Μια οδύσσεια χωρίς Ιθάκη

Το έργο του Μάρκες μάλλον ατύχησε στην κινηματογραφική του μεταφορά

Του Δημητρη Μπουρα

Πενήντα χρόνια μοναξιάς και ατελέσφορου έρωτα του Φλορεντίνο Αρίσα για τη Φερμίνα Δάσα έγιναν δύο ώρες (και κάτι) πλήξης στην κινηματογραφική μεταφορά του «Ερωτα στα χρόνια της χολέρας». Ενα από τα πιο δημοφιλή μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας προς την εκπνοή του 20ού μάλλον ατύχησε στα χέρια του σεναριογράφου Ρόναλντ Χάργουντ και του σκηνοθέτη Μάικ Νιούελ. Στο βιβλίο, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες μιλάει περί έρωτος, ανακαλύπτοντας μια υπέρτατη αξία που παραμένει άφθαρτη στο πέρασμα του χρόνου. Αξονας της μυθοπλασίας του είναι το ερωτικό πάθος ενός άντρα για μια γυναίκα, που παίρνει διαστάσεις εμμονής: τα χρόνια φεύγουν αλλά η Φερμίνα Δάσα παραμένει η ίδια και απαράλλαχτη στα μάτια του Φλορεντίνο Αρίσα. Στην ταινία, ο Βρετανός σκηνοθέτης φλυαρεί ακατάπαυστα περιγράφοντας την οδύσσεια δυο ερωτευμένων που τους χώρισε η -άδικη- ζωή.

Η ιστορία ξεκινάει με τον θάνατο του συζύγου της Φερμίνα, του γιατρού Χουβενάλ Ουρμπίνο, γεγονός που εκλαμβάνεται από τον 80χρονο Φλόρεντίνο ως το πράσινο φως για να διαβεί για πρώτη φορά το κατώφλι του σπιτιού της για να της δηλώσει πως τα αισθήματά του γι’ αυτήν παραμένουν ίδια, όπως πριν από πενήντα χρόνια. Η χήρα αρχικά αντιδρά, θεωρώντας προσβλητική την επιβεβαίωση του όρκου ερωτικής πίστης από τον Φλορεντίνο την ημέρα της κηδείας του άντρα της. Στη συνέχεια κάμπτεται. Ερχεται σε συγκρουση με τα παιδιά της, που δεν θέλουν να ακούσουν για «γεροντοέρωτες», και ακολουθεί τον αγαπημένο της σε ένα ταξίδι με ποταμόπλοιο. Αυτό το κομμάτι της ταινίας είναι το καλύτερο και αποζημιώνει ώς ένα βαθμό την υπομονή του ταλαιπωρημένου θεατή της. Ο βασικός κορμός της είναι ένα ατέλειωτο φλας μπακ, στο οποίο ο Νιούελ φυλλομετράει αδιάφορα το ογκώδες μυθιστόρημα του Μάρκες.

«Ηθελα να κάνω μια ταινία για μια ιστορία-ωκεανό, που λέει αλήθειες για τα νιάτα και τα γηρατειά των ανθρώπων. Το ερωτικό τρίγωνο που βρίσκεται στον πυρήνα της εξερευνά την αγάπη σε όλες τις μορφές κι όλους όσοι εμπλέκονται στη ζωή των ηρώων της: τις μητέρες, τους πατεράδες, τους φίλους», λέει ο Νιούελ. Κρίνοντας απ’ το αποτέλεσμα, ο «Ερωτας στα χρόνια της χολέρας» στην κινηματογραφική εκδοχή του είναι απλώς μια ηθογραφία με πινελιές εξωτισμού (τα γυρίσματα έγιναν σε τοποθεσίες της Κολομβίας που χρησιμοποιούνται ως φόντο της αφήγησης του Μάρκες) γύρω από το μαρτύριο ενός ερωτευμένου άντρα, το οποίο διαρκεί από την εποχή της νιότης ώς στα γεράματά του.

Ο Φλορεντίνο, ένας νεαρός υπάλληλος στην τηλεγραφική εταιρεία, ερωτεύεται κεραυνοβόλα τη Φερμίνα. Τα αισθήματα της κοπέλας είναι αμοιβαία, αλλά δεν μπορούν να κάμψουν την απόφαση του πατέρα της να κάνει γαμπρό του έναν άντρα με οικονομική και κοινωνική επιφάνεια. Ετσι, ο γιατρός Χουβενάλ Ουρμπίνο, ο οποίος επισκέπτεται για επαγγελματικούς λόγους το σπίτι της Φερμίνα και θέλγεται από την ομορφιά της, θα γίνει με το ζόρι ο σύζυγός της.

Τα χρόνια περνούν, η Φερμίνα αποκτάει παιδιά και συμβιβάζεται στο πλευρό ενός άντρα που θεωρεί τη σταθερότητα βασικό παράγοντα ενός ευτυχισμένου γάμου. Παράλληλα, ο Φλορεντίνο μοιάζει σαν ένας εξόριστος που δεν μπορεί να βρει τη γαλήνη σε άλλη γυναικεία αγκαλιά παρά μόνο σε αυτήν της Φερμίνα.

Το βάρος της ταινίας έπεσε εξ ολοκλήρου στους ώμους του Χαβιέ Μπαρδέμ και μάλλον ήταν βαρύ. Ο εξαιρετικός ηθοποιός είναι μετέωρος ανάμεσα στο δράμα και τη χαμηλών τόνων κομεντί. Μόνος και αβοήθητος, σε ένα εγχείρημα που δεν ξεφεύγει από τα μέτρα μιας ευπρόσωπης αλλά δίχως παλμό χολιγουντιανής παραγωγής.