Η Ευρώπη είναι βαρετή, η εποχή μας είναι βαρετή, η γαλλική κουλτούρα παραπαίει εδώ και δύο αιώνες – «και τώρα τελευταία κι εγώ δε νιώθω καθόλου καλά», για να θυμηθούμε το παλιό, γνωστό ανέκδοτο. Ποιος τα βρίσκει όλα βαρετά και παρηκμασμένα; Μα ο Μισέλ Ουελμπέκ. Ο Γάλλος συγγραφέας παρέθεσε συνέντευξη Τύπου χθες το μεσημέρι στο Βιβλιοπωλείο της Εστίας, με αφορμή την χθεσινοβραδινή του εμφάνιση στο Megaron Plus και είναι πολύ πιθανό και τη συνέντευξη Τύπου να την βρήκε βαρετή: ατελείωτες παύσεις, χασμωδίες, βλέμμα απλανές, ουκ ολίγες μονολεκτικές απαντήσεις σε ερωτήσεις δημοσιογράφων (ενίοτε αρκούσε και ένα νεύμα κεφαλιού), γενικά μια έντονη ατμόσφαιρα επικοινωνιακής «δυσκοιλιότητας». Φυσικά, εννοείται ότι ένας συγγραφέας δεν οφείλει να είναι αρεστός, ψυχαγωγικός ή διασκεδαστής δημοσιογράφων, το γεγονός όμως είναι ότι η εμφάνιση του Μ. Ουελμπέκ χθες το μεσημέρι επιβεβαίωνε το παλιό καλό ρητό: καλύτερα να μη γνωρίζεις από κοντά έναν συγγραφέα που εκτιμάς.

Αλλά ας είμαστε δίκαιοι: μέσα στην όλη αυτή δυσκολία του να ασχοληθεί με τον άλλο απέναντί του, είχε τις ενδιαφέρουσες, ερεθιστικές στιγμές του. Κάθε τόσο πετούσε κι από μια σπίθα, από εκείνες που αφθονούν στα μυθιστορήματά του. Για παράδειγμα: όταν ρωτήθηκε αν θα τον ενδιέφερε να γράψει ένα θέμα συναφές με την πορνογραφία, η απάντησή του ήταν λακωνική: «Δεν έχω καθόλου χρόνο για σεξουαλική ζωή και για να γράψω κάτι τέτοιο, θα πρέπει να αποκτήσω». Βεβαίως, τα βιβλία του βρίθουν ερωτικών σκηνών – τις οποίες, μάλιστα, σε ένα μπλογκ της Guardian, βραβεύτηκαν ως οι καλύτερες. Πως το σχολίασε αυτό; «Μ’ εκνευρίζει που όλοι ασχολούνται μόνο με τις σεξουαλικές σκηνές στα βιβλία μου. Αυτό το κάνουν κυρίως οι Αγγλοσάξονες διότι θεωρούν αυτονόητο ότι οι Γάλλοι έχουν πολύ ταλέντο σε αυτό τον τομέα. Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι αν οι Αγγλοσάξονες δεν ήξεραν ότι είμαι Γάλλος, τα βιβλία μου θα είχαν μεγαλύτερη επιτυχία στη χώρα τους. Γενικά, οι Αγγλοσάξονες δεν έχουν ιδιαίτερη αίσθηση του τι συμβαίνει έξω από τη χώρα τους».

Οντως βρίσκει τη σημερινή εποχή, και ειδικά την Ευρώπη, «βαρετή». «Η εποχή του Μπαλζάκ είχε πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Αυτό έχει τη σημασία του, διότι ένας πολύ προικισμένος μυθιστοριογράφος όπως ο Μπαλζάκ έζησε σε μια τόσο ζουμερή εποχή. Σήμερα, νομίζω, για να βρεις κάτι ενδιαφέρον θα πρέπει να πας στην Κίνα ή την Ινδία». Τι το καινούργιο συμβαίνει εκεί; «Α, δεν ξέρω. Δεν έχω ιδέα ούτε από Ινδία ούτε από Κίνα».

Οι Κινέζοι πάντως έλεγαν «την κατάρα μου να ’χεις να ζήσεις σ’ ενδιαφέρουσα εποχή» και ο Ουελμπέκ μάλλον θα συμφωνούσε σε αυτό. Διότι ναι μεν όλα είναι βαρετά, ωστόσο «αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ενας πόλεμος, ένας εμφύλιος πόλεμος, συμβαίνει πάντα σε εποχές γεμάτες πάθος. Δεν βλέπω να γίνεται σύντομα ούτε πόλεμος ούτε επανάσταση. Ζούμε σε μια κοινωνία ακίνητη. Οι κοινωνικές τάξεις είναι σταθεροποιημένες. Αυτό κάνει την όλη ατμόσφαιρα βαρετή, αλλά τουλάχιστον υπάρχει ηρεμία».

Οταν ρωτήθηκε για τις επιθέσεις που δέχθηκε από μερίδα μουσουλμάνων για τις απόψεις που εκφράζονται στα βιβλία του, καθώς και για τη γαλλική κοινωνία σήμερα, απάντησε ότι «πρέπει να είσαι μουσουλμάνος για να εκφραστείς για τη σημερινή γαλλική κοινωνία. Δηλαδή, να βρίσκεσαι σε μια αμφίσημη θέση. Να μην είσαι ένας πολύ πιστός μουσουλμάνος, τέτοιος όμως ώστε να ζεις από μέσα αυτές τις συγκρούσεις. Εμένα προσωπικά δεν με αφορούν».

Ο Μ. Ουελμπέκ αναφέρθηκε και στο μυθιστόρημά του «Οι δυνατότητες ενός νησιού», που ο ίδιος έχει αναλάβει τη μεταφορά του στο σινεμά, και πέρα από την ιδιότητά του ως σκηνοθέτη («έχω γυρίσει στο παρελθόν και ταινίες μικρού μήκους»), ανέφερε ότι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα θα μπορούσε να ιδωθεί και σαν σχόλιο σε μια φράση του Πασκάλ: «Η μεγαλύτερη δυστυχία του ανθρώπου είναι που δε μπορεί να μείνει στο δωμάτιό του». Το νιώσαμε χθες πάνω του, παρότι, ομολογουμένως, είχε και τις ευτυχισμένες του στιγμές.