Της Νελλης Αμπραβανελ

«Ριγολέττος», «Μποέμ» και «Ευγένιος Ονιέγκιν» επιστρέφουν, η «Αριάδνη στη Νάξο» τηρεί τις υποσχέσεις ευρωπαϊκών συμπαραγωγών, ενώ ένα Στούντιο Οπερας ανοίγει τις πόρτες της Λυρικής στη νέα γενιά τραγουδιστών, μουσικών, αλλά και τεχνικών... Αυτές είναι κάποιες νότες από τη νέα καλλιτεχνική περίοδο που παρουσίασε αυτή την εβδομάδα η Λυρική πέρυσι τέτοια εποχή, ο καλλιτεχνικός της διευθυντής, Τζιοβάνι Πάκορ, εξηγούσε τη σημασία των συμπαραγωγών στον προγραμματισμό της, ευελπιστώντας ότι τουλάχιστον το 80% των παραστάσεων της (τότε) επόμενης καλλιτεχνικής περιόδου, θα ήταν συμπαραγωγές. Η υπόσχεση τηρήθηκε, με συμπαραγωγές διατηρώντας μια τάση ανοίγματος και δημιουργικής συνεργασίας.

Ο κ. Πάκορ, μιλάει στην «Κ» για τις αποφάσεις που πήρε για το 2008 - 2009, αποφάσεις που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με όλες τις δυσκολίες που συνοδεύουν μια παγκόσμια οικονομική κρίση, καθώς και με την προσαρμογή της Λυρικής σε ένα μέλλον που τη θέλει να μετακομίζει σε ένα χώρο που ήδη έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον και εκτός Ελλάδας. «Η μεγαλύτερη παράμετρος στην επιλογή του φετινού ρεπερτορίου είναι ένας συνδυασμός του τι χρειάζεται η Λυρική τη συγκεκριμένη περίοδο και του τι είναι οικονομικά εφικτό. Είναι πολύ σημαντικό να διατηρούμε ένα επίπεδο αυτογνωσίας, αναγνωρίζοντας ότι είμαστε ένα νεαρό θέατρο και επικεντρώνοντας τις δυνάμεις μας σε αυτά στα οποία είμαστε ικανοί να αντεπεξέλθουμε».

Οι επιστροφή του «Ριγολέττο» του Βέρντι και της «Μποέμ» του Πουτσίνι είναι αναπόφευκτη μετά την επιτυχία που γνώρισαν και οι δύο παραγωγές της Λυρικής σε προηγούμενες χρονιές. Κατά τον κ. Πάκορ, «σκοπός είναι να διατηρούμε το ρεπερτόριό μας στον προγραμματισμό. Και οι δύο παραγωγές πήγαν πολύ καλά, και κατά κάποιον τρόπο έχουν γίνει παράδοση της Λυρικής».

Την πρώτη γεύση της συμπαραγωγής με το Θέατρο Κάρλο Φελίτσε της Γένοβας και την Οπερα του Οβιέδο, την πήρε φέτος το χειμώνα το γενοβέζικο κοινό, με την πρώτη παρουσίαση του έργου «Αριάδνη στη Νάξο» του Ρίχαρντ Στράους. Η «Αριάδνη» καταφθάνει στην Αθήνα τον Νοέμβριο. Τον Δεκέμβριο έρχεται «Η πλάνη με το αίσιο τέλος» του Ροσίνι και ο «Χορός μεταμφιεσμένων» του Πουλένκ, σε συμπαραγωγή με το Πανεπιστήμιο Τεχνών του Βερολίνου, ενώ τον Φεβρουάριο, ακολουθεί η όπερα «Σαμψών και Δαλιδά» του Καμίγ Σαιν-Σανς, συμπαραγωγή με το Manaus, Festival Amazonas de Opera. Το 2009 υποδέχεται τον «Κατά φαντασίαν ασθενή» του Μολιέρου σε συμπαραγωγή με το L’ Illustre Th��tre του Παρισιού και σε σκηνοθεσία του Ζαν-Μαρί Βιλεζιέ, καθώς και την «Πηνελόπη» του Γκαμπριέλ Φωρέ, σε πανελλήνια πρώτη, συμπαραγωγή με το St�dtische B­hnen M­nster και σκηνοθεσία του Αρνό Μπερνάρ, γνωστού στο ελληνικό κοινό από τη φετινή δουλειά του στο «Θαΐς».

