι να αφουγκρασθεί το πολιτικό σύστημα τους προβληματισμούς και να αποτυπώσει τις επιθυμίες όλων των κοινωνικών ομάδων που συναντώνται στο αμερικανικό μωσαϊκό. Μετά τη μεσοδυτική Αϊόβα με τον αγροτικό πληθυσμό, και αφού παρεμβληθεί η αναμέτρηση των Ρεπουμπλικανών στο Γουαϊόμινγκ, ακολουθούν στις 8 Ιανουαρίου οι πλέον καθοριστικές από συμβολικής άποψης προκριματικές εκλογές του Νιου Χάμσαϊρ (Βορειοανατολική Ακτή) που διεξάγονται με την κλασική μετάβαση των ψηφοφόρων στις κάλπες (primary).

Το εκλογικό σκηνικό αρχίζει να σχηματοποιείται μέσα από τις αναμετρήσεις που ακολουθούν στο Μίσιγκαν, όπου κυριαρχούν τα εργατικά συνδικάτα, στη Νεβάδα και τη Νότια Καρολίνα, που δίνουν το στίγμα της Δύσης και του Νότου, και τη Φλόριντα με τους πολλούς συνταξιούχους και την έντονη παρουσία της ισπανόφωνης και της εβραϊκής κοινότητας. Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει τη λεγόμενη «Μεγάλη Τρίτη» των προκριματικών, στις 5 Φεβρουαρίου, όταν θα διεξαχθούν αναμετρήσεις σε 22 πολιτείες ταυτόχρονα, μεταξύ αυτών στη Νέα Υόρκη και στην Καλιφόρνια.

Οι προκριματικές εκλογές της Αμερικής εμπεριέχουν ένα χρήσιμο δίδαγμα για όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες, καθώς επιτρέπουν σε σχετικά άγνωστους υποψήφιους να τολμήσουν τον δικό τους αγώνα και να απευθυνθούν με αμεσότητα στους πολίτες, παρακάμπτοντας το συχνά διαστρεβλωτικό φίλτρο των μεγάλων μέσων ενημέρωσης. Εάν πείσουν σε τοπικό επίπεδο και αποκτήσουν δυναμική στις μικρότερες πολιτείες, μπορούν να προβάλουν τις θέσεις τους σε πανεθνική κλίμακα και να αναμετρηθούν υπό καλύτερες συνθήκες με τους ευνοούμενους των κομματικών μηχανισμών. Και κάποιες φορές να τους νικήσουν, ανανεώνοντας αυτόματα το πολιτικό τοπίο.