Της Ολγας Σελλα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ. Η παρουσία του, κι ας μην είχε καταφέρει ο ίδιος να έρθει, ήταν παντού τη Δευτέρα το βράδυ. Ανάμεσα σε παλαιότερους και νεότερους μαθητές του, που είχαν κατακλύσει τον χώρο όπου πέρασε πολλά από τα χρόνια της ζωής του ο ζωγράφος Γιάννης Μόραλης: την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Στο αμφιθέατρο ο πρύτανης της ΑΣΚΤ, Τριαντάφυλλος Πατρασκίδης, ο ζωγράφος (και μαθητής του Μόραλη) Δημοσθένης Κοκκινίδης και η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα μετέφεραν τις δικές τους γεύσεις από τις ώρες διδασκαλίας του καθηγητή Γιάννη Μόραλη και τις όψεις της προσωπικότητάς του. Γεμάτο το αμφιθέατρο, γεμάτος και ο προαύλιος χώρος από ανθρώπους κάθε ηλικίας, που ήρθαν εκεί για να ακούσουν και να δουν. Να ακούσουν καταξιωμένους εκπροσώπους των παραστατικών τεχνών να μιλούν για τη γνωριμία τους με τον Γ. Μόραλη και να δουν την έκθεση που στήθηκε στην αίθουσα Τζιόρτζιο ντε Κίρικο με τίτλο «Δάσκαλος και μαθητές - καθηγητές της ΑΣΚΤ» (μέχρι 4 Δεκεμβρίου).

Είναι η πρώτη από τις εκδηλώσεις που φιλοξενούνται σε χώρους της Αθήνας αυτή την εβδομάδα. Στην ΑΣΚΤ, στην οδό Πειραιώς, τον επισκέπτη υποδέχονται μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του Γ. Μόραλη και στην υποδοχή, πρώτη πρώτη, η πασίγνωστη αυτοπροσωπογραφία του. Σαν καλωσόρισμα, σαν πρόλογος, σ’ ένα ιδιαίτερο εκθεσιακό «τεύχος» που ακολουθεί. Είναι τα έργα των μαθητών του που εδώ και χρόνια τον διαδέχτηκαν στη θέση του καθηγητή της ΑΣΚΤ και ταυτόχρονα είναι μια σύντομη ματιά σε τεχνοτροπίες και φόρμες που κι αυτές με τη σειρά τους αποτελούν μέρος της σύγχρονης ιστορίας της ελληνικής ζωγραφικής. Οι Μαρία Αγγελίδου, ο Ζαχαρίας Αρβανίτης, ο Γιάννης Βαλαβανίδης, ο Ευάγγελος Δημητρέας, ο Γιώργος Ζιάκας, ο Λευτέρης Κανακάκις, ο Νίκος Κεσσανλής, ο Δημοσθένης Κοκκινίδης, ο Δημήτρης Κούκος, ο Χρόνης Μπότσογλου, ο Δημήτρης Μυταράς, η Ρένα Παπασπύρου, ο Τριαντάφυλλος Πατρασκίδης, ο Παύλος Σάμιος και ο Τάσος Χριστάκης πλαισίωσαν με δικά τους έργα τα έργα του δασκάλου τους. Ενός ανθρώπου που «ενέπνεε εμπιστοσύνη, σοβαρότητα, ασφάλεια. Ηταν σημείο αναφοράς για τους περισσότερους, δίδαξε επί τριάντα έξι ολόκληρα χρόνια στη σχολή» και έβγαλε μαθητές, πολλοί από τους οποίους διέπρεψαν. Ισως γιατί ο δάσκαλος «αφουγκραζόταν την αγωνία μας, παρενέβαινε εύστοχα όταν και όπου χρειαζόταν, χωρίς νεφελώδεις θεωρίες και μεγάλα λόγια, ήταν σοβαρός και σεβάσμιος», λέει πολύ γλαφυρά ο πρύτανης της ΑΣΚΤ Τριαντάφυλλος Πατρασκίδης. Κι ίσως γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους ήταν τόσοι πολλοί άνθρωποι εκεί προχθές το βράδυ, κι ανάμεσά τους πολλοί νέοι. Που ποτέ δεν τον είχαν καθηγητή τους, αλλά η λάμψη και ο μύθος του Γιάννη Μόραλη, δεν αφορά μόνο όσους τον γνώρισαν από κοντά.

Στην ΑΣΚΤ, σαν συνέχεια της τιμής που θέλουν να αποδώσουν στον Γιάννη Μόραλη, θα «βαφτίσουν» με τ’ όνομά του την καινούργια βιβλιοθήκη της Σχολής. Για να είναι διαρκώς παρών στους νέους φοιτητές και να παραπέμπει «στην προσωπικότητα, το ήθος, το έργο, την ανεκτίμητη διδακτική του προσφορά στην ΑΣΚΤ, την παιδαγωγική του βλέμματος που άσκησε σε όλους τους μαθητές του», όπως συνοψίζει η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.

Η δεύτερη φάση των αφιερωματικών εκδηλώσεων για τον Γιάννη Μόραλη, που αυτή την εβδομάδα φιλοξενούνται στην Αθήνα, εγκαινιάζεται αύριο Πέμπτη, στην γκαλερί Ζουμπουλάκη στο Κολωνάκι. Σ’ έναν από τους πιο αγαπημένους του χώρους, σ’ ένα από τα σαββατιάτικα στέκια του (το άλλο είναι το βιβλιοπωλείο του «Ικαρου» στη Βουλής). Εκεί, στο κέντρο της Αθήνας, θα εκτεθούν, μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου, σαράντα σχέδια έργων του, από το 1934 ώς το 1994, πολλά από τα οποία περιλαμβάνονται στην έκδοση που πέρυσι είχε παρουσιάσει το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Σχέδια των έργων που ακολούθησαν και αγαπήθηκαν, ανθρωποκεντρικά ή γεωμετρικά. «Χρωματιστά γκρίζα, παλμώδη, ιριδίζοντα, που πάνω τους τραγουδούν τα δυνατά, ακηλίδωτα κόκκινα, και τα μαύρα, τα υπέροχα μαύρα του Μόραλη, το πιο χρώμα από τα χρώματά του» και μορφές «που λούζονται στο φως, ένα αθόρυβο χνουδωτό φως, που απορροφά τις ανακλάσεις», όπως σημειώνει η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.

Στο Κολωνάκι τα σχέδια, στην Πειραιώς τα ολοκληρωμένα έργα και τα έργα των μαθητών του, μεγάλη γεύση από τη μεγάλη διαδρομή του Γιάννη Μόραλη.

Και σαν επιμύθιο όλων αυτών η ανακοίνωση και η προσπάθεια που έχει ήδη ξεκινήσει το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, που ανέλαβε την κατάρτιση, την ψηφιακή καταγραφή και την έκδοση πλήρους καταλόγου του έργου του, με στόχο την πληρέστερη μελέτη και προστασία των έργων του καλλιτέχνη. Γι’ αυτό τον λόγο παρακαλεί τους συλλέκτες, προκειμένου να παραχωρήσουν τα έργα που διαθέτουν να επικοινωνήσουν με το ΜΙΕΤ στα τηλ. 210-32.30.841 και 210.32.29.629 και στην γκαλερί Ζουμπουλάκη.