Φέτος αλλάζει και μια σημαντική ορολογία. Οι «συνεργασίες» με τον Οργανισμό Μεγάρου Μουσικής Αθηνών έχουν μετατραπεί σε «συμπαραγωγές», ένας όρος που αλλάζει την ουσία της συνεργασίας με την έννοια των ίσων ευθυνών τόσο στις αποφάσεις καλλιτεχνικού περιεχομένου, όσο και στη μοιρασιά του κόστους. «Εν μέσω κρίσης, δεν ανταγωνιζόμαστε, αλλά συνεργαζόμαστε. Η καλλιτεχνική περίοδος 2008 - 2009 αναδεικνύει μιαν αναγέννηση τόσο στον τρόπο που λειτουργούν οι δύο οργανισμοί, όσο και στον τρόπο με τον οποίο συνεργαζόμαστε με το Μέγαρο. Αλλωστε, μόνο μέσα από τις συμπαραγωγές γίνεται εφικτό να κληθεί ένας σκηνοθέτης σαν τον Ούγκο Ντε Ανα». Ο τελευταίος σημαντικός Αργεντίνος σκηνοθέτης υπογράφει τη σκηνοθεσία του «Χορού των Μεταμφιεσμένων» του Τζουζέπε Βέρντι, που θα παρουσιαστεί τον Ιανουάριο.

Τις μόνες εξαιρέσεις στον κανόνα του ανοίγματος, των επαφών και των συνεργασιών, αποτελούν η διήμερη παρουσίαση του «Εργαστηρίου Οπερας», με έξι μουσικές μικρογραφίες των Μιγιώ, Μπάρμπερ, Χίντεμιτ, Σωγκέ και Σοφιανόπουλου και ο «Πειρατής» του Μπελλίνι, που ανεβάζει μόνη της η Λυρική σε σκηνοθεσία της Ελένης Τζαβάρα. Τέλος, η «Εμίλια ντι Λίβερπουλ» του Γκαετάνο Ντονιτσέττι παρουσιάζεται τον Οκτώβριο σε συνεργασία με το European Opera Centre του Μάντσεστερ.

Πέρα όμως από τις παραστάσεις της επόμενης σεζόν, στην ουσία, η καλλιτεχνική περίοδος ξεκινά με την έναρξη του Στούντιο Οπερας (Opera Studio), ενός θεσμού των θεάτρων στο εξωτερικό αλλά και κάτι που έλειπε από την Εθνική Λυρική Σκηνή. «Πρόκειται για ένα πρόγραμμα για την προετοιμασία νέων καλλιτεχνών, αλλά και ανθρώπων που θέλουν να ασχοληθούν με πολύ πιο τεχνικές απόψεις της παραγωγής όπερας». Η απόφαση της έναρξης μιας «ακαδημίας» μέσα στη Λυρική είναι σίγουρα συνυφασμένη και με τη μελλοντική της μετακόμιση. Σύμφωνα με τον καλλιτεχνικό της διευθυντή, οι ανάγκες του θεάτρου από τεχνικής απόψεως, είναι μεγάλες και πολλές, και μία λύση είναι φυσικά η εκπαίδευση νέων ανθρώπων σε αυτούς τους τομείς. «Στόχος είναι προσελκύσουμε νέους ανθρώπους που θέλουν να ασχοληθούν με την επίλυση των προβλημάτων επί σκηνής. Είναι αναγκαίο να «χτίσουμε» τους νέους ανθρώπους εδώ, μέσα στο θέατρο, φέρνοντάς τους σε επαφή με τους σωστούς επαγγελματίες». Μέσα στους σκοπούς του κ. Πάκορ βέβαια, είναι το νεοσύστατο Opera Studio της Λυρικής, να μπορέσει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια να ανεβάσει μια δικιά του παράσταση.