Της Ολγας Σελλα

Τα διαπιστευτήρια της πρωτοεμφανιζόμενης στην Ελλάδα συγγραφέως Νάταλι Μπακόπουλος ήταν το φωτεινό της πρόσωπο, η ελληνική της καταγωγή και η συγγένειά της με τον ποιητή Μιχάλη Κατσαρό (η γιαγιά της ήταν αδελφή του ποιητή). Κι αν αυτά δεν αρκούν, οπωσδήποτε θα κινήσει την προσοχή των Ελλήνων αναγνωστών ότι επέλεξε ως θέμα του πρώτου της μυθιστορήματος «Το πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας» (εκδ. Πατάκης) την Ελλάδα στα χρόνια της δικτατορίας. Τι τροφοδότησε την έμπνευσή της; Ποια σχέση διατηρεί με την Ελλάδα; Τι άνθρωπος είναι τελικά αυτό το γελαστό νέο κορίτσι που έχει ελληνικό όνομα και επίθετο και πολλές ευαισθησίες;

Μας δόθηκε η ευκαιρία να λύσουμε αυτές τις απορίες, αφού η Νάταλι Μπακόπουλος ήρθε στην Ελλάδα με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της. Με τη συνδρομή της μεταφράστριάς της Χίλντας Παπαδημητρίου συνομιλήσαμε. Η Νάταλι Μπακόπουλος καταλαβαίνει πολλά ελληνικά, γράφει λίγα (την αφιέρωση μου την έκανε στα ελληνικά), αλλά ένιωθε περισσότερη ασφάλεια να μιλήσουμε αγγλικά.

Ενας άνθρωπος που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αμερική πώς απέκτησε όλες αυτές τις εικόνες για την Ελλάδα, και μάλιστα για μια περίοδο όχι σημερινή; Μέσα στην οικογένεια υπήρχε η Ελλάδα; Τι ήθελε να γνωρίσει όταν ερχόταν εδώ; «Ερχόμουν από μικρή και συνέχισα ως έφηβη. Τώρα έρχομαι κάθε καλοκαίρι. Ερωτεύτηκα τον τόπο, τη γλώσσα, τον πολιτισμό. Οταν έχεις καταγωγή από δύο μέρη πάντα ονειρεύεσαι το μέρος στο οποίο δεν βρίσκεσαι. Είναι κάτι που δημιουργεί μια εσωτερική ένταση, η οποία είναι αφετηρία της τέχνης».

Οσο για τις εικόνες που μεταφέρει στο βιβλίο, όπου υπάρχει και η περσόνα του Μιχάλη Κατσαρού (επρόκειτο για ένα διήγημα που ενσωματώθηκε στην ιστορία του μυθιστορήματος) «άκουγα από τον πατέρα μου πολλές ιστορίες για τον Μιχάλη Κατσαρό, τον οποίο δεν γνώρισα ποτέ, τον φανταζόμουν όμως, και είμαι σίγουρη ότι ήταν φοβερή προσωπικότητα».

Ποιο ήταν όμως το κίνητρο για να γραφτεί αυτό το βιβλίο, όπου κυριαρχεί η πολιτική καταπίεση και οι επιπτώσεις που αυτή έχει στα άτομα και στην κοινωνία; «Οταν έγινε η 11η Σεπτεμβρίου, αυτό που κυρίως με σόκαρε ήταν ότι πάρα πολλοί άνθρωποι, διανοούμενοι και καλλιεργημένοι, τρόμαξαν τόσο πολύ που έλεγαν “πάρτε τις ελευθερίες μας αρκεί να είμαστε ασφαλείς”. Αυτό με έκανε ν’ αρχίσω να σκέφτομαι ότι αυτή η κατάσταση έμοιαζε με όσα είχα ακούσει για την περίοδο της δικτατορίας στην Ελλάδα. Οι άνθρωποι και τότε δεν είχαν ελευθερίες, αλλά ήταν ασφαλείς».

Τι συνεχίζει να την τρομάζει στον σύγχρονο κόσμο; «Πιστεύω ότι η ανθρωπότητα έχει ένα κομμάτι καλού και ένα άλλο καταδικασμένο. Το γράψιμο έχει να κάνει με τον φόβο και πώς τον αντιμετωπίζουμε. Φοβάμαι κι εγώ όσα φοβάστε κι εσείς. Αυτό που είναι περίεργο στις ΗΠΑ είναι ότι ενώ γύρω μου υπάρχουν άνθρωποι που ξέρω ότι είναι καλλιεργημένοι και βλέπουν τα πράγματα όπως κι εγώ, ξαφνικά έρχομαι αντιμέτωπη με τον ρατσισμό και την προκατάληψη. Αυτό που με εντυπωσιάζει είναι ότι οι άνθρωποι δεν νιώθουν συμπόνια και είναι περιχαρακωμένοι στη δική τους πορεία».

Με ποιον τρόπο πιστεύει ότι αυτές οι κακές πλευρές της κοινωνίας θα αλλάξουν; Μέσω της τέχνης, μέσω της παιδείας; «Μακάρι να μπορούσα να απαντήσω σ’ αυτό το πρόβλημα. Ομως το γεγονός ότι διδάσκω λογοτεχνία και δημιουργική γραφή με φέρνει σ’ επαφή με νέους ανθρώπους που δεν βρίσκουν κανένα νόημα και κανένα ενδιαφέρον στη λογοτεχνία. Θέλουν να γίνουν επιχειρηματίες και να βγάλουν λεφτά. Εγώ έχω συνηθίσει να διαβάζω και να βρίσκω μέσα στα βιβλία και συμβολισμούς και απαντήσεις σε πολλά. Οι άνθρωποι που διαβάζουν, και που διαβάζουν κυρίως λογοτεχνία, καταλαβαίνουν περισσότερο τους άλλους. Γιατί διαβάζοντας τις ζωές των άλλων στα βιβλία, τους γνωρίζουμε».

Είναι το πρώτο της μυθιστόρημα, αλλά έχει ασχοληθεί κυρίως με το διήγημα. Θέλει να μεταφράσει ελληνική ποίηση και θέλει πολύ να καταφέρει να μεταφράσει κάποια από τα ποιήματα του Μιχάλη Κατσαρού στα αγγλικά. Και μας αποκαλύπτει ότι και το επόμενο μυθιστόρημά της θα εκτυλίσσεται στην Ελλάδα, αλλά αυτή τη φορά στη σύγχρονη Ελλάδα. Και το μόνο που μπορεί να πει είναι ότι η ιστορία ξεκινάει από μια απεργία των εργαζομένων καθαριότητας, με τα σκουπίδια που σχηματίζουν βουνά στους δρόμους. Μια εικόνα που δεν την έχει φανταστεί, την έχει δει...