Του Μακη Πανωριου

Αλέκος Παπαδόπουλος: «Λάθος οδηγίες», διηγήματα, εκδόσεις Τρίτων, Αθήνα 2008, σελ. 222.

Η σύγχρονη πραγματικότητα είναι βέβαια «εισαγωγή» στο επερχόμενο μέλλον και αυτό το μέλλον επιφυλάσσει μάλλον δυσάρεστες εκπλήξεις. Τα μηνύματά του εξάλλου καταφθάνουν όλο και πιο δυσοίωνα, αλλά δυστυχώς σε ώτα μη ακουόντων. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι «ακούοντες» πολύ καλά τα ακούνε, όμως υπερφίαλοι όντες, όπως είναι οι περισσότεροι δημοκρατικοί άρχοντες, χωρίς φυσικά να εξαιρείται και ο «αφελής απλούς λαός» εθελοτυφλούν, βαυκαλιζόμενοι με την ψευδαίσθηση ότι η επερχόμενη θεομηνία θα τους παρακάμψει. Ορισμένοι συγγραφείς, κυρίως επιστημονικής φαντασίας, αλλά και κάποιοι διανοούμενοι –και οι μεν και οι δε κατηγορούνται ως κινδυνολόγοι– εξαιρούνται του κανόνος, διαχωρίζοντας τη θέση τους από τους «εφησυχαστές του καναπέ», επιμένουν να κρούουν τον κώδωνα κινδύνου.

Σε αυτούς ανήκει και ο πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας Αλέκος Παπαδόπουλος (1968). Με την ανά χείρας πρώτη συλλογή του διηγημάτων επιστημονικής φαντασίας δεν αναδεικνύεται μόνο ώριμος συγγραφέας, αλλά και σωστά σκεπτόμενος άνθρωπος, εκφράζοντας τη βαθύτερη ανησυχία του για το μέλλον του συνανθρώπου του, οι πρακτικές του οποίου δημιουργούν αρνητικά προβλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο, εξαιτίας των οποίων το μέλλον του διαγράφεται σκοτεινό. Και αυτές ακριβώς τις πρακτικές «σχολιάζει» και στα δεκαεννέα διηγήματα της συλλογής του. Χαρακτηριστικό δείγμα της υπαρξιακής αγωνίας του το διήγημα «Ενα μικρό αντάλλαγμα», το πλέον ώριμο της συλλογής του, ασχολείται με το προσφιλές θέμα της επιστημονικής φαντασίας, την πρώτη επαφή μεταξύ γήινων και εξωγήινων. Εδώ, όμως, οι κλασικοί «ξένοι» λειτουργούν ως συμβολικό κάτοπτρο εντός του οποίου ο άνθρωπος καλείται να αντικρίσει τον πραγματικό εαυτό του. «Είστε κακομαθημένα νήπια ακόμη», του ανακοινώνουν, «και χρειάζεστε κηδεμόνα, ώσπου να ανδρωθείτε πραγματικά. Διότι, έως τώρα, παρ’ όλα τα εντυπωσιακά σας επιτεύγματα, είστε υπόλογοι για πλήθος ανομημάτων, που δεν σας επιτρέπουν την είσοδό σας στην κοινωνία των άστρων\u0387 και αυτή δεν είναι καθόλου διατεθειμένη να επιτρέψει τη διάβρωσή της από εσάς». Δεν είναι το μόνο διήγημα που «καταγγέλλει» την ανθρώπινη συμπεριφορά. Στο «Αφεση αμαρτιών», επί παραδείγματι, σχολιάζει τις «βλαβερές συνέπειες» των αναψυκτικών στη δημόσια υγεία, δηλαδή των βιομηχανιών παραγωγής τους, μηνύοντας την πανίσχυρη... Κόκα Κόλα, ενώ στο «Καινή σπορά», θίγεται εύστοχα το μέλλον της αγροτοκαλλιέργειας, της οποίας η κρατική επιχορήγηση μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο με ορισμένο αριθμό εργατικών χεριών, δεσμευτικός όρος που ωθεί τον αγρότη σε απάνθρωπες συμπεριφορές. Σχολιάζονται επίσης η άνοδος του φονταμενταλισμού και ο ρόλος των φαρμακοβιομηχανιών που δρουν στη σκιά ενός ανάλγητου κράτους, αν δεν συνεργάζονται μαζί του, εις βάρος του απλού πολίτη. Στο πνεύμα του κριτικού βλέμματος και τα διηγήματα «Sirano de Spaceak» και «Οι πύλες της σιωπής», με ήρωες, τον διάσημο για τη μεγάλη του μύτη ποιητή και μονομάχο, στο πρώτο, και τον ηρωικό Σπαρτιάτη των Θερμοπυλών, στο δεύτερο, αλλά εντελώς απομυθοποιημένους από το ιστορικό πλαίσιό τους και τοποθετημένους σε πολύ πιο ρεαλιστική βάση.

Στον «φουτουριστικό», αλλά ζοφερό κόσμο του επιστημονικο-τεχνολογικού μέλλοντος ο άνθρωπος παραμένει ο ίδιος, αν όχι και χειρότερος του «πρωτόγονου» παρελθόντος του. Ενας θλιβερός περιπλανώμενος που αναζητά επί ματαίω έναν απολεσθέντα εαυτό, τον οποίο μάλλον δεν θα συναντήσει – βρει ποτέ. Ο συγγραφέας τον ακολουθεί και καταγράφει την επώδυνη πορεία του. Η ώριμη γραφή του μας ενδιαφέρει